Lekcja 50

Dziecko i historia

Poznań 56
reż.: Filip Bajon

Świadectwo urodzenia
reż.: Stanisław Różewicz

Opracowanie: Mgr Aleksandra Frączek

Poznań 56

reż.: Filip Bajon

Opis

Strajk robotników Zakładów im. Cegielskiego (wówczas im. Stalina) w Poznaniu, który miał miejsce 28. czerwca 1956 roku, widziany oczyma dwóch dwunastolatków: syna oficera Urzędu Bezpieczeństwa oraz syna przywódcy strajkujących robotników. Biorą oni udział w najważniejszych momentach owych zamieszek – oczekiwaniu robotników na przedstawicieli władzy przed ratuszem, oblężeniu więzienia na ul. Młyńskiej oraz Urzędu Bezpieczeństwa na ul. Kochanowskiego, rozbrajaniu komisariatów milicji pod Poznaniem, a także w ulicznych starciach jednostek pancernych z robotnikami.

Rok produkcji 1996
Produkcja Studio Filmowe Dom
Telewizja Polska
Fundacja Poznań 56
Reżyseria Filip Bajon
Scenariusz Filip Bajon, Andrzej Górny
Zdjęcia Łukasz Kośmicki
Montaż Wanda Zeman
Muzyka Michał Lorenc
Obsada Michał Żebrowski (Zenek)
Tadeusz Szymków (Stachu Kaczmarek, ojciec Piotrka)
Mateusz Hornung (Piotrek)
Arkadiusz Walkowiak (Darek)
Agata Kulesza (Zosia, żona Zenka, nauczycielka chłopców)
Bronisław Pawlik (dziadek Piotrka)
Robert Więckiewicz (robotnik)
Olaf Lubaszenko (czołgista)
Grzegorz Wons (ojciec Darka)
Sława Kwaśniewska (ciotka Piotrka)
Antonina Choroszy (matka Piotrka; błędna pisownia nazwiska w czołówce filmu: Horoszy)
Grażyna Korin (matka Darka)
Janusz Gajos (profesor)
Władysław Kowalski (profesor)
Daniel Olbrychski (profesor)
Jan Nowicki (profesor)
Jerzy Radziwiłowicz (profesor)
Czas trwania 106 min

O reżyserze

Reżyser, scenarzysta i producent; urodzony w 1947 roku w Poznaniu. Ukończył prawo na UAM w Poznaniu (1970) i reżyserię w PWSFTViT w Łodzi (1974). Początkowo realizował filmy krótkometrażowe i sporadycznie dokumentalne. Powrót (1977) i Rekord świata (1977) świadczą o zainteresowaniu problematyką sportową, a debiut kinowy - słynna Aria dla atlety - jest najpełniejszym odzwierciedleniem tych fascynacji. W tym filmie, podobnie jak w Wizji lokalnej 1901 (1980), Magnacie (1986), Lepiej być piękną i bogatą (1993), tłem dramatów jest przełom XIX i XX wieku. Konsekwentnie podejmuje też problematykę polityczną: Limuzyna Daimler--Benz (1981), gdzie rozwija temat faszyzmu, Wahadełko (1981) i Poznań '56 (1996) - filmowe refleksje na temat komunizmu. Ostatnim, bardzo wyczekiwanym filmem była adaptacja Przedwiośnia (2001) Stefana Żeromskiego. Wybrana filmografia: Zielona ziemia (1978), Aria dla atlety (1979), Biała wizytówka (1986), Bal na dworcu w Koluszkach (1989), Sauna (1992), Przedwiośnie (2001) Fundacja (2006), Śluby panieńskie (2010), Panie Dulskie (2015), Kamerdyner (2018).

Scena do analizy

Piotrek przychodzi pod szkołę. Przed budynkiem podbiega do niego Darek, jego szkolny kolega. Jest poruszony i coś mu tłumaczy. Po chwili wraz z resztą uczniów są już w klasie, do której wchodzi nauczycielka, wyraźnie w dobrym nastroju. Wita się z uczniami i siada za biurkiem. Dzieci jednak nie siadają w ławkach. „Co to za pomysły?” – pyta zdezorientowana wychowawczyni – „Zdejmijcie tornistry i usiądźcie” – nakazuje uczniom, nie rozumiejąc, o co chodzi. Widząc, że prośbą nic nie wskóra, podchodzi do najbliżej stojącej uczennicy, siłą zdejmuje jej tornister i sadza ją w ławce. To samo robi ze stojącym nieco dalej Piotrkiem. Tylko Darek jej się przeciwstawia – „Puszczaj” – żąda, kiedy zaś kobieta rezygnuje, pojawia się u niego triumfalny wyraz twarzy. Bezradna i rozgoryczona nauczycielka opuszcza klasę, domyślając się, iż posłuszne do tej pory dzieci, w ten sposób chcą zamanifestować swój sprzeciw wobec sytuacji politycznej, która ma miejsce w kraju. Uczniowie zaś jeszcze chwilę stoją w milczeniu, po czym z okrzykiem radości wybiegają ze szkoły na ulicę. Dla większości z nich będzie to po prostu dzień wolny od lekcji Dla Darka, który dołączy do tłumu strajkujących robotników, okaże się dniem najbardziej wyjątkowym, natomiast dla Piotrka będzie ostatnim dniem w jego krótkim życiu.

Poznań 56


Zobacz też