Lekcja 22

Gry filmowe

Deja Vu
reż.: Juliusz Machulski

Wyjście na jaw robotników kina z