X logowanie Zapomniałem hasła
 
 

 
Program edukacyjny Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej kontakt Filmoteka Szkolna należy do
projekty
<< październik 2017 >>
01
02030405060708
09101112131415
16171819202122
23242526272829

Tematem płyty są filmowe antyutopie – pesymistyczne lub co najmniej niepokojące wizje przyszłości. To temat, po który bardzo chętnie sięgało i sięga kino (Metropolis, reż. F. Lang, Blade Runner, reż. R. Scott, Matrix, reż. A., L. Wachowski). Podobnie jak wiele tematów filmowych, także antyutopie posiadają swój rodowód literacki, choćby w postaci Podróży Guliwera Swifta czy Nowego wspaniałego świata Huxleya. Jako wizje futurystyczne, antyutopie lokują się najczęściej  w obrębie gatunku science fiction, ale nie tylko (film grozy, film katastroficzny). W pewnym sensie SF to gatunek pozbawiony wyrazistej tożsamości i określonego typu bohatera, wykorzystujący określone struktury narracyjne i konwencje innych gatunków1. Wyjątkowe predyspozycje kina do kreowania i ożywiania futurystycznych lub zupełnie fantastycznych światów, których prekursorem był już Georges Méliès, pozwoliły na swobodne łączenie filmu fantastyczno-naukowego na przykład z motywami komedii. Warto również zwrócić uwagę na specyfikę wizualnego aspektu filmu science fiction, którego oprawa scenograficzna zawsze jest odbiciem stopnia zaawansowania technologii, także filmowej, a więc tego konkretnego momentu, w którym obraz realizowano. Dlatego też wielu reżyserów, sięgających po temat fantastyczno-naukowej antyutopii, otwarcie manifestowało swój dystans do konwencji scenograficznej science fiction, umieszczając w filmach akcenty komiczne lub zgoła karykaturalne. Wszystko z przeświadczeniem, że nic się tak szybko nie starzeje, a w konsekwencji i nie bawi, jak filmowa wizja przyszłości.

Antyutopie to utopie negatywne, utwory najczęściej będące odpowiedzią na utopijne wyobrażenia o świecie. Elementy składowe pozornie idealnej organizacji państwa ukazywane są najczęściej w krzywym zwierciadle, jako przyczyny zniewolenia pozbawionej cech indywidualnych jednostki2. Dwa omawiane filmy: Seksmisja oraz Przekładaniec to takie właśnie, ubrane w kostium science fiction, żartobliwe wizje przyszłości. Komediowy ton obu utworów nie powinien jednak zmylić widza; stawiają one istotne i zupełnie poważne pytania o przyszłość naszej cywilizacji. Różne są natomiast konteksty realizacji i odbioru filmów. Obraz Juliusza Machulskiego jest odbiciem ponurej sytuacji społeczno-politycznej Polski z okresu stanu wojennego. Film Andrzeja Wajdy z kolei przedstawia bardziej uniwersalną wizję zagrożeń płynących z postępu naukowo-technologicznego.



1 Zob. Encyklopedia kina, pod red. T. Lubelskiego, Kraków 2002, s. 855.

2 Zob. K. Loska, Encyklopedia filmu science fiction, Kraków 2004, s. 12.

 

