X logowanie Zapomniałem hasła
 
 

 
Program edukacyjny Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej kontakt Filmoteka Szkolna należy do
projekty
<< kwiecień 2017 >>
1
Szczegóły:
Finał Olimpiady Wiedzy o Filmie i Komunikacji Społecznej
02
030405067
Szczegóły:
"Wagary w kinie.Polski film historyczny (XX wiek)"
8
Szczegóły:
„Filmowe tropy i symbole” – Warsztaty Młodzieżowego Klubu Filmowego „Młodzi gniewni”
09
10111213141516
171819
Szczegóły:
Jakiż to gości mieliśmy? Filmowe portrety artystów z Polski
20212223
24252627282930

Tematyka religijna od początków kina inspirowała. Próbowano wiele razy przekładu przekazu biblijnego na język audiowizualny, a sama historia Jezusa jest jedną z najczęściej podejmowanych w światowej kinematografii. Mimo to pogłębione treści religijne są rzadko obecne w kinie polskim, co wynika z dominacji katolicyzmu ludowego (sprzyja on rejestrowaniu obrzędowości, nie obrazowaniu życia duchowego), z przymusu komercyjnej atrakcyjności (przedwojenne filmy łączące melodramat, sensację i cudowność) i z przyczyn politycznych (wątki sakralne w powojennym kinie były zbędne propagandowo). Po 1989 roku trzeci z czynników przestał determinować produkcję filmową, pozostałe zaś nadal wpływają na rodzimą kinematografię.

Trzy dzieła, należące do wąskiej grupy filmów naznaczonych śladem metafizycznych poszukiwań, nawiązują do kategorii człowieka religijnego, związanej z koncepcją Mircei Eliadego, przypisującego ludzkiej strukturze duchowej doznanie sacrum jako wyróżniającą cechę gatunkową1. Dybuk jest najwcześniejszym z nich. Ukazuje on zdolność jednostki i całej społeczności do postrzegania świata oraz ludzkiego istnienia w łączności ze sferą transcendencji. Pozostałe dwa filmy prowokują do namysłu nad ewolucją kondycji człowieka religijnego. Dekalog, 1 obrazuje współczesne zjawisko odchodzenia od religijności, które według Eliadego stanowi oznakę kryzysu najgłębszej warstwy człowieczeństwa, zatracenia zdolności odczuwania i wyobrażania świata w związku z sacrum. Łączy się to z zaniechaniem motywowanych religijnie dociekań dotyczących sensu istnienia człowieka, perspektyw jego egzystencji oraz jej fundamentów (hierarchii wartości, istoty ludzkiej nadziei). Dekalog, 1 diagnozuje nie tylko postawę odrzucenia wiary, ale też ludzkiej potrzeby określania sensu istnienia i prawa moralnego. Katedra niesie zaś przekaz, który warunkowany jest założoną nieostrością, homogenizacją kategorii człowieka religijnego i rzutowaniem ikonografii wywiedzionej z tradycji chrześcijańskiej na sferę kultury masowej. Religijność w szczątkowym kształcie jest pustym rytuałem. Zatracanie perspektywy transcendentnej wywołuje zamazywanie symboliki sakralnej i anektowanie jej do sfery profanum. Katedra poprzez wydrążone, puste symbole religijne, wprowadzone w obszar animowanej fabuły fantasy, demaskuje metafizyczną złudę niby-religii, iluzję religijnej determinacji bohatera – pielgrzyma.

 



1 M. Eliade, Sacrum a profanum. O istocie sfery religijnej, tłum. B. Baran, Warszawa 2008, s. 218-232.

 

Komentarz: Komentarz prof. Marka Hendrykowskiego - "Człowiek religijny"

