Lekcja 51

Pytania graniczne

33 sceny z życia
reż.: Małgorzata Szumowska

Diabeł
reż.: Stanisław Różewicz

Opracowanie: Monika Maszewska-Łupiniak

33 sceny z życia

reż.: Małgorzata Szumowska

Opis

[FILM NIEDOSTĘPNY ONLINE]

Trzydziestoparoletnia Julia i jej mąż Piotr to młode małżeństwo, spełniające się zarówno w życiu osobistym, jak i zawodowym. Ona odnosi sukcesy jako fotograficzka, on jest dobrze zapowiadającym się kompozytorem. Matka Julii, Basia, to uznana autorka powieści kryminalnych, zaś ojciec, Jurek, jest filmowcem-dokumentalistą. Niespodziewanie szczęśliwe życie całej rodziny załamuje się: najpierw zdycha ukochany pies, a wkrótce potem u Barbary zostaje wykryty nowotwór. Uciążliwa choroba kończy się śmiercią kobiety. Wkrótce umiera także załamany odejściem żony Jerzy. Julia pod wpływem nowych doświadczeń musi zweryfikować swoje widzenie świata.

Rok produkcji 2008
Produkcja Pandora Film, STI Studio Filmowe, SHOT Szumowski
Reżyseria Małgorzata Szumowska
Scenariusz Małgorzata Szumowska
Zdjęcia Michał Englert
Montaż Jacek Drosio
Dźwięk Paweł Mykietyn
Obsada Julia Jentsch (Julia Szczęsna)
Peter Gantzler (Adrian, przyjaciel Julii)
Maciej Stuhr (Piotr, mąż Julii)
Małgorzata Hajewska-Krzysztofik (Barbara, matka Julii)
Andrzej Hudziak (Jurek, ojciec Julii)
Iza Kuna (Kaśka, przyrodnia siostra Julii)
Rafał Maćkowiak (Tomek, partner Kaśki)
Czas trwania 95 min

O reżyserze

Urodzona 26.02.1973 w Krakowie; reżyserka i scenarzystka; absolwentka Wydziału Reżyserii PWSFTViT w Łodzi (1998). Córka dziennikarzy Doroty Terakowskiej i Macieja Szumowskiego, siostra reżysera filmów dokumentalnych, Wojciecha Szumowskiego. Zrealizowana przez nią, pod opieką artystyczną Kazimierza Karabasza, studencka etiuda Cisza (1997) zdobyła 18 nagród na międzynarodowych festiwalach filmowych. Jako dokumentalistka zadebiutowała w 1997 roku obrazem Jeden dzień z życia Tomka Karata, który oprócz wielu międzynarodowych nagród został wpisany na listę 14 najlepszych filmów w historii szkoły filmowej w Łodzi. Za pierwsze filmy fabularne: debiut Szczęśliwy człowiek (2000) oraz Ono (2005) otrzymała nominację do Europejskiej Nagrody Filmowej w kategorii „Odkrycie Roku”. W 2008 roku, według własnego scenariusza, zrealizowała wielokrotnie nagradzane 33 sceny z życia (m. in. Polska Nagroda Filmowa „Orzeł” w kategorii Najlepszy Film; Srebrny Lampart na 61 MFF w Locarno).


Filmografia:


filmy dokumentalne (wybór): Jeden dzień z życia Tomka Karata (1997); Cisza (1997); Skrzyżowanie (2004); Mój tata, Maciek (2005); A czego tu się bać? (2006)

filmy fabularne: Szczęśliwy człowiek (2000); Ono (2004); Ojciec (2005, nowela w filmie Solidarność, Solidarność...); 33 sceny z życia (2008).

