Lekcja 48

Jak działa groteska

Krok
reż.: Marek Piwowski

Ubu król
reż.: Piotr Szulkin

Opracowanie: Mgr Radosław Osiński

Krok

reż.: Marek Piwowski

Opis

[FILM NIEDOSTĘPNY ONLINE]

Film parodiuje konwencje reportażu. Polskie służby specjalne w osobliwy sposób dowiadują się, że sztab NATO w Brukseli formułuje zastrzeżenia odnośnie kroku defiladowego naszego wojska. Wzór kroku podyktować ma polskim żołnierzom wysłannik NATO, który jednak nie spełnia swojej misji, ponieważ na terytorium RP zostaje pobity przez skinów. W kwaterze głównej rodzimych służb specjalnych zapada zatem decyzja o powołaniu komisji ekspertów w celu ustalenia kroku, jakim wejdziemy do NATO. W skład komisji trafiają wojskowi, a także reprezentanci rozmaitych innych zawodów i specjalności – choreografowie, aktorzy, tancerze, bioenergoterapeuci – rzekomo kompetentni w „problematyce kroku”. Groteskowa wizja ich obrad obnaża absurd i alogiczność rzeczywistości człowieka.

Rok produkcji 1997
Produkcja Telewizja Polska - Agencja Produkcji Teatralnej i Filmowej
Reżyseria Marek Piwowski
Scenariusz Marek Piwowski
Zdjęcia Jacek Petrycki
Montaż Milenia Fiedler
Obsada Władysław Baś (pułkownik), Mirosław Begger (redaktor), Jarosław Boberek (komandor), Paweł Bujanowski (kapitan), Tomasz Chomka (mat), Ryszard Czubak (choreograf), Lech Dyblik (docent), Lech Mackiewicz (podpułkownik), Piotr Martin (pułkownik), Wenanty Nosul (colonel), Mirosław Zbrojewicz (generał), Bogdan Sęk (doktor)
Czas trwania 27 min

O reżyserze

Reżyser, scenarzysta i aktor filmowy. Absolwent Wydziału Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego. Studiował również reżyserię w PWSFTViT (dyplom w 1968 roku). Zarówno dokumentalna, jak i fabularna twórczość Piwowskiego przedstawia autorski styl i światopogląd reżysera. Piwowski jest ironicznym obserwatorem sytuacji, które wyzwalają w człowieku zachowania sztuczne i konformistyczne. Niejednokrotnie reżyser sam podobne sytuacje inscenizuje, aby bohaterowie jego filmów niejako „naturalnie” mogli uobecnić absurdy rzeczywistości. Piwowski uprawia satyrę społeczną i polityczną, bliska jest mu także poetyka groteski. Filmowe dokonania Piwowskiego były nagradzane na krajowych i międzynarodowych festiwalach.

Wybrana filmografia: Uwertura (1965), Muchotłuk (1966, najlepszy film zagraniczny na Festiwalu Etiud Studenckich w Moskwie), Kirk Douglas (1967, najlepszy dokument na Festiwalu Etiud Studenckich w Amsterdamie), Pożar! Pożar! Coś nareszcie dzieje się… (1967, nagroda za debiut na Festiwalu Filmów Krótkich w Tours), Sukces (1968), Psychodrama (1969, Srebrny Smok i Nagroda FIPRESCI na MFFK w Krakowie), Rejs (1970), Korkociąg (1971, Srebrny Lajkonik na OFFK w Krakowie), Hair (1971, Grand Prix – Złoty Lajkonik na OFFK w Krakowie), Przepraszam, czy tu biją? (1976, Nagroda Główna Jury na FPFF w Gdańsku), Magister półchłopek (1982), Uprowadzenie Agaty (1993), Krok (1997, Brązowy Smok na MFKK w Krakowie), Nóż w głowie Dino Baggio (1999), Reguła Martina (2001), Oskar (2005, teatr tv).

Scena do analizy

Wojsko jako bohater zbiorowy filmu Marka Piwowskiego obrazowo uobecnia jedną z istotnych właściwości groteski, jaką jest odbieranie postaciom podmiotowości. W świecie groteski bohaterowie funkcjonują niczym przedmioty. Podobnie jak defilujący w filmie żołnierze, przypominają często automaty lub marionetki i są częścią grupy identycznych person. To, co ludzkie traci tutaj osobowość i staje się tragikomicznym typem, uwięzionym we własnej sztuczności. Tę sztuczność w filmie Piwowskiego wyrażają dziwaczne figury ubezwłasnowolnionej kompanii.

Automatyzm cechuje w grotesce również tryb myślenia. Bohaterowie nie potrafią wyjść poza raz przyjęte czy narzucone i nigdy już potem nie weryfikowane założenia. Skoro została powołana komisja do spraw ustalenia kroku, jakim polscy żołnierze będą się posługiwać w NATO, to znaczy, że taka komisja jest potrzebna. Oto przykład absurdalnie mechanicznego sposobu rozumowania w groteskowej rzeczywistości.

Krok


Zobacz też