X logowanie Zapomniałem hasła
 
 

 
Program edukacyjny Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej kontakt Filmoteka Szkolna należy do
projekty
<< wrzesień 2017 >>
010203
04050607080910
11121314151617
18192021222324
252627282930

Systemy totalitarne są przedmiotem badań historyków, socjologów, kulturoznawców. Odkrywa się mechanizmy ich powstawania i upadku. Opisywane jest zniewolone społeczeństwo, kultura i sztuka podporządkowane idei, wreszcie władza – jej sposób działania i język, którym operuje. Najistotniejsze jednak wydaje się to, co dzieje się z człowiekiem poddanym presji totalitaryzmu, jak zmienia się jednostka, w jakim stopniu może uchronić swą indywidualność i godność, jakich dokona wyborów w świecie ograniczonych możliwości. Czy dołączy do szeregu Elliotowskich wydrążonych ludzi, chochołowych ludzi [Wydrążeni ludzie]? Czy raczej udźwignie ciężar i, jak bohater poezji Zbigniewa Herberta,  pójdzie wyprostowany wśród tych co na kolanach/ wśród odwróconych plecami i obalonych w proch [Przesłanie Pana Cogito]? Odpowiedzi na te trudne pytania próbuje udzielać sztuka – przede wszystkim literatura i kino.

Robert Gliński w Niedzielnych igraszkach i Leszek Wosiewicz w Kornblumenblau podejmują artystyczne wyzwanie. Odsłaniają gorzką prawdę o stopniu zniewolenia jednostki przez komunizm i nazizm. Oba filmy dają świadectwo totalności tych systemów. Opowiadają o świecie, w którym upolitycznione jest wszystko. Władza stara się kontrolować każdy obszar życia. Kształtuje zachowania i język. Oddziałuje na sztukę i kulturę, czyniąc z nich narzędzie indoktrynacji. Niszczy relacje społeczne oparte na zaufaniu. W rzeczywistości permanentnej inwigilacji i walki o przetrwanie – zarówno w wymiarze duchowym, jak i fizycznym – dominuje lęk i postawy konformistyczne.

Oba filmy operują metaforą. Nie opowiadają wprost o żadnych konkretnych zdarzeniach historycznych, choć mocno osadzone są w historii. Ich bohaterowie nie są postaciami historycznymi, lecz reprezentują pewne zachowania typowe i możliwe w totalitaryzmie. Gliński odwołuje się do metody pars pro toto, pokazuje niewielką część, specyficzną mikrospołeczność dziecięcą, która jednak reprezentuje całość – zniewolone społeczeństwo. Zachowania dzieci są modelowym odbiciem świata dorosłych. Jednocześnie Gliński przekonuje, że totalitarna choroba zaraża również najmłodsze pokolenie. Wosiewicz natomiast posługuje się przypowieścią. Bohater Kornblumenblau to Everyman w świecie obozu koncentracyjnego. Auschwitz jest dla reżysera nie tylko symbolem jednej z największych zbrodni XX wieku, ale przede wszystkim swoistym laboratorium, w którym testuje się człowieczeństwo. Oba filmy mają adres współczesny i uniwersalny. Pokazują człowieka w sytuacji granicznej, skrajnej – totalnego osaczenia. Łączy je jeszcze jeden fakt – oba są debiutami kinowymi reżyserów.

Komentarz: Komentarz subiektywny - "Wobec totalitaryzmu", reż. Oleksander Pozdnyakov

Brak flashplayera

Get Adobe Flash player

Pozostałe komentarze

Komentarz subiektywny - "Wobec totalitaryzmu", reż. Oleksander Pozdnyakov
Komentarz prof. Mirosława Przylipiaka - "Wobec totalitaryzmu"
nasze lekcje:
1. KINO MYŚLI
Struktura kryształu
Tango
2. MORALNOŚĆ KAMERY
Nienormalni
Z punktu widzenia nocnego portiera
3. OBSERWACJE CODZIENNOŚCI
Cześć Tereska
Rodzina człowiecza
4. KADRY PAMIĘCI
Jak być kochaną
... Portret własny
5. OBRAZY MAGICZNE
Historia kina w Popielawach
Oczy uroczne
6. FILMOWE PRZYPOWIEŚCI
Arka
Schody
Żywot Mateusza
7. SIŁA SYMBOLU
Chleb
Krótka historia jednej tablicy
Popiół i diament
8. METAFORY PRAWDY
Siedem kobiet w różnym wieku
Szczurołap
Wszystko może się przytrafić
9. MÓWIĆ NIE WPROST
Rejs
Urząd
10. BEZ KOMENTARZA?
Defilada
Egzamin dojrzałości
11. ROZDROŻA HISTORII
Człowiek z marmuru
Dokąd
12. ZAPISY PRZESZŁOŚCI
Fotoamator
Usłyszcie mój krzyk
13. WOKÓŁ NARODOWYCH STEREOTYPÓW
Eroica
"Ostry film zaangażowany" non camera
14. GORZKI ŚMIECH
Fotel
Zezowate szczęście
15. W KRZYWYM ZWIERCIADLE
Hydrozagadka
Polska Kronika Non-Camerowa Nr 1
16. WSPÓŁCZESNE LĘKI
Dług
Nasza ulica
17. PORTRETY ZBIOROWOŚCI
Jestem zły
Sól ziemi czarnej
18. MALI BOHATEROWIE
Abel, twój brat
Męska sprawa
19. MIĘDZY FIKCJĄ A RZECZYWISTOŚCIĄ
Exit
Ucieczka z kina "Wolność"
20. POEZJA I PROZA KINA
Aria dla atlety
Dziewczyny do wzięcia
21. KINO O KINIE
Amator
Ćwiczenia warsztatowe
22. GRY FILMOWE
Deja vu
Wyjście na jaw robotników kina z fabryki snów
23. MALARSKIE INSPIRACJE
Brzezina
Łagodna
24. NOWA ESTETYKA
Gry uliczne
Strojenie instrumentów
25. ESEJ FILMOWY
Iluminacja
Prekursor
26. KIM JESTEM
Gadające głowy
Zmruż oczy
27. RÓWNOŚĆ, RÓŻNOŚĆ, DEMOKRACJA
Sztandar
Śmierć prezydenta
28. W SPOŁECZEŃSTWIE
Ballada o kozie
Ssaki
Zdjęcia próbne
29. OBCY I SWÓJ
89 mm od Europy
Duże zwierzę
Dwaj ludzie z szafą
30. WOBEC TOTALITARYZMU
Kornblumenblau
Niedzielne igraszki
31. W KRĘGU TRADYCJI ROMANTYCZNEJ
Lawa
Pan Tadeusz. Księga I. Gospodarstwo
32. POLACY I ŻYDZI
Dworzec Gdański
Jeszcze tylko ten las
Przy torze kolejowym
33. NA PROGU DOJRZAŁOŚCI
Pas de deux
Zmory
34. NA STYKU KULTUR
Dolina Issy
Syberyjska lekcja
35. CZłOWIEK I SZTUKA
100 lat w kinie
Mój Nikifor
36. POLSKA W NOWYM OBYCZAJU
Gra
Wesele
37. NOWE SZATY MITU
Syzyf
Kanał
38. AKCJA, FABUŁA, WIDOWISKO
Oj, nie mogę się zatrzymać
Rękopis znaleziony w Saragossie
39. EKSPERYMENTY
Czerwone i czarne
Elementarz
Wojaczek
40. CZŁOWIEK OGOŁOCONY
Cicha przystań
W zawieszeniu
41. FILM WOBEC INNYCH SZTUK
Wesele
Bykowi chwała
Muzykanci
42. BYĆ I MIEĆ?
Moje pieczone kurczaki
Rezerwat
43. BUNTOWNICY, ODMIEŃCY, OUTSIDERZY
Generacja C.K.O.D.
Rysopis
44. CZŁOWIECZEŃSTWO W CZASACH PRÓBY
Dzięki niemu żyjemy
Miejsce urodzenia
Na melinę
45. RODZICE I DZIECI
Ojciec
Takiego pięknego syna urodziłam
Wśród nocnej ciszy
46. CZŁOWIEK RELIGIJNY
Dekalog, jeden
Dybuk
Katedra
47. KONFORMIZM PO POLSKU
Szkoła podstawowa
Trzeba zabić tę miłość
Żółw
48. JAK DZIAŁA GROTESKA
Krok
Ubu król
49. MOJE KORZENIE
Kraj urodzenia...
Ziemia obiecana
50. DZIECKO I HISTORIA
Poznań 56
Świadectwo urodzenia
51. PYTANIA GRANICZNE
33 sceny z życia
Diabeł
52. PIERWSZA MIŁOŚĆ
Głośniej od bomb
Pierwsza miłość
53. FILMOWE ANTYUTOPIE
Seksmisja
Przekładaniec
54. W CIENIU STAROŚCI
Dom starych kobiet
Pora umierać
Siostry