O Filmotece Szkolnej

Program edukacji filmowej dla szkół ponadpodstawowych

Filmoteka Szkolna to program zainicjowany w 2009 roku przez Polski Instytut Sztuki Filmowej obejmujący swoim zasięgiem prawie 14 tysięcy szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Obecnie program realizowany jest przez Filmotekę Narodową – Instytut Audiowizualny przy wsparciu PISF. Bazą Filmoteki Szkolnej jest pakiet składający się z 54 lekcji tematycznych, w których znajdują się materiały dydaktyczne i 121 filmów fabularnych, dokumentalnych i animowanych. Doboru filmów dokonał zespół naukowców z zakresu filmoznawstwa, kulturoznawstwa, medioznawstwa, psychologii i pedagogiki. Nauczyciele i uczniowie mogą uczestniczyć w zajęciach organizowanych przez Liderów programu w Pracowniach Filmoteki Szkolnej ulokowanych w szkołach na terenie całego kraju, warsztatach Wędrujących Filmoznawców Filmoteki Szkolnej oraz projektach realizowanych przy współpracy instytucji partnerskich.
Ideą Filmoteki Szkolnej jest wprowadzenie elementów edukacji filmowej do programów nauczania. 

Nasze lekcje

Program Filmoteka Szkolna ruszył na początku 2009 roku wraz z nieodpłatnym przekazaniem wszystkim polskim szkołom ponadpodstawowym pakietów filmowych. Na 26 płytach umieszczono razem 55 filmów - od „Popiołu i diamentu” Andrzeja Wajdy, przez „Rejs” Marka Piwowskiego, i „Ostry film zaangażowany” Juliana Antonisza, po „Naszą ulicę” Marcina Latałły i „Zmruż oczy” Andrzeja Jakimowskiego. Każdy zestaw filmów uzupełniony jest omówieniami i scenariuszami analizy filmoznawczej, jak również filmowymi komentarzami: filmoznawczym prof. Tadeusza Lubelskiego i subiektywnym studentów PWSFTviT. Zespół redakcyjny pracował pod kierunkiem prof. Eweliny Nurczyńskiej-Fidelskiej, prof. Marka Hendrykowskiego, prof. Tadeusza Lubelskiego i prof. Tadeusza Szczepańskiego.

W 2014 roku pakiet został poszerzony o 28 tematów lekcji odnoszących się do 66 filmów. Wśród nowych tytułów pojawiły się zarówno fabuły, m.in.: „Wesele” Andrzeja Wajdy, „Trzeba zabić tę miłość” Janusza Morgensterna; dokumenty, m.in.: „Muzykanci” Kazimierza Karabasza i „Szkoła podstawowa” Tomasza Zygadło, jak również animacje, m.in.: „Sztandar” Mirosława Kijowicza i „Syzyf” Zdzisława Kudły. Tym razem szkoły uzyskały dostęp do filmów poprzez stronę www.filmotekaszkolna.pl

Filmoteka Szkolna ma otwartą formułę, która umożliwia prowadzenie zajęć w zróżnicowany sposób, zarówno w systemie lekcyjnym, jak i pozalekcyjnym. Z programu mogą korzystać nauczyciele wielu przedmiotów - języka polskiego, wiedzy o kulturze, historii czy wiedzy o społeczeństwie. Przygotowany materiał dydaktyczny ma nauczyć młodzież świadomego i krytycznego obcowania ze sztuką filmową, a także rozpoznawania środków wyrazu i instrumentów formalnych, którymi posługuje się film. Pozwala zrozumieć rolę twórczości filmowej w życiu społecznym i artystycznym - jej udział w dyskursie o kondycji państwa, historii, człowieku, twórczości.

Nagrody

W 2009 roku Filmoteka Szkolna została uhonorowana prestiżową nagrodą „Inicjatywa Edukacyjna Roku” przyznawaną przez „Głos Nauczycielski” i Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz nagrodą honorową „Platynowe Koziołki” za wybitne wydarzenie w dziedzinie filmu i kultury audiowizualnej dla młodego widza w 2009 r., przyznawaną przez Międzynarodowy Festiwal Filmów Młodego Widza „Ale Kino!” w Poznaniu. W 2013 roku program został uhonorowany statuetką „Filmowego Ziemowita” w kategorii „Edukacja filmowa” podczas 3. Przeglądu Filmów Edukacyjnych „Człowiek w poszukiwaniu wartości” organizowanego przez Ośrodek Kultury „Ziemowit” i Dom Kultury „Zameczek” w Kielcach. W 2015 roku nauczyciele – Liderzy Filmoteki Szkolnej znaleźli się wśród laureatów Nagrody PISF w kategorii „Edukacja młodego widza”.

