Lekcja 39

Eksperymenty

Czerwone i czarne
reż.: Witold Giersz

Elementarz
reż.: Wojciech Wiszniewski

Wojaczek
reż.: Lech Majewski

Opracowanie: Dr Wojciech Otto

Eksperyment w sztuce to zjawisko niezwykle konstruktywne. Jest on jednym z podstawowych czynników decydujących o jej rozwoju. Jako domena awangardy, bywa jednak często niedoceniany i nierozumiany przez odbiorcę.

W sztuce filmowej istnieje praktycznie od samych jej narodzin, czyli od przełomu XIX i XX wieku. Przez z górą sto lat X muza była jedną z najszybciej rozwijających się dziedzin sztuki. Przyczyną takiego stanu rzeczy stał się głównie rozwój techniki i wynikające z niego możliwości wprowadzenia do kina dźwięku i koloru, ale nie można również zapomnieć o ogromnym wkładzie w kształtowanie języka ruchomych obrazów wielkich reformatorów kina: Davida Warka Griffitha czy Siergieja Eisensteina, a później ich wiernych kontynuatorów. Kino ewoluowało szybko, chcąc nadrobić zaległości w stosunku do „starszych” sztuk: literatury czy malarstwa. Stało się więc bardzo podatne na różnego rodzaju zapożyczenia, kontaminacje, przełomy - kulturowe, społeczne, polityczne, czy właśnie eksperymenty formalne. Film jako symbol nowoczesności uważano za medium nowych czasów, które zarówno swoją dynamiką i tempem, jak i nowym sposobem opowiadania potrafi oddać ducha epoki i w pełni wyrazić dylematy ówczesnego człowieka. Z biegiem czasu i wraz z rozwojem ludzkości także kino musiało się reformować. Służyły temu na przykład rozmaite ruchy awangardowe (dadaizm, formalizm etc.), a także dokonania wielkich mistrzów (Louisa Buñuela, Orsona Wellesa czy Federico Felliniego). Realizując się w różnorodnych odmianach, rodzajach i gatunkach filmowych, stosowali oni formalne i tematyczne eksperymenty. Początkowo ich twórcze projekty rozumiała tylko niewielka garstka intelektualistów i artystów, ale z czasem wiele z tych nowatorskich pomysłów trafiało do oficjalnego i powszechnego obiegu sztuki, stając się obowiązującą normą. Tak w pewnej mierze kształtował się język kina i tak kształtuje się do dziś. Obecnie mamy do czynienia z powszechnym zjawiskiem kontaminacji sztuk i zacierania się granic między nimi. Powstają gatunki graniczne i na miarę dzisiejszych czasów stricte eksperymentalne: wideo performance, wideo instalacje etc. Wraz z rozwojem techniki, dającym możliwość szybkiego przesyłu informacji i nieograniczonej dystrybucji, zwiększa się siła ich społecznego oddziaływania.

Zaproponowane w tym zestawie filmy ukazują przemiany sztuki filmowej w jej trzech rodzajach: filmie fabularnym, dokumentalnym i animowanym. W każdym z nich zastosowano zabiegi warsztatowe, które w momencie ich powstawania świadczyły o formalnym nowatorstwie. Do dziś jednak urzekają one także niezwykle autorskim spojrzeniem na świat i sztukę, stanowiąc wyraz wielkiej wrażliwości i ogromnego talentu ich autorów. Utwory te zawierają ponadto spójną i przemyślaną wizję pewnej uniwersalnej prawdy o świecie. Optymalnym narzędziem do jej przekazania okazał się w rękach artysty-demiurga eksperyment filmowy.

Komentarze Wideo

1/2

Komentarz prof. Mirosława Przylipiaka - Eksperymenty

Komentarz subiektywny - Syzyf, reż. Jan Belina Brzozowski

Komentarz prof. Mirosława Przylipiaka - Eksperymenty

Komentarz subiektywny - Syzyf, reż. Jan Belina Brzozowski