Scena do analizy

Jest noc, matka leży w szpitalnym łóżku, śpi. Nagle otwiera oczy, przez chwilę nieruchomo wpatruje się w jakiś punkt w przestrzeni, po czym zaczyna podnosić się. Prosi, by dać jej z szafy sukienkę i zielony sweter, bo chce iść do domu. Przywołuje imię męża. Odpina podłączone do ciała kroplówki, przez co zakłóca regularny sygnał urządzenia monitorującego pracę jej organizmu. Przybiegają pielęgniarki, kładą ją z powrotem do łóżka. Z offu dochodzi muzyka, składająca się z dość chaotycznego układu różnych dźwięków. Następuje długie ściemnienie obrazu, a motyw muzyczny dynamicznie rozwija się i przechodzi w bardzo mocny, regularny podkład dźwiękowy dla kolejnych ujęć. Julia budzi się w mieszkaniu Adriana, odbiera telefon, szybko wstaje, ubiera się i wychodzi. Gdy kobieta zbiega po kolejnych stopniach schodów, muzyka nabiera szybszego tempa. Gdy w kolejnym ujęciu widzimy Julię już przy szpitalnym łóżku matki, muzyczny rytm uspokaja się i zwalnia tempo przechodząc w głośne tykanie, które urywa się i zostaje zastąpione impulsywnym dźwiękiem emitowanym przez szpitalny aparat ECG. Po chwili wyczekiwania, przerywany sygnał staje się ciągły. Zdenerwowana Julia wyłącza urządzenie i drżącym głosem zaczyna mówić do zmarłej: Mamusiu, mamusiu, też cię kocham. Mamusiu, mamusiu, mamusiu...

Scena ukazująca śmierć Barbary zwraca uwagę swoją formą wizualną i dźwiękową. W pierwszej sytuacji, gdy obserwujemy chorą kobietę, która nie do końca jest świadoma tego, co robi; próbuje opuścić szpital i wyjść do domu, istotną rolę odgrywa sposób zorganizowania szpitalnej czasoprzestrzeni. Wnętrze jest ciemne, dominują w nim barwy zimne, z przewagą odcieni bladoniebieskich. Za oknem panuje półmrok. Absolutną ciszę przerywają cichy sygnał jakiegoś urządzenia, a potem monolog Barbary. Dalsze rozbijanie ciszy nadchodzi wraz z pojawieniem się pielęgniarek, a następnie wejściem akompaniamentu muzycznego. Silna kakofonia dźwięków i towarzyszący jej ciemny kadr wzbudzają niepokój, niosą przeczucie najgorszego: nadejścia śmierci. Gdy nad ranem w szpitalu pojawiają się Julia i Jerzy, nie mają już z umierającą Barbarą żadnego kontaktu. Z pełną świadomością jej stanu oczekują na śmierć. Dynamiczna muzyka stopniowo wycisza się, dźwięczne tykanie instrumentu milknie, podobnie jak milknie serce Barbary. Do pokoju przez okno szpitalne wdziera się rażąca jasność dnia, tak mocna, że rozmazuje się w niej  obraz tego, co znajduje się na zewnątrz budynku. Istotne w tym kontekście są pożegnalne słowa Julii, które wydają się być spóźnionym wyznaniem miłości córki do matki. Nie padły z jej ust wcześniej, jakby fakt wzajemnego darzenia się uczuciem przez członków rodziny był sprawą oczywistą. Jednak  w tym granicznym doświadczeniu racjonalne myślenie ustępuje miejsca głębokim emocjom i słowa Julii: Mamusiu, też cię kocham wypływają z rozpaczliwej potrzeby potwierdzenia uczuć i chęci zatrzymania matki przy sobie. Dlaczego to wyznanie ze strony córki pada dopiero teraz? I czy jest ono spóźnione? Odpowiedź na te pytania częściowo ukryta jest w omawianej scenie, ale możemy wytropić ją także w wielu innych sytuacjach, ukazanych w filmie. Nie zapominajmy bowiem o tym, że refleksja nad zjawiskiem śmierci jest w tym dziele ważna, ale przede wszystkim jest to film o życiu.

33 sceny z życia


Zobacz też