Liderzy i Wędrujący Filmoznawcy Filmoteki Szkolnej

Liderzy Filmoteki Szkolnej to ogólnopolska sieć 22 nauczycieli, którzy organizują i prowadzą wydarzenia dla szkół, inspirują i pokazują konkretne metody pracy. Większość z nich prowadzi w swoich szkołach Pracownie Filmoteki Szkolnej, czyli sale lekcyjne zaadaptowane na potrzeby projekcji filmowych, które pełnią role lokalnych centrów edukacji filmowej.

Wędrujący Filmoznawcy Filmoteki Szkolnej to grupa młodych filmoznawców, którzy zawędrują w dowolne miejsce w Polsce, by poprowadzić zajęcia w szkołach i wesprzeć nauczycieli i uczniów w rozwijaniu umiejętności odbioru filmów.

Strona internetowa

Portal edukacyjny dla nauczycieli i uczniów www.filmotekaszkolna.pl stanowi źródło filmów wchodzących w skład pakietu Filmoteka Szkolna oraz materiałów uzupełniających. Można na nim znaleźć m.in.: recenzje i artykuły dotyczące filmów z pakietu, polecane filmy, książki i artykuły stanowiące kontekst dla poszczególnych tematów, proponowane zagadnienia do dyskusji i sceny do analizy. Na portalu zamieszczane są również scenariusze lekcji opracowane przez nauczycieli dla poszczególnych poziomów nauczania.
www.filmotekaszkolna.pl

Studio Filmoteki Szkolnej

Bezpłatne zajęcia „Studio Filmoteki Szkolnej” skierowane są do młodzieży ze szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych z całej Polski. Pod opieką ekspertów oraz przy użyciu profesjonalnego sprzętu, uczestnicy zdobywają wiedzę o tym, jak wygląda praca w telewizji i jak zrealizować felieton filmowy. Uczą się prowadzenia wywiadów, pracy z kamerą, pisania tekstów dziennikarskich i montażu. W efekcie warsztatów powstają materiały filmowe, które publikowane są na kanale Filmoteki Szkolnej na portalu YouTube. 

Filmoteka Szkolna. Akcja!

Projekt „Filmoteka Szkolna. Akcja!” ma na celu upowszechnienie Filmoteki Szkolnej, wspieranie nauczycieli w wykorzystaniu materiału filmowego na zajęciach szkolnych, promocję dobrych praktyk z zakresu edukacji filmowej, a także stworzenie uczniom i nauczycielom możliwości nawiązania kontaktów ogólnopolskich i wymiany doświadczeń. Efektem tych działań są projekty filmowe realizowane obecnie w 400 szkołach. Wśród nich znaleźć można: szkolne kluby filmowe, festiwale, przeglądy, gazetki, portale informacyjne, kluby recenzentów filmowych, filmy. Projekt prowadzony przez Centrum Edukacji Obywatelskiej we współpracy z Filmoteką Narodową przy wsparciu Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej.

Projekt „Filmoteka Szkolna. Akademia”, to bezpłatne warsztaty filmowe skierowane są do uczniów i nauczycieli z całej Polski. Uczestnicy podczas jednodniowych zajęć realizują filmy krótkometrażowe pod opieką profesjonalistów. Szkoły otrzymują płyty DVD ze zrealizowanym materiałem oraz certyfikaty ukończenia warsztatów Filmoteki Szkolnej. Zajęcia prowadzone są w Warszawskiej Szkole Filmowej i Gdyńskiej Szkole Filmowej przez wykładowców tych uczelni.

Organizatorzy

Filmoteka Szkolna powstała z inicjatywy Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej i została sfinansowana ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej oraz Polskiego Wydawnictwa Audiowizualnego.

Od 2016 roku program prowadzony jest przez Filmotekę Narodową – Instytut Audiowizualny przy wsparciu Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej. Partnerami programu są: Centrum Edukacji Obywatelskiej, Warszawska Szkoła Filmowa, Gdyńska Szkoła Filmowa, Fundacja Generator, Stowarzyszenie Filmowców Polskich.

Rekomendacje

prof. Ewelina Nurczyńska-Fidelska

Przewodnicząca Zespołu Redakcyjnego

Zainicjowany przez Polski Instytut Sztuki Filmowej projekt FILMOTEKA SZKOLNA wychodzi naprzeciw potrzebom i oczekiwaniom nauczycieli, którzy w swych działaniach dydaktycznych i wychowawczych traktują obecność sztuki i kultury filmowej jako istotny warunek kształtowania świadomości, wrażliwości i postaw swych uczniów w świecie ekspansywnej kultury audiowizualnej (kino, telewizja, wideo, DVD, Internet).

