X logowanie Zapomniałem hasła
 
 

 
Program edukacyjny Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej kontakt Filmoteka Szkolna należy do
projekty
<< sierpień 2017 >>
010203040506
07080910111213
14151617181920
21222324252627
28293031

    Żyjemy w dobie liberalnego multikulturalizmu. W świecie, z którego wyrugowana została Obcość. Liberalny projekt asymilacji Obcości, wypracowany w rozwiniętych krajach Zachodu, ufundowany został na przekonaniu, iż wszelkie przejawy Obcości (religijne, etniczne, rasowe, seksualne) mają charakter wyłącznie kulturowy, toteż  mogą być usunięte w procesie socjalizacji. Obcy są produktami określonej kultury. W globalizującym się świecie  za sprawą postępującej homogenizacji kulturowej możliwe stanie się przekształcenie każdego bez wyjątku Obcego w jednego z nas. Głoszone powszechnie hasła poprawności politycznej spowodowały, że z dyskursu publicznego wyeliminowane zostały pojęcia odzwierciedlające pogardliwy stosunek do Obcych (Żydek, czarnuch, ciota).

     Niejako na przekór apologetom powszechnej asymilacji, usiłującym sprowadzić różnorodność do homogenicznej jedności,  otaczająca nas rzeczywistość nieustannie generuje konflikty, których podłożem jest szeroko rozumiana Obcość. W sytuacji zagrożenia, wspólnota definiująca siebie jako My uruchamia mechanizm kozła ofiarnego,  skutkujący zawsze wskazaniem i przykładnym ukaraniem winnego. Ofiarą staje się jednostka lub grupa, którą na podstawie stygmatów selekcji prześladowczej można określić jako Obcą. Wystarczy odmienny kolor skóry, rodzaj wyznawanych przekonań religijnych, odmienna od powszechnie akceptowanej tożsamość seksualna, niejasne pochodzenie etniczne lub po prostu sam fakt bycia nie stąd. W procesie wskazywania kozła ofiarnego Obcy zostaje jednoznacznie zdefiniowany jako wróg, wobec którego można zastosować radykalne środki (wstrząsającym świadectwem takich uniwersalnych i niezależnych od kontekstu historycznego praktyk społecznych jest Pogrzeb kartofla Jana Jakuba Kolskiego).

     Odwiecznie stosowany mechanizm piętnowania Obcości dowodzi, iż potrzeba stratyfikacji  społecznej, tj. czytelnego podziału na swoich i wrogów, ma charakter niezależny od procesów kulturowych. Obecność Obcego podważa naszą wiarę w porządek świata. Obcy – według definicji Zygmunta Baumana – jest bytem niedecydowalnym, wobec którego nie da się zastosować przyjętych powszechnie kategorii. Jako Obcy właśnie stanowi dla nas wyzwanie, na które zmuszeni jesteśmy odpowiedzieć.

     W świecie globalnej wioski wciąż obowiązuje polityka gettoizacji Obcości. Nie można przestać być Obcym na mocy swobodnego wyboru kulturowego wzorca. W dyskusjach coraz częściej padają argumenty o charakterze ekonomicznym. Obcy postrzegani są zatem jako upośledzeni konsumenci, odpady ponowoczesnego świata konsumpcji, dla których trzeba utworzyć obwarowane - dla naszego bezpieczeństwa – enklawy. Współczesne wielkomiejskie getta  nie są malowniczymi dzielnicami etnicznych atrakcji turystycznych, lecz obszarem, na którym toczy się bezwzględna walka o przetrwanie. Getto to teren, na który żaden z nas nie zapuściłby się bez eskorty policji.

      Od początku swego istnienia kino spełniało funkcję mediatora pomiędzy nami a Obcymi. Twórcy filmowi docierają w najbardziej egzotyczne rejony świata, by za pomocą kamery notować swoje wrażenia z kontaktów z Obcością.

     Kino popularne przyczynia się do utrwalania „turystycznego” obrazu  świata. Obcość sprowadzona zostaje do kalejdoskopowej ferii tzw. pięknych widoków. Typowa dla estetycznego trybu podróżowania postawa kolekcjonera egzotycznych wrażeń pozwala zachować bezpieczny dystans. Obcy są zawsze przyjaźni, uśmiechnięci, gotowi do spełniania wszelkich zachcianek człowieka Zachodu. To Obcy w stanie kwarantanny, odlegli, nieszkodliwi, zredukowani w swej egzystencji do funkcji dostarczycieli rozrywki.

     Kino artystyczne przekazuje zgoła odmienny wizerunek Obcego. Spotkanie z Obcością ma  nierzadko konfliktowy charakter. Uzmysławia nam fałszywość przyswojonego modelu, wytrąca z błogostanu zrodzonego z poczucia wyższości. Kontakt z Obcym staje się dialogiem równorzędnych racji. Nie znajdziemy tu łatwych rozwiązań, bo Obcość okazuje się nieusuwalną cechą świata, w którym żyjemy. Obcy nigdy nie stanie się jednym z nas, a My nie zostaniemy w pełni  zaakceptowani przez odmienną rasę, kulturę, religię. Obrazy filmowe, w których spotkania z Obcością mają charakter traumatyczny pozwalają nam jednak uzmysłowić sobie fundamentalną prawdę, o której jakże często zdarza nam się zapominać. Obcość jest także kwestią przyjętej perspektywy. Z cudzego punktu widzenia to My możemy być postrzegani jako Obcy.

