Lekcja 54

W cieniu starości

Dom starych kobiet
reż.: Jan Łomnicki

Pora umierać
reż.: Dorota Kędzierzawska

Siostry
reż.: Paweł Łoziński

Opracowanie: Dr Kamila Żyto

Pora umierać

reż.: Dorota Kędzierzawska

Opis

Film to popis aktorski Danuty Szaflarskiej, a zarazem kameralna historia granej przez nią bohaterki. Jest nią Aniela, pełna życia i poczucia humoru starsza pani, właścicielka ongiś pięknej, lecz teraz rozpadającej się drewnianej willi. Po śmierci ostatniego domeldowanego po wojnie lokatora pozostaje sama w olbrzymim domu. Towarzystwa dotrzymuje jej jedynie pies. Dorosły już syn mieszka ze swoją rodziną, z rzadka dzwoni do matki, jeszcze rzadziej ją odwiedza. Staruszka z godnością znosi swoją sytuację. Potrafi z ironią patrzeć na świat i w taki też sposób oceniać ludzi. Pragnie, aby bliscy wyremontowali rodową siedzibę, a następnie zamieszkali razem z nią. Posiadłością zaczyna się jednak interesować zamożny sąsiad, a bohaterkę nachodzą jego współpracownicy. Syn bez skrupułów, w tajemnicy przed matką, układa się z sąsiadami. Pani Aniela zaprzyjaźnia się z jednym z rezydentów pobliskiego ośrodka dla dzieci, „Dostojewskim”. Chłopiec wspina się na jej werandę, aby coś ukraść. Przyłapany przez staruszkę na gorącym uczynku otwarcie przyznaje się do niecnych zamiarów, czym zdobywa jej sympatię. Pod wpływem tej znajomości oraz zachowania syna pani Aniela postanawia użyczyć gościny osieroconym dzieciom i w akcie darowizny przekazuje im swój dom. Wkrótce po wprowadzeniu się wesołej gromady, umiera.

Rok produkcji 2007
Produkcja Kid Film, Tandem Taren-To
Reżyseria Dorota Kędzierzawska
Scenariusz Dorota Kędzierzawska
Zdjęcia Arthur Reinhart
Montaż Dorota Kędzierzawska, Arthur Reinhart
Muzyka Włodzimierz Pawlik
Obsada Danuta Szaflarska (Aniela), Krzysztof Globisz (Witek, syn Anieli), Patrycja Szewczyk (wnuczka Anieli), Kamil Bitau (Romek Fiodor "Dostojewski"), Robert Tomaszewski (natręt), Agnieszka Podsiadlik (Agnieszka Kozłowska, wychowawczyni w ośrodku), Piotr Ziarkiewicz (Piotr Ziarkiewicz, dyrektor ośrodka)
Czas trwania 104 min

O reżyserze

Scenarzystka i – podobnie jak jej matka Jadwiga Kędzierzawska – reżyserka filmowa. Urodziła się w 1957 roku w Łodzi. W latach 1976-78 studiowała kulturoznawstwo na Uniwersytecie Łódzkim, potem przez dwa lata reżyserię na WGiK w Moskwie. W 1981 ukończyła Wydział Reżyserii na PWSFTviT w Łodzi. Swoją pracę w zawodzie rozpoczynała u boku matki. W 1972 roku wystąpiła w jej filmie Wycieczka-ucieczka, a w latach osiemdziesiątych często z nią współpracowała obejmując funkcję II reżysera na planie takich filmów jak Rozalka olaboga (1884) czy Józek (1987). Po raz pierwszy została doceniona w 1982 roku, kiedy jej szkolna etiuda Jajko została nominowana do studenckiego Oscara w Los Angeles. Jej pierwszym pełnometrażowym filmem fabularnym był obraz Diabły, diabły (1991). W 1992 roku zrealizowała dla Teatru Telewizji sztukę dla dzieci pod tytułem Moje drzewko pomarańczowe. Jej filmy były wielokrotnie nagradzane na festiwalach filmowych, sama Dorota Kędzierzawska to m. in. laureatka Paszportu „Polityki”. W 2006 roku otrzymała także list gratulacyjny od Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej. Jej kino charakteryzuje kameralność i niekomercyjność. Kędzierzawska zawsze opowiada o sprawach i tematach trudnych oraz bolesnych, swoimi bohaterami czyniąc ludzi słabych i ubogich,  funkcjonujących na marginesie społeczeństwa.

NAJWAŻNIEJSZE FILMY:

1988 Koniec świata (fab. tv.),

1991 Diabły, diabły,

1994 Wrony,

1998 Nic,

2005 Jestem,

2007 Pora umierać,

2008 Jutro będzie lepiej,

2012 Inny Świat,

2020 Żużel.

Scena do analizy

W trakcie sceny przedstawiającej śmierć bohaterki ruchy kamery są płynne, ujęcia długie, a montaż miarowy. Odchodzenie Anieli przedstawione zostaje jako proces naturalny, spokojny, nie zaś gwałtowny czy dramatyczny. Początkowo w półzbliżeniach i zbliżeniach widzimy twarze osób, którym była ona bliska; tych, którzy dostrzegali w niej człowieka, nie starca. Pojawia się więc krótkie ujęcie „Dostojewskiego”, smutna mordka Filadelfii, zaniepokojona, a po chwili zadumana buzia dziewczynki niosącej herbatę. W sposób odmienny pokazane zostają postaci, niewykazujące zrozumienia wobec emocjonalnych potrzeb staruszki. W planie ogólnym pojawiają się więc sąsiedzi Anieli. Z góry widzimy, jak krążą wokół domu i samochodu. Niezbyt troskliwego względem matki Witusia nie widzimy wcale. W kadrze pojawia się tylko na moment jego zajeżdżający pod furtkę domu samochód. Na martwą Anielę spoglądają ci, którzy ją rozumieli, ona zaś z góry widzi przede wszystkim tych, z którymi kontaktu nawiązać nie mogła. W drugiej części sceny kamera pokazuje to, co najprawdopodobniej dostrzega zmarła właśnie bohaterka. Jej ciało pozostaje nieruchome w bujanym fotelu, widz zaś śledzi trajektorię ruchu oddalającej się duszy Anieli. Ostatni kadr przedstawia niebo pokryte białymi, kłębiastymi chmurami. To miejsce, do którego trafiła bohaterka.

Pora umierać


Zobacz też