Idea audiowizualnej edukacji dzieci i młodzieży przez dziesięciolecia pojawiała się zarówno w dyskusjach pedagogicznych, jak i - w ograniczonym wymiarze - w programach przedmiotów lekcyjnych i zajęć pozalekcyjnych. Realizacja tej idei z wielu powodów okazywała się trudna, ale główną przyczyną była ograniczona dostępność samych filmów, mających być przedmiotem szkolnej refleksji interpretacyjnej. Dzięki rozwojowi audiowizualnych technik barierę tę pokonano; pozostały do rozwiązania problemy organizacyjne i finansowe. Projekt FILMOTEKA SZKOLNA stał się ofertą w znacznym stopniu problemy te znoszącą.

Przedstawiany projekt przyjął formułę, którą można określić jako otwartą, dającą nauczycielom różne możliwości wykonywania zadań edukacyjnych i wychowawczych, zarówno tych realizowanych w systemie lekcyjnym, jak i pozalekcyjnym (koła zainteresowań, DKF-y, spotkania okolicznościowe). W pierwszym etapie projekt ten obejmuje filmy polskie. Ich oferty nie określa jednak kategoria dzieł najwybitniejszych w dziejach polskiego kina, nie jest ona także antologią tekstów tworzących jego historię. Autorzy projektu zaproponowali takie filmy, by szkolne spotkania kierowały uwagę uczniów na te poziomy rozmów, które odkrywają głębokie sensy intelektualne i moralne. W wyborach tych nauczyciel dostrzeże jednak także możliwości refleksji nad cechami formalnymi dzieła filmowego - jego wyznacznikami estetycznymi i gatunkowymi. W tym celu filmy podporządkowane zostały określonym problemowo-tematycznym hasłom, otwierającym drogi do działań zarazem analitycznych i interpretacyjnych.

Każdy pakiet zawiera dwa lub trzy filmy - główny (najczęściej fabularny) i dopowiadający (dokumentalny, eksperymentalny, animowany). W pakiecie znalazły się także materiały wspomagające pracę nauczyciela i odbiór proponowanych filmów przez uczniów - wprowadzenie filmoznawcze prof. Tadeusza Lubelskiego, rekomendacja i subiektywny, artystyczny komentarz studentów PWSFTviT, merytoryczna broszura oraz wyjściowe materiały i wskazania do samodzielnych działań internetowych.

Justyna Całczyńska

Liceum Ogólnokształcące w Piasecznie

Kiedyś jedna z moich uczennic na pytanie „Czy lubicie filmy czarno-białe?” odpowiedziała „Nie wiem, nikt nam nie pokazał dobrych filmów tego typu”.

I trochę tak jest z kinem ambitnym, które przecież często podoba się młodzieży, ale trzeba im je pokazać. Uczniowie czerpią wiedzę o filmie, głównie z Internetu, reklam, czasami ze szkoły. Kiedy prowadziłam lekcje z języka polskiego przygotowywałam krótkie prezentacje dotyczące kultury i tego, co warto obejrzeć, przeczytać, m.in. na stronie Filmoteki Szkolnej. Raz na 2 tygodnie poświęcałam 10 minut i wielu moich uczniów wspomina, że korzystało z tych podpowiedzi. 

Beata Lipowicz

Zespół Szkół im. Lotników Polskich w Pile

Spodobał mi się pomysł na stworzenie etiud dokumentalnych inspirowanych pakietem Filmoteka Szkolna. Gdy przeprowadzałam lekcje oparte na projekcjach filmów z Filmoteki Szkolnej, z reguły najbardziej poruszające dla uczniów były etiudy pod hasłem „komentarz subiektywny”. 

Nawet wówczas, gdy jakiś film początkowo był dla nich niezrozumiały lub wydawał się poruszać problemy im odległe, po obejrzeniu komentarza nie mieli już złudzeń – pojmowali, że „tak, to jest również o nas!”. Chciałabym pójść tym tropem, zaprosić młodzież do tego, aby w proponowanych filmach odnajdywali siebie i swoją epokę – chciałabym, aby polskie kino było dla nich inspiracją.

Magdalena Perkowska

Publiczne Gimnazjum Nr 17 Integracyjne w Białymstoku

Filmoteka Szkolna to świetny portal dla nauczyciela. Wielość proponowanych możliwości do pracy z filmem na różnych lekcjach jest imponująca.

Ważne, że program powstał w obrębie kina polskiego, które – nie łudźmy się – nie jest chętnie oglądane przez gimnazjalistów. Dzięki portalowi nauczyciel jest w stanie przygotować ciekawy materiał samodzielnie lub skorzystać z gotowych rozwiązań, co częstokroć nie jest bez znaczenia, zwłaszcza na początku wdrażania się w filmową edukację.

Mariusz Widawski

Publiczne Gimnazjum w Woli Rzędzińskiej

Polecam, wręcz zalecam, odwiedzenie strony internetowej Filmoteki Szkolnej.

Zostały tam zamieszczone bardzo bogate zasoby filmów oraz metodycznych i merytorycznych opracowań tekstów filmowych do wykorzystania w szkole i to zarówno w funkcji dydaktycznej, jak i wychowawczej.