Komentarz: Komentarz subiektywny - "Zwrot", reż. Pawel Maj

Brak flashplayera

Get Adobe Flash player

Pozostałe komentarze

Komentarz subiektywny - "Zwrot", reż. Pawel Maj
Komentarz prof. Tadeusza Szczepańskiego - "Filmowe antyutopie"
nasze lekcje:
1. KINO MYŚLI
Struktura kryształu
Tango
2. MORALNOŚĆ KAMERY
Nienormalni
Z punktu widzenia nocnego portiera
3. OBSERWACJE CODZIENNOŚCI
Cześć Tereska
Rodzina człowiecza
4. KADRY PAMIĘCI
Jak być kochaną
... Portret własny
5. OBRAZY MAGICZNE
Historia kina w Popielawach
Oczy uroczne
6. FILMOWE PRZYPOWIEŚCI
Arka
Schody
Żywot Mateusza
7. SIŁA SYMBOLU
Chleb
Krótka historia jednej tablicy
Popiół i diament
8. METAFORY PRAWDY
Siedem kobiet w różnym wieku
Szczurołap
Wszystko może się przytrafić
9. MÓWIĆ NIE WPROST
Rejs
Urząd
10. BEZ KOMENTARZA?
Defilada
Egzamin dojrzałości
11. ROZDROŻA HISTORII
Człowiek z marmuru
Dokąd
12. ZAPISY PRZESZŁOŚCI
Fotoamator
Usłyszcie mój krzyk
13. WOKÓŁ NARODOWYCH STEREOTYPÓW
Eroica
"Ostry film zaangażowany" non camera
14. GORZKI ŚMIECH
Fotel
Zezowate szczęście
15. W KRZYWYM ZWIERCIADLE
Hydrozagadka
Polska Kronika Non-Camerowa Nr 1
16. WSPÓŁCZESNE LĘKI
Dług
Nasza ulica
17. PORTRETY ZBIOROWOŚCI
Jestem zły
Sól ziemi czarnej
18. MALI BOHATEROWIE
Abel, twój brat
Męska sprawa
19. MIĘDZY FIKCJĄ A RZECZYWISTOŚCIĄ
Exit
Ucieczka z kina "Wolność"
20. POEZJA I PROZA KINA
Aria dla atlety
Dziewczyny do wzięcia
21. KINO O KINIE
Amator
Ćwiczenia warsztatowe
22. GRY FILMOWE
Deja vu
Wyjście na jaw robotników kina z fabryki snów
23. MALARSKIE INSPIRACJE
Brzezina
Łagodna
24. NOWA ESTETYKA
Gry uliczne
Strojenie instrumentów
25. ESEJ FILMOWY
Iluminacja
Prekursor
26. KIM JESTEM
Gadające głowy
Zmruż oczy
27. RÓWNOŚĆ, RÓŻNOŚĆ, DEMOKRACJA
Sztandar
Śmierć prezydenta
28. W SPOŁECZEŃSTWIE
Ballada o kozie
Ssaki
Zdjęcia próbne
29. OBCY I SWÓJ
89 mm od Europy
Duże zwierzę
Dwaj ludzie z szafą
30. WOBEC TOTALITARYZMU
Kornblumenblau
Niedzielne igraszki
31. W KRĘGU TRADYCJI ROMANTYCZNEJ
Lawa
Pan Tadeusz. Księga I. Gospodarstwo
32. POLACY I ŻYDZI
Dworzec Gdański
Jeszcze tylko ten las
Przy torze kolejowym
33. NA PROGU DOJRZAŁOŚCI
Pas de deux
Zmory
34. NA STYKU KULTUR
Dolina Issy
Syberyjska lekcja
35. CZłOWIEK I SZTUKA
100 lat w kinie
Mój Nikifor
36. POLSKA W NOWYM OBYCZAJU
Gra
Wesele
37. NOWE SZATY MITU
Syzyf
Kanał
38. AKCJA, FABUŁA, WIDOWISKO
Oj, nie mogę się zatrzymać
Rękopis znaleziony w Saragossie
39. EKSPERYMENTY
Czerwone i czarne
Elementarz
Wojaczek
40. CZŁOWIEK OGOŁOCONY
Cicha przystań
W zawieszeniu
41. FILM WOBEC INNYCH SZTUK
Wesele
Bykowi chwała
Muzykanci
42. BYĆ I MIEĆ?
Moje pieczone kurczaki
Rezerwat
43. BUNTOWNICY, ODMIEŃCY, OUTSIDERZY
Generacja C.K.O.D.
Rysopis
44. CZŁOWIECZEŃSTWO W CZASACH PRÓBY
Dzięki niemu żyjemy
Miejsce urodzenia
Na melinę
45. RODZICE I DZIECI
Ojciec
Takiego pięknego syna urodziłam
Wśród nocnej ciszy
46. CZŁOWIEK RELIGIJNY
Dekalog, jeden
Dybuk
Katedra
47. KONFORMIZM PO POLSKU
Szkoła podstawowa
Trzeba zabić tę miłość
Żółw
48. JAK DZIAŁA GROTESKA
Krok
Ubu król
49. MOJE KORZENIE
Kraj urodzenia...
Ziemia obiecana
50. DZIECKO I HISTORIA
Poznań 56
Świadectwo urodzenia
51. PYTANIA GRANICZNE
33 sceny z życia
Diabeł
52. PIERWSZA MIŁOŚĆ
Głośniej od bomb
Pierwsza miłość
53. FILMOWE ANTYUTOPIE
Seksmisja
Przekładaniec
54. W CIENIU STAROŚCI
Dom starych kobiet
Pora umierać
Siostry