Lekcja 26

Kim jestem

Gadające głowy
reż.: Krzysztof Kieślowski

Zmruż oczy
reż.: Andrzej Jakimowski

Opracowanie: Dr Monika Maszewska-Łupiniak

Gadające głowy

reż.: Krzysztof Kieślowski

Opis

W roku 1979 Krzysztof Kieślowski przeprowadził sondę socjologiczną, setkom ludzi zadając pytania: „W którym roku się urodziłeś?”, „Kim jesteś?”, „Co jest dla Ciebie najważniejsze?”, „Czego byś chciał?”. Z zarejestrowanych na taśmie wypowiedzi różnych osób wybrał czterdzieści cztery i ustawił je w porządku chronologicznym - od kilkumiesięcznego dziecka do stuletniej staruszki - przedstawiając w ten sposób galerię „gadających głów”: przedszkolaków, uczniów szkół podstawowych i średnich, studentów, ale przede wszystkim osób dorosłych, wykonujących różne zawody. Stworzył w ten sposób zbiorowy portret Polaków lat 70.

Rok produkcji 1980
Produkcja Wytwórnia Filmów Dokumentalnych (Warszawa)
Reżyseria Krzysztof Kieślowski
Montaż Alina Siemińska
Dźwięk Michał Żarnecki
Czas trwania 14 min

O reżyserze

Reżyser, scenarzysta urodzony w 1941 roku w Warszawie, zmarł w 1996 roku. Ukończył Liceum Technik Teatralnych w Warszawie; pracował krótko w teatrze jako garderobiany. W 1969 roku ukończył Wydział Reżyserii PWSFTViT w Łodzi. Jego debiutem dokumentalnym był telewizyjny film Zdjęcie (1968). W 1975 roku za swój pierwszy, pełnometrażowy film Personel otrzymał Grand Prix na MFF w Mannheim. Rozgłos w Europie przyniósł mu Krótki film o zabijaniu (Nagroda Feliksa w roku 1988). Telewizyjny Dekalog stał się światowym przebojem. Kolejne filmy realizował dla producentów francuskich. Niebieski (z cyklu Trzy kolory) otrzymał Złotego Lwa na MFF w Wenecji w 1993 roku, Czerwony był nominowany do Oscara w trzech kategoriach. Kieślowski wykładał reżyserię i scenopisarstwo na uczelniach w Katowicach (1979-1982), Berlinie Zachodnim (1984), Helsinkach (1988) oraz w Szwajcarii (1985, 1988, 1992) i Łodzi (1993-1996). W 1990 roku został honorowym członkiem Brytyjskiego Instytutu Filmowego, a w 1995 roku zaś członkiem Akademii Filmowej w USA. Wybrane filmy fabularne w dorobku reżysera: Personel (1975), Spokój (1976), Amator (1979), Przypadek (1981), Dekalog (1987-1988), Podwójne życie Weroniki (1991), Trzy kolory (1991-1994). Wybrane filmy dokumentalne: Fabryka (1970), Byłem żołnierzem (1970), Robotnicy 1971: Nic o nas bez nas (1972), Pierwsza miłość (1974), Życiorys (1975), Z punktu widzenia nocnego portiera (1977), Siedem kobiet w różnym wieku (1978), Dworzec (1980), Gadające głowy (1980).

Scena do analizy

W tej krótkiej scenie zwracają na siebie uwagę dwa zagadnienia. Po pierwsze: twarz starszej pani (data urodzenia: 1894), po drugie: treść jej wypowiedzi. Dzięki temu, że kamera filmuje kobietę z dość bliskiej odległości, jej twarz mówi nam wiele o samej postaci. Maluje się na niej przede wszystkim ogromne zmęczenie i smutek. Twarz samotnej, starej kobiety pozbawiona jest uśmiechu, w oczy nie znajdziemy nawet odrobiny radości. Przyczynę jej stanu znamy: niedawno zmarł jej mąż. Z tonu jej głosu możemy wywnioskować, że był to człowiek bardzo jej bliski. Strata po ukochanym mężu jest dla niej tak wielka, że kobieta nawet już niczego nie pragnie i niczego od życia nie oczekuje. 

Scena jest przykładem, jak za pośrednictwem medium filmowego, w bardzo prosty sposób, unikając zbędnych elementów warsztatowych można pokazać ludzka tragedię i cierpienie. W wymiarze społecznym śmierć męża starszej kobiety nie jest w żaden sposób odczuwalna, dla innych obywateli kraju nie ma żadnego znaczenia. Śmierć najbliższych ma swoje skutki przede wszystkim w życiu osobistym ludzi. Tragedia ta ma wymiar jednostkowy, zamyka się w intymnych mikroświatach ludzi. O jej rozmiarze zaś może jedynie świadczyć to, że dla wielu osób - tak jak na przykład dla tej bohaterki filmu - wiąże się to z powolnym żegnaniem się ze światem, który już wcześniej opuścili ci, którzy współtworzyli sens ich życia.

Gadające głowy