X logowanie Zapomniałem hasła
 
 

 
Program edukacyjny Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej kontakt Filmoteka Szkolna należy do
projekty
<< wrzesień 2017 >>
010203
04050607080910
11121314151617
18192021222324
252627282930

Tematem płyty jest współczesna polska obyczajowość w filmach fabularnych. Od czasów Wesela Stanisława Wyspiańskiego (1901), które na ekran w genialnej adaptacji przeniósł  na ekran Andrzej Wajda w 1973 roku, nasza tradycja i obyczaj znajdowały coraz bardziej interesujące, wnikliwe i często krytyczne interpretacje w literaturze, malarstwie, a później również i w filmie. Od lat siedemdziesiątych kino polskie coraz częściej sięgało po ten temat, komentując i diagnozując przemiany zachodzące w naszej tradycji i obyczaju, na przykład w Awansie Janusza Zaorskiego (1975), Kontrakcie  Krzysztofa Zanussiego (1980), U Pana Boga za piecem (1998) Jacka Bromskiego. Od kilku lat zainteresowanie filmowców sferą obyczajowości i świątecznej tradycji wzmogło się jeszcze bardziej, czego przykładami mogą być umieszczone na płycie filmy Gra Krzysztofa Krauzego (2000) oraz Wesele Wojciecha Smarzowskiego (2004). Odpowiedzi na pytanie o przyczynę tej fascynacji należy szukać w dostrzegalnych przez nas, wyraźnych i daleko idących zmianach w obszarze kultywowania tradycji, jej przekształcaniu oraz pojawianiu się zupełnie nowych zwyczajów i praktyk, które nierzadko pretendują do rangi nowego obrzędu. Trudno nie skomentować takiego stanu rzeczy słynną już dziś kwestią z filmu Miś Stanisława Barei (1981): „Narodziła się nowa świecka tradycja.” 

Nasza tradycja, niegdyś wielobarwna i różnorodna ze względu na etniczne zróżnicowanie, społeczne rozwarstwienie czy stopień zamożności, staje się dzisiaj coraz bardziej jednolita, a przez to i uboższa wskutek oddziaływania środków masowego przekazu, łatwość komunikowania się ze sobą i skomercjalizowanie zwyczajów  i obrzędów, nawet tych ze sfery sacrum. Jesteśmy zarazem świadkami współistnienia i funkcjonowania obok siebie elementów wielowiekowej polskiej tradycji (religijnej, patriotycznej, rodzinnej) oraz krzepnięcia nowych „obyczajów”, czasami powstałych na zasadzie przekształcania tradycji dawnej, niekiedy pojawiających się przypadkowo i spontanicznie, ale też bardzo często inicjowanych przez media lub wyspecjalizowane instytucje. Nic więc dziwnego, że filmowe wizje „nowego obyczaju” Polaków są niemal bez wyjątku bezlitosne, groteskowe, sarkastyczne lub zupełnie gorzkie. Takimi właśnie są filmy Krauzego i Smarzowskiego. Nawet wówczas, kiedy będziemy je odbierać jako hiperbolizujące nasze wady i ułomności karykatury „polskiego nowego obyczaju”, pozostaną przecież odbiciem otaczającej nas rzeczywistości.

 

Komentarz: Komentarz subiektywny - "Hegel i motyl", reż. Bartosz Warwas

Brak flashplayera

Get Adobe Flash player

Pozostałe komentarze

Komentarz subiektywny - "Hegel i motyl", reż. Bartosz Warwas
Komentarz prof. Tadeusza Szczepańskiego - "Polska w nowym obyczaju"
nasze lekcje:
1. KINO MYŚLI
Struktura kryształu
Tango
2. MORALNOŚĆ KAMERY
Nienormalni
Z punktu widzenia nocnego portiera
3. OBSERWACJE CODZIENNOŚCI
Cześć Tereska
Rodzina człowiecza
4. KADRY PAMIĘCI
Jak być kochaną
... Portret własny
5. OBRAZY MAGICZNE
Historia kina w Popielawach
Oczy uroczne
6. FILMOWE PRZYPOWIEŚCI
Arka
Schody
Żywot Mateusza
7. SIŁA SYMBOLU
Chleb
Krótka historia jednej tablicy
Popiół i diament
8. METAFORY PRAWDY
Siedem kobiet w różnym wieku
Szczurołap
Wszystko może się przytrafić
9. MÓWIĆ NIE WPROST
Rejs
Urząd
10. BEZ KOMENTARZA?
Defilada
Egzamin dojrzałości
11. ROZDROŻA HISTORII
Człowiek z marmuru
Dokąd
12. ZAPISY PRZESZŁOŚCI
Fotoamator
Usłyszcie mój krzyk
13. WOKÓŁ NARODOWYCH STEREOTYPÓW
Eroica
"Ostry film zaangażowany" non camera
14. GORZKI ŚMIECH
Fotel
Zezowate szczęście
15. W KRZYWYM ZWIERCIADLE
Hydrozagadka
Polska Kronika Non-Camerowa Nr 1
16. WSPÓŁCZESNE LĘKI
Dług
Nasza ulica
17. PORTRETY ZBIOROWOŚCI
Jestem zły
Sól ziemi czarnej
18. MALI BOHATEROWIE
Abel, twój brat
Męska sprawa
19. MIĘDZY FIKCJĄ A RZECZYWISTOŚCIĄ
Exit
Ucieczka z kina "Wolność"
20. POEZJA I PROZA KINA
Aria dla atlety
Dziewczyny do wzięcia
21. KINO O KINIE
Amator
Ćwiczenia warsztatowe
22. GRY FILMOWE
Deja vu
Wyjście na jaw robotników kina z fabryki snów
23. MALARSKIE INSPIRACJE
Brzezina
Łagodna
24. NOWA ESTETYKA
Gry uliczne
Strojenie instrumentów
25. ESEJ FILMOWY
Iluminacja
Prekursor
26. KIM JESTEM
Gadające głowy
Zmruż oczy
27. RÓWNOŚĆ, RÓŻNOŚĆ, DEMOKRACJA
Sztandar
Śmierć prezydenta
28. W SPOŁECZEŃSTWIE
Ballada o kozie
Ssaki
Zdjęcia próbne
29. OBCY I SWÓJ
89 mm od Europy
Duże zwierzę
Dwaj ludzie z szafą
30. WOBEC TOTALITARYZMU
Kornblumenblau
Niedzielne igraszki
31. W KRĘGU TRADYCJI ROMANTYCZNEJ
Lawa
Pan Tadeusz. Księga I. Gospodarstwo
32. POLACY I ŻYDZI
Dworzec Gdański
Jeszcze tylko ten las
Przy torze kolejowym
33. NA PROGU DOJRZAŁOŚCI
Pas de deux
Zmory
34. NA STYKU KULTUR
Dolina Issy
Syberyjska lekcja
35. CZłOWIEK I SZTUKA
100 lat w kinie
Mój Nikifor
36. POLSKA W NOWYM OBYCZAJU
Gra
Wesele
37. NOWE SZATY MITU
Syzyf
Kanał
38. AKCJA, FABUŁA, WIDOWISKO
Oj, nie mogę się zatrzymać
Rękopis znaleziony w Saragossie
39. EKSPERYMENTY
Czerwone i czarne
Elementarz
Wojaczek
40. CZŁOWIEK OGOŁOCONY
Cicha przystań
W zawieszeniu
41. FILM WOBEC INNYCH SZTUK
Wesele
Bykowi chwała
Muzykanci
42. BYĆ I MIEĆ?
Moje pieczone kurczaki
Rezerwat
43. BUNTOWNICY, ODMIEŃCY, OUTSIDERZY
Generacja C.K.O.D.
Rysopis
44. CZŁOWIECZEŃSTWO W CZASACH PRÓBY
Dzięki niemu żyjemy
Miejsce urodzenia
Na melinę
45. RODZICE I DZIECI
Ojciec
Takiego pięknego syna urodziłam
Wśród nocnej ciszy
46. CZŁOWIEK RELIGIJNY
Dekalog, jeden
Dybuk
Katedra
47. KONFORMIZM PO POLSKU
Szkoła podstawowa
Trzeba zabić tę miłość
Żółw
48. JAK DZIAŁA GROTESKA
Krok
Ubu król
49. MOJE KORZENIE
Kraj urodzenia...
Ziemia obiecana
50. DZIECKO I HISTORIA
Poznań 56
Świadectwo urodzenia
51. PYTANIA GRANICZNE
33 sceny z życia
Diabeł
52. PIERWSZA MIŁOŚĆ
Głośniej od bomb
Pierwsza miłość
53. FILMOWE ANTYUTOPIE
Seksmisja
Przekładaniec
54. W CIENIU STAROŚCI
Dom starych kobiet
Pora umierać
Siostry