Lekcja 47

Konformizm po polsku

Szkoła podstawowa
reż.: Tomasz Zygadło

Trzeba zabić tę miłość
reż.: Janusz Morgenstern

Żółw
reż.: Andrzej Kotkowski

Opracowanie: Dr Anna Taszycka

Pojęcie „konformizm” oznacza uleganie wpływom, podporządkowanie się wartościom, poglądom, normom czy zasadom, które obowiązują w danej grupie społecznej. W psychologii społecznej to zmiana zachowania wskutek rzeczywistego bądź wyobrażonego wpływu innych ludzi.

Temat „Konformizm po polsku” proponuje spojrzenie na zagadnienie konformizmu w Polsce w latach 70., widzianej oczami ówczesnych reżyserów, tuż przed narodzinami kina moralnego niepokoju. Dlaczego akurat wtedy? Pierwsza połowa lat 70. to czas względnego dobrobytu i stabilizacji gospodarczej w Polsce pod rządami Gierka; dopiero kilka lat później nastąpił kryzys, ekonomiczny i społeczny. Natomiast dylemat „być czy mieć” stał się jednym z najważniejszych tematów dla polskich reżyserów właśnie w latach 70.

Film Janusza Morgensterna Trzeba zabić tę miłość to utwór wyprzedzający o kilka lat nurt kina moralnego niepokoju. Jego bohaterowie to młodzi idealiści, ukazani w przełomowym momencie swojego życia: w chwili wchodzenia w dorosłość. Magda i Andrzej nie dostali się na studia i muszą dokonać wyboru dotyczącego przyszłości. Chociaż początkowo oboje bronią wyznawanych wartości, ich drogi rozchodzą się i pozbywając się złudzeń dorastają, choć każde z nich idzie w inną stronę.

Film Andrzeja Kotkowskiego Żółw to opowieść w pewien sposób broniąca konformizmu. Główny bohater, mężczyzna w średnim wieku, prowadzi spokojne, ustabilizowane życie, do momentu, kiedy przypadkowo z balkonu spada żółw jego syna. Zwierzątko traci życie, a wokół postaci powoli gęstnieje atmosfera osaczenia: zwraca się przeciwko niemu coraz więcej osób; w końcu zupełnie osamotniony i przytłoczony poczuciem winy mężczyzna zgłasza się na milicję.

Zestaw uzupełnia dokument Tomasza Zygadły Szkoła podstawowa. Reżyserowi udało się tu w ciągu zaledwie kilkunastu minut obnażyć mechanizmy prowadzące do wykształcenia postaw konformistycznych.

Problematyka poruszana w powyższych filmach nie odnosi się jedynie do realiów ówczesnej Polski, ma charakter uniwersalny. Chociaż zmieniła się otaczająca nas rzeczywistość, dylemat „być czy mieć” nadal pozostaje wyjątkowo aktualny, a postawa konformistyczna zawsze będzie jednym ze sposobów funkcjonowania w społeczeństwie.

Komentarze Wideo

1/2

Komentarz prof. Tadeusza Szczepańskiego - Konformizm po polsku

Komentarz subiektywny - W drodze, reż. Magdalena Jaroszewicz

Komentarz prof. Tadeusza Szczepańskiego - Konformizm po polsku

Komentarz subiektywny - W drodze, reż. Magdalena Jaroszewicz