Brak flashplayera

Get Adobe Flash player

Pozostałe komentarze

Komentarz prof. Marka Hendrykowskiego - "Człowiek religijny"
Komentarz subiektywny - "Człowiek religijny", reż. Tomasz Jeziorski
nasze lekcje:
1. KINO MYŚLI
Struktura kryształu
Tango
2. MORALNOŚĆ KAMERY
Nienormalni
Z punktu widzenia nocnego portiera
3. OBSERWACJE CODZIENNOŚCI
Cześć Tereska
Rodzina człowiecza
4. KADRY PAMIĘCI
Jak być kochaną
... Portret własny
5. OBRAZY MAGICZNE
Historia kina w Popielawach
Oczy uroczne
6. FILMOWE PRZYPOWIEŚCI
Arka
Schody
Żywot Mateusza
7. SIŁA SYMBOLU
Chleb
Krótka historia jednej tablicy
Popiół i diament
8. METAFORY PRAWDY
Siedem kobiet w różnym wieku
Szczurołap
Wszystko może się przytrafić
9. MÓWIĆ NIE WPROST
Rejs
Urząd
10. BEZ KOMENTARZA?
Defilada
Egzamin dojrzałości
11. ROZDROŻA HISTORII
Człowiek z marmuru
Dokąd
12. ZAPISY PRZESZŁOŚCI
Fotoamator
Usłyszcie mój krzyk
13. WOKÓŁ NARODOWYCH STEREOTYPÓW
Eroica
"Ostry film zaangażowany" non camera
14. GORZKI ŚMIECH
Fotel
Zezowate szczęście
15. W KRZYWYM ZWIERCIADLE
Hydrozagadka
Polska Kronika Non-Camerowa Nr 1
16. WSPÓŁCZESNE LĘKI
Dług
Nasza ulica
17. PORTRETY ZBIOROWOŚCI
Jestem zły
Sól ziemi czarnej
18. MALI BOHATEROWIE
Abel, twój brat
Męska sprawa
19. MIĘDZY FIKCJĄ A RZECZYWISTOŚCIĄ
Exit
Ucieczka z kina "Wolność"
20. POEZJA I PROZA KINA
Aria dla atlety
Dziewczyny do wzięcia
21. KINO O KINIE
Amator
Ćwiczenia warsztatowe
22. GRY FILMOWE
Deja vu
Wyjście na jaw robotników kina z fabryki snów
23. MALARSKIE INSPIRACJE
Brzezina
Łagodna
24. NOWA ESTETYKA
Gry uliczne
Strojenie instrumentów
25. ESEJ FILMOWY
Iluminacja
Prekursor
26. KIM JESTEM
Gadające głowy
Zmruż oczy
27. RÓWNOŚĆ, RÓŻNOŚĆ, DEMOKRACJA
Sztandar
Śmierć prezydenta
28. W SPOŁECZEŃSTWIE
Ballada o kozie
Ssaki
Zdjęcia próbne
29. OBCY I SWÓJ
89 mm od Europy
Duże zwierzę
Dwaj ludzie z szafą
30. WOBEC TOTALITARYZMU
Kornblumenblau
Niedzielne igraszki
31. W KRĘGU TRADYCJI ROMANTYCZNEJ
Lawa
Pan Tadeusz. Księga I. Gospodarstwo
32. POLACY I ŻYDZI
Dworzec Gdański
Jeszcze tylko ten las
Przy torze kolejowym
33. NA PROGU DOJRZAŁOŚCI
Pas de deux
Zmory
34. NA STYKU KULTUR
Dolina Issy
Syberyjska lekcja
35. CZłOWIEK I SZTUKA
100 lat w kinie
Mój Nikifor
36. POLSKA W NOWYM OBYCZAJU
Gra
Wesele
37. NOWE SZATY MITU
Syzyf
Kanał
38. AKCJA, FABUŁA, WIDOWISKO
Oj, nie mogę się zatrzymać
Rękopis znaleziony w Saragossie
39. EKSPERYMENTY
Czerwone i czarne
Elementarz
Wojaczek
40. CZŁOWIEK OGOŁOCONY
Cicha przystań
W zawieszeniu
41. FILM WOBEC INNYCH SZTUK
Wesele
Bykowi chwała
Muzykanci
42. BYĆ I MIEĆ?
Moje pieczone kurczaki
Rezerwat
43. BUNTOWNICY, ODMIEŃCY, OUTSIDERZY
Generacja C.K.O.D.
Rysopis
44. CZŁOWIECZEŃSTWO W CZASACH PRÓBY
Dzięki niemu żyjemy
Miejsce urodzenia
Na melinę
45. RODZICE I DZIECI
Ojciec
Takiego pięknego syna urodziłam
Wśród nocnej ciszy
46. CZŁOWIEK RELIGIJNY
Dekalog, jeden
Dybuk
Katedra
47. KONFORMIZM PO POLSKU
Szkoła podstawowa
Trzeba zabić tę miłość
Żółw
48. JAK DZIAŁA GROTESKA
Krok
Ubu król
49. MOJE KORZENIE
Kraj urodzenia...
Ziemia obiecana
50. DZIECKO I HISTORIA
Poznań 56
Świadectwo urodzenia
51. PYTANIA GRANICZNE
33 sceny z życia
Diabeł
52. PIERWSZA MIŁOŚĆ
Głośniej od bomb
Pierwsza miłość
53. FILMOWE ANTYUTOPIE
Seksmisja
Przekładaniec
54. W CIENIU STAROŚCI
Dom starych kobiet
Pora umierać
Siostry