Lekcja 54

W cieniu starości

Dom starych kobiet
reż.: Jan Łomnicki

Pora umierać
reż.: Dorota Kędzierzawska

Siostry
reż.: Paweł Łoziński

Opracowanie: Dr Kamila Żyto

Dom starych kobiet

reż.: Jan Łomnicki

Opis

Film przedstawia życie pensjonariuszek Państwowego Domu Starości.

Rok produkcji 1957
Produkcja Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
Reżyseria Jan Łomnicki
Zdjęcia Stanisław Niedbalski
Montaż Helena Białkowska
Dźwięk Bohdan Jankowski

O reżyserze

Był reżyserem filmów dokumentalnych i fabularnych, scenarzystą, bratem słynnego polskiego aktora, Tadeusza Łomnickiego. Urodził się w 1929 roku pod Lwowem. Popularność przyniosły mu seriale telewizyjne: Dom i Modrzejewska. Studiował prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz w Wyższej Szkole Nauk Społecznych. W 1954 roku ukończył Wydział Reżyserii PWSFTviT w Łodzi, a następnie swoje losy związał z Wytwórnią Filmów Dokumentalnych, dla której zrealizował wiele osobistych, przepełnionych ciepłem obrazów (Dom starych kobiet, 1957) oraz kilka filmów okolicznościowych (Spotkanie z Warszawą, 1966). W latach 1989-1991 był członkiem Komitetu Kinematografii. W swojej twórczości fabularnej powracał do tematów wojny oraz życia na wsi. Po roku 1989 starał się opisywać rzeczywistość nowej Polski. Zmarł 18 grudnia 2002 roku w Aninie pod Warszawą.

NAJWAŻNIEJSZE FILMY:

1956 Mistrz Nikifor,

1957 Dom starych kobiet,

1958 Warszawa Główna,

1959 Nie ma końca wielkiej wojny,

1961 Narodziny statku,

1961 Kolorowy świat,

1967 Jubileuszowy,

1969 Ojcowie i dzieci,

1971 Paweł Wróbel,

1972 Troska i pieśń,

1991 Andrzej Banach,

1993 Walery. Portret entuzjasty,

2000 Ludwik Perski. Krótkie wspomnienia z długiego życia.

Scena do analizy

Fragment przedstawia codzienne życie Domu imienia Helclów i mieszkających w nim kobiet. Nostalgiczny komentarz z off-u i liryczna muzyka fortepianowa wprowadzają w smutny nastrój. Nie słychać odgłosów czynności wykonywanych przez staruszki. Wbrew woli twórcy i założonej przezeń tezie, obraz ten zdradza, że życie bohaterek bywa także normalne, niekoniecznie zawsze ponure. Oto bowiem widzimy zwykłe rozmowy pensjonariuszek. Niektóre staruszki są uśmiechnięte, wyraźnie czymś zaaferowane. Dwie kobiety wydają się nawet spierać o gazetę. Dochodzi też do spontanicznej, może nawet dość uszczypliwej wymiany zdań między nimi. Jan Łomnicki, uniemożliwiając usłyszenie kwestii dialogowych i redukując warstwę szmerów do wybranych odgłosów, narzuca widzom interpretację dzieła i swój autorski punkt widzenia. Tylko uważni odbiorcy są w stanie dostrzec, że będący zapisem dokumentalnym film, ujawnia odgórność założeń reżysera, wymykając się jednak spod jego kontroli.

Dom starych kobiet