Komentarz: Komentarz subiektywny - "Kosmita", reż. Justyna Tafel

Brak flashplayera

Get Adobe Flash player

Pozostałe komentarze

Komentarz subiektywny - "Kosmita", reż. Justyna Tafel
Komentarz prof. Mirosława Przylipiaka - "Obcy i swój"
nasze lekcje:
1. KINO MYŚLI
Struktura kryształu
Tango
2. MORALNOŚĆ KAMERY
Nienormalni
Z punktu widzenia nocnego portiera
3. OBSERWACJE CODZIENNOŚCI
Cześć Tereska
Rodzina człowiecza
4. KADRY PAMIĘCI
Jak być kochaną
... Portret własny
5. OBRAZY MAGICZNE
Historia kina w Popielawach
Oczy uroczne
6. FILMOWE PRZYPOWIEŚCI
Arka
Schody
Żywot Mateusza
7. SIŁA SYMBOLU
Chleb
Krótka historia jednej tablicy
Popiół i diament
8. METAFORY PRAWDY
Siedem kobiet w różnym wieku
Szczurołap
Wszystko może się przytrafić
9. MÓWIĆ NIE WPROST
Rejs
Urząd
10. BEZ KOMENTARZA?
Defilada
Egzamin dojrzałości
11. ROZDROŻA HISTORII
Człowiek z marmuru
Dokąd
12. ZAPISY PRZESZŁOŚCI
Fotoamator
Usłyszcie mój krzyk
13. WOKÓŁ NARODOWYCH STEREOTYPÓW
Eroica
"Ostry film zaangażowany" non camera
14. GORZKI ŚMIECH
Fotel
Zezowate szczęście
15. W KRZYWYM ZWIERCIADLE
Hydrozagadka
Polska Kronika Non-Camerowa Nr 1
16. WSPÓŁCZESNE LĘKI
Dług
Nasza ulica
17. PORTRETY ZBIOROWOŚCI
Jestem zły
Sól ziemi czarnej
18. MALI BOHATEROWIE
Abel, twój brat
Męska sprawa
19. MIĘDZY FIKCJĄ A RZECZYWISTOŚCIĄ
Exit
Ucieczka z kina "Wolność"
20. POEZJA I PROZA KINA
Aria dla atlety
Dziewczyny do wzięcia
21. KINO O KINIE
Amator
Ćwiczenia warsztatowe
22. GRY FILMOWE
Deja vu
Wyjście na jaw robotników kina z fabryki snów
23. MALARSKIE INSPIRACJE
Brzezina
Łagodna
24. NOWA ESTETYKA
Gry uliczne
Strojenie instrumentów
25. ESEJ FILMOWY
Iluminacja
Prekursor
26. KIM JESTEM
Gadające głowy
Zmruż oczy
27. RÓWNOŚĆ, RÓŻNOŚĆ, DEMOKRACJA
Sztandar
Śmierć prezydenta
28. W SPOŁECZEŃSTWIE
Ballada o kozie
Ssaki
Zdjęcia próbne
29. OBCY I SWÓJ
89 mm od Europy
Duże zwierzę
Dwaj ludzie z szafą
30. WOBEC TOTALITARYZMU
Kornblumenblau
Niedzielne igraszki
31. W KRĘGU TRADYCJI ROMANTYCZNEJ
Lawa
Pan Tadeusz. Księga I. Gospodarstwo
32. POLACY I ŻYDZI
Dworzec Gdański
Jeszcze tylko ten las
Przy torze kolejowym
33. NA PROGU DOJRZAŁOŚCI
Pas de deux
Zmory
34. NA STYKU KULTUR
Dolina Issy
Syberyjska lekcja
35. CZłOWIEK I SZTUKA
100 lat w kinie
Mój Nikifor
36. POLSKA W NOWYM OBYCZAJU
Gra
Wesele
37. NOWE SZATY MITU
Syzyf
Kanał
38. AKCJA, FABUŁA, WIDOWISKO
Oj, nie mogę się zatrzymać
Rękopis znaleziony w Saragossie
39. EKSPERYMENTY
Czerwone i czarne
Elementarz
Wojaczek
40. CZŁOWIEK OGOŁOCONY
Cicha przystań
W zawieszeniu
41. FILM WOBEC INNYCH SZTUK
Wesele
Bykowi chwała
Muzykanci
42. BYĆ I MIEĆ?
Moje pieczone kurczaki
Rezerwat
43. BUNTOWNICY, ODMIEŃCY, OUTSIDERZY
Generacja C.K.O.D.
Rysopis
44. CZŁOWIECZEŃSTWO W CZASACH PRÓBY
Dzięki niemu żyjemy
Miejsce urodzenia
Na melinę
45. RODZICE I DZIECI
Ojciec
Takiego pięknego syna urodziłam
Wśród nocnej ciszy
46. CZŁOWIEK RELIGIJNY
Dekalog, jeden
Dybuk
Katedra
47. KONFORMIZM PO POLSKU
Szkoła podstawowa
Trzeba zabić tę miłość
Żółw
48. JAK DZIAŁA GROTESKA
Krok
Ubu król
49. MOJE KORZENIE
Kraj urodzenia...
Ziemia obiecana
50. DZIECKO I HISTORIA
Poznań 56
Świadectwo urodzenia
51. PYTANIA GRANICZNE
33 sceny z życia
Diabeł
52. PIERWSZA MIŁOŚĆ
Głośniej od bomb
Pierwsza miłość
53. FILMOWE ANTYUTOPIE
Seksmisja
Przekładaniec
54. W CIENIU STAROŚCI
Dom starych kobiet
Pora umierać
Siostry