Lekcja 28

W społeczeństwie

Ballada o kozie
reż.: Bartek Konopka

Ssaki
reż.: Roman Polański

Zdjęcia próbne
reż.: Agnieszka Holland

Opracowanie: Dr Mikołaj Jazdon

Ballada o kozie

reż.: Bartek Konopka

Opis

Dokumentalna opowieść o ludziach, którym w ramach pomocy socjalnej przekazano nieodpłatnie kozy do hodowli. Film opowiada o tym, jak obecność kóz zmienia życie bohaterów, czyli Piotra Brauna i jego żony Jolanty, Moniki Bernaczyk, jej brata Mateusza, sióstr Pauliny i Agatki, mamy i babci, a także Ryszarda Oseska, jego żony Jagody i syna Stefanka oraz Damiana Bagińskiego, jego brata i mamy. Przenosimy się z kamerą od rodziny do rodziny, przyglądamy się jak obecność kozy staje się stymulatorem różnych działań podejmowanych przez obdarowanych.

Rok produkcji 2004
Produkcja TV Planete
Reżyseria Bartek Konopka
Scenariusz Bartek Konopka, Piotr Rosołowski
Zdjęcia Piotr Rosołowski
Montaż Jarosław Barzan
Muzyka Piotr Braun, Wojciech Waglewski
Dźwięk Franciszek Kozłowski
Czas trwania 50 min

O reżyserze

BARTOSZ KONOPKA (1972)

Ukończył studia filmoznawcze na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz reżyserię na Wydziale Radia Telewizji i Filmu im. Krzysztofa Kieślowskiego Uniwersytetu Śląskiego. Autor krótkometrażowych filmów fabularnych „Czubek” (2001) i „Trójka do wzięcia” (2006) oraz średniometrażowych filmów dokumentalnych, wśród których są wielokrotnie nagradzana „Ballada o kozie” (2003) oraz „Królik po berlińsku” (2009), nominowany do Oscara w kategorii najlepszego dokumentalnego filmu krótkometrażowego. W swoich filmach Konopka podejmuje tematykę współczesną. Przygląda się ludziom, którzy pomimo trudnych warunków egzystencjalnych i powikłanych losów, nie poddają się. Wykorzystują szanse, które zsyła im los. Nadzieja i wola działania – to istotne wymiary egzystencji bohaterów jego filmów. W 2011 zadebiutował fabularnie filmem pt. „Lęk wysokości”. W kolejnych latach kontynuował realizację autorskich dokumentów, m. in „Sztuka znikania” (2013) naprzemian z produkcjami telewizyjnymi - „Bez tajemnic” (2013), „Aż po sufit” (2014), „Pod powierzchnią„” (2019). Ostatnim filmem fabularnym w jego dorobku jest „Krew Boga” (2018).

Scena do analizy

Ta i następna scena nawiązują bezpośrednio do tytułu filmu. Stanowią także rodzaj podsumowania i zwieńczenia utworu. Przyglądamy się Piotrowi Brownowi, który skomponował i wykonał piosenkę o kozie. Słyszymy w tej scenie muzykę diegetyczną, czyli taką, której źródło widzimy na ekranie. Scena ta została zrealizowana jak większość scen w tym filmie, metodą dokumentalnej obserwacji, bez wywiadów przed kamerą, komentarza, czy monologu zza kadru. Przyglądamy się jak Piotr Brown gra na perkusji i śpiewa piosenkę. Końcowe sceny dokumentu, także i ta, pokazują jakie zmiany w życiu bohaterów wniosły kozy. Dla Browna stała się ona nie tylko źródłem mleka, ale zainspirowała go do napisania piosenki. Można dodać, że dzięki całej akcji socjalnej tematem zainteresowali się realizatorzy filmu i w efekcie piosenka Browna stała się częścią filmu, poszła w świat.

Piosenkę słyszymy także w następnej scenie. Tu jednak zmienia się konwencja opowiadania. Montaż analizujący, który pozwalał nam zobaczyć w pewnym skrócie to, co działo się w szopie, gdzie pan Piotr grał, został zastąpiony montażem syntetyzującym, za pomocą którego zostały zestawione ujęcia pochodzące z różnych sytuacji, z różnymi kozami i ich właścicielami. Piosenka dodatkowo spaja te obrazy w jedną całość. Tym razem mamy do czynienia z muzykę niediegetyczną, której źródła nie widać na ekranie. Piosenka płynie zza kadru. Zarówno w pierwszej jak i w drugiej scenie elementem pojawiającym się w prawie wszystkich ujęciach jest koza. Jej obecność stanowi motyw przewodni w całym filmie i stwarza wrażenie, jakby to, na co patrzymy, było pokazywane z punktu widzenia kozy.

Ballada o kozie