Lekcja 32

Polacy i żydzi

Dworzec Gdański
reż.: Maria Zmarz-Koczanowicz

Jeszcze tylko ten las
reż.: Jan Łomnicki

Przy torze kolejowym
reż.: Andrzej Brzozowski

Opracowanie: Dr Kamila Żyto

Materiały dodatkowe

Przeczytaj więcej

Lektury uzupełniające


I. Podmiotowa (uzupełniająca)

  • Gefilte film. Wątki żydowskie w kinie, red. J. Preizner, Kraków 2008.

  • Zygmunt Bauman, Nowoczesność i Zagłada, przeł. F. Jaszuński, Warszawa 1992.

  • Maria Janion, Do Europy tak, ale razem z naszymi umarłymi, Warszawa 2000.

  • Bayron L. Shewrin, Duchowe dziedzictwo Żydów polskich, przeł. W. Chrostowski, Warszawa 1995.

  • Bożena Umińska, Postać z cieniem. Portrety Żydówek w polskiej literaturze, Warszawa 2000.

  • Alan Unterman., Żydzi, wiara, życie, przeł. J. Zabierowski, Łódź 1989.

  • George Simmel, Obcy, przeł. M. Łukasiewicz [w:] Socjologia, Warszawa 1975.


II. Przedmiotowa

  • Mikołaj Jazdon, Zabezpieczanie śladów. O filmach Marii Zmarz-Koczanowicz [w:] „Klucze do rzeczywistości: Szkice i rozmowy o polskim filmie dokumentalnym po roku 1989”, red. M. Hendrykowska, Poznań 2005.
  • Kamera jest niemal jak długopis. Rozmowa z Marią Zmarz-Koczanowicz [w:] „Klucze do rzeczywistości: Szkice i rozmowy o polskim filmie dokumentalnym po roku 1989”, red. M. Hendrykowska, Poznań 2005.
  • Tadeusz Sobolewski, Cała Polska wyjeżdża, „Gazeta Wyborcza” 2007, nr 71.
  • Marek Haltof, National Memory, the Holocaust, and Images of the Jew in the Postwar Polish Films [w:] „Polish National Cinema”, New York, Oxford 2002.
  • Jarosław Mikos, O nieistnieniu indywidualnym Korczaka i istnieniu indywidualnym praczki, „Kino” 1991, nr 7.

  • Przełamywanie obcości (z cyklu Rozmowy po kinie, spisał Tadeusz Sobolewski), „Kino” 1991, nr 7.

  • Z Andrzejem Brzozowskim o śladach wojny, „Film” 1967, nr 36 (wywiad z cyklu Spotkania i rozmówki, rozmawiał Kr.).

  • Janusz Zaremba, Dokumentalista w filmie fabularnym. O filmach Jana Łominickiego, „Film”1980, nr 23.

Obejrzyj też

Miejsce urodzenia, reż. Paweł Łoziński, 1992

Film dokumentalny, w którym reżyser towarzyszy Henrykowi Grynbergowi podczas jego wizyty we wsi Radoszyn, gdzie pisarz się urodził i ukrywał w czasie II wojny światowej. Grynberg po pięćdziesięciu latach wraca do przeszłości, aby odkryć prawdę o śmierci ojca i małego braciszka. Rozmawia z Polakami, którzy albo chętnie wracają do przeszłości, albo próbują ją wymazać ze swojej pamięci

Ja-Żyd, reż. Robert Gliński, 1987

Film dokumentalny prezentujący portret młodego Żyda, poszukującego własnych religijnych korzeni i tradycji kulturowej. Kamera towarzyszy bohaterowi na cmentarzu, w synagodze i na lekcji hebrajskiego. Film uzupełniają materiały archiwalne (filmy i fotografie) przedstawiające życie Żydów w przedwojennej Polsce i tragedię Holocaustu.

Austeria, reż. Jerzy Kawalerowicz, 1982

Film fabularny, powstały na podstawie powieści Juliana Stryjkowskiego, przedstawiający portret polskich Żydów, którzy spędzają noc tuż przed wybuchem pierwszej wojny światowej w karczmie na rozdrożu, tytułowej austerii. Jak się szybko okazuje, jest to zbiorowość bardzo zróżnicowana: pod jednym dachem spotykają się ortodoksyjni Chasydzi, mniej pobożni Żydzi z pobliskiego miasteczka oraz aktorzy teatru żydowskiego.

Sanatorium pod Klepsydrą, reż. Wojciech Jerzy Has, 1973

Has, podobnie jak Kawalerowicz, przedstawia portret polskich Żydów, starając się jednak opisać także ich kulturę i oddać mentalność. Zrealizowany na podstawie prozy Bruno Schulza film zasługuje na szczególną uwagę, gdyż nie bazuje na stereotypach, lecz stara się uchwycić bogactwo i złożoność dziedzictwa tradycji żydowskiej.