Lekcja 32

Polacy i żydzi

Dworzec Gdański
reż.: Maria Zmarz-Koczanowicz

Jeszcze tylko ten las
reż.: Jan Łomnicki

Przy torze kolejowym
reż.: Andrzej Brzozowski

Opracowanie: Dr Kamila Żyto

Jeszcze tylko ten las

reż.: Jan Łomnicki

Opis

Film jest kameralną historią rozgrywającą się w czasie drugiej wojny światowej. Opowiada o ostatnich godzinach życia pewnej Polki oraz żydowskiej dziewczynki powierzonej jej opiece. Stara Kulgawcowa, pracująca kiedyś w domu inteligenckiej żydowskiej rodziny, za odpowiednią opłatą decyduje się przeprowadzić córkę swoich chlebodawców, Rutkę, na aryjską stronę miasta, a następnie umieścić dziecko w bezpiecznym miejscu, u swojej rodziny zamieszkującej na wsi. Kobietą targają sprzeczne uczucia, dziewczynka budzi w niej zarówno niechęć, jak litość. Obie bohaterki najpierw spędzają noc w domu Kulgawcowej, a potem nad ranem wyruszają pociągiem za Warszawę. W trakcie wspólnie spędzonego czasu spotykają wielu Polaków, którzy w różny sposób odnoszą się do tak zwanej „kwestii żydowskiej”. Córka Kulgawcowej jawnie manifestuje swą nienawiść do Żydów. Jeden z pasażerów pociągu okazuje się być szmalcownikiem i próbuje wymusić na kobiecie okup, inny mężczyzna ratuje bohaterki z opresji. Ostatnim etap wędrówki Kulgawcowa i Rutka pokonują pieszo. W lesie napotykają niemieckich żołnierzy, a zdjęcie rodziców Rutki, które przypadkowo wypada z dokumentów zdradza semickie pochodzenie dziewczynki. Mężczyźni postanawiają odprowadzić małą Żydówkę na najbliższy posterunek policji. Ku zaskoczeniu widzów stara Kulgawcowa nie opuszcza swojej podopiecznej i wraz z nią rusza w ostatnią drogę. Drogę, na końcu której na bohaterki filmu czeka śmierć.

Rok produkcji 1991
Produkcja Studio Filmowe (dawny Zespół Filmowy) „Kadr”
Reżyseria Jan Łomnicki
Scenariusz Anna Strońska
Zdjęcia Artur Radźko
Montaż Krystyna Górnicka
Muzyka Piotr Hertal
Obsada Ryszarda Hanin (Kulgawcowa),
Joanna Friedman (Rutka),
Marta Klubowicz-Różycka (Jaśka, córka Kulgawcowej),
Marzena Trybała (doktorowa, matka Rutki),
Marek Bargiełowski (szmalcownik),
Bogusław Sochnacki (Hans, żołnierz niemiecki),
Zofia Czerwińska (kobieta w pociągu) i inni
Czas trwania 86 min

O reżyserze

Reżyser filmów dokumentalnych i fabularnych, scenarzysta, brat słynnego polskiego aktora Tadeusza Łomnickiego. Urodził się w 1929 roku pod Lwowem. Popularność przyniosły mu seriale telewizyjne takie jak Dom, Modrzejewska, Jest jaka jest. Studiował prawo na UJ oraz w Wyższej Szkole Nauk Społecznych. W 1954 roku ukończył Wydział Reżyserii PWSF w Łodzi, a potem swoje losy związał z Wytwórnią Filmów Dokumentalnych, dla której zrealizował wiele osobistych, przepełnionych ciepłem obrazów (Dom starych kobiet, 1957) oraz kilka filmów okolicznościowych (Spotkanie z Warszawą, 1966). W latach 1989-1991 był członkiem Komitetu Kinematografii. W swojej twórczości fabularnej często powracał do tematów wojny oraz życia na wsi. Po roku 1989 starał się opisywać rzeczywistość nowej, postkomunistycznej Polski. Zmarł 18 grudnia 2002 roku w Aninie pod Warszawą.

NAJWAŻNIEJSZE FILMY:

1963 Wiano,
1966 Kontrybucja,
1967 Cyrograf dojrzałości (fab. telewizyjny),
1970 Mała ankieta (fab. telewizyjny),
1970 Pan Dodek,
1972 Poślizg,
1973 Nagrody i odznaczenia,
1976 Ocalić miasto,
1977 Akcja pod Arsenałem,
1987 Rzeka kłamstw,
1989 Modrzejewska,
1991 Jeszcze tylko ten las,
1992 Wielka wyspa,
1994 Szczur.

Scena do analizy

Polowanie na zająca to epizod następujący po scenie przedstawiającej przypadkowe spotkanie Rutki i Kulgawcowej z niemieckim patrolem. Bohaterki po okazaniu dokumentów wydają się być bezpieczne. Prawdziwa tożsamość dziewczynki nie wychodzi na jaw. Zagrożenie pozornie już minęło. Oficerowie przestają się interesować starszą kobietą i dzieckiem. Ich uwagę przyciąga bezbronne zwierzę. Żołnierze otwierają do niego ogień. To pozornie banalne wydarzenie nie zostało wprowadzone do filmu bez przyczyny. Pełni ono ważną funkcję dramaturgiczną. Zdradza bowiem, że kłopoty bohaterek wcale się nie skończyły, zapowiadając smutny koniec wędrówki Kulgawcowej i Rutki. W filmie nie widzimy sceny rozstrzelania bohaterek, zostaje ona zastąpiona polowaniem na zająca.

Jeszcze tylko ten las


Zobacz też