Lekcja 6

Filmowe przypowieści

Arka
reż.: Grzegorz Jonkajtys

Schody
reż.: Stefan Schabenbeck

Żywot Mateusza
reż.: Witold Leszczyński

Opracowanie: Anna Śliwińska

Żywot Mateusza

reż.: Witold Leszczyński

Opis

Mateusz mieszka wraz z siostrą Olgą na wsi, gdzie wiedzie skromne, ale pogodne życie. Spokój bohatera zostaje zmącony przybyciem Jana, którego Mateusz przywiózł swoją łodzią. Jan postanawia zostać z Olgą, co wywołuje u Mateusza uczucie niepokoju i lęku przed utratą wszystkiego, co było dla niego najważniejsze. Zmiana jest końcem jego świata. Bohater popełnia samobójstwo, bo nie znajduje dla siebie miejsca w nowej rzeczywistości.

Rok produkcji 1967
Produkcja PWSTIF (Łódź)
Zespół Filmowy „Start”
Reżyseria Witold Leszczyński
Scenariusz Witold Leszczyński, Wojciech Solarz
Zdjęcia Andrzej Kostenko
Montaż Zenon Piórecki
Dźwięk Arcangelo Corelli
Obsada Franciszek Pieczka
(Mateusz)
Anna Milewska
(Olga)
Wirgiliusz Gryń
(Jan)
Hanna Skarżanka
(Gospodyni)
Aleksander Fogiel
(Gospodarz)
Witold Leszczyński
(mężczyzna w zagranicznym samochodzie; nie występuje w czołówce)
Czas trwania 76 min

O reżyserze

Reżyser filmowy, operator; urodzony w 1933 roku w Łodzi, zmarł w 2007 roku w trakcie pracy nad filmem Stary człowiek i pies. Ukończył studia na Wydziale Elektroniki Politechniki Warszawskiej. Specjalizował się w realizacji dźwięku radiowego i filmowego, dzięki czemu praktykę dyplomową odbywał w Wytwórni Filmów Fabularnych w Łodzi. Następnie ukończył studia operatorskie (1959) oraz reżyserskie (1962) w PWSFTviT w Łodzi. W trakcie studiów zrealizował etiudy: Portret mężczyzny z medalionem (1959), Zabawa (1960), Skowronek (1961). Był autorem zdjęć, scenarzystą i montażystą. Jego debiut fabularny, Żywot Mateusza (1967), zachwycił publiczność i był wielokrotnie nagradzany w kraju i za granicą. Wybrana filmografia: Rewizja osobista (1972), Rekolekcje (1977), Konopielka (1981), Siekierezada (1985), Kolos (1993), Requiem (2001).

Scena do analizy

Sekwencję końcową „Żywotu Mateusza” rozpoczyna scena, w której bohater podchodzi do zacumowanej przy brzegu łódki. Oko kamery spogląda na niego z góry, jakby już wiedziało, że Mateusz za chwilę będzie przynależał do innego niż realny świat. Bohater gwałtownie odwraca się i spogląda za siebie. Nastrój niepokoju podkreślają pierwsze takty concerto grosso Corelliego. Mateusz podbiega do drzewa i gryzie je. Z brzozy ucieka ciemna żywica, drzewu zostaje upuszczona „krew” tak, jak za chwilę siły życia opuszczą bohatera. Owo drzewo było tym, które przez mieszkańców wsi zostało przypisane Mateuszowi. Teraz cieknie z niego krew-żywica, która zwiastuje tragiczny finał. 

Odpływającemu łódką Mateuszowi, z całą pewnością, towarzyszą myśli dotyczące zmian, które nastały w jego życiu, a na które nie był przygotowany. Ostatni raz spogląda na piórko, przypominające mu ptaka, który symbolizował dla niego nadzieję na zmiany. Spełniające się proroctwo, które zapowiadał ptak, o czymś ważnym i wielkim, sprawdziło się, ale w bolesnym i tragicznym tonie. Mateusz wybija dziurę w dnie łodzi. Duże zbliżenie pokazuje kolejno twarz Mateusza i dno łódki, które wypełnia się wodą. Bohater próbuje coś krzyknąć, ale nie słyszymy jego głosu. Widzimy odmęty wody, w których tonie łódka. W tle słychać Olgę, która woła brata.
 
Reżyser chciał, aby film kończyły ujęcia pod wodą, w których bohater widzi otaczające go rośliny i zwierzęta. W ten sposób pragnął podkreślić zespolenie bohatera z przyrodą. Niestety brak odpowiedniego sprzętu i środków finansowych uniemożliwiło zrealizowanie tego planu.

Żywot Mateusza


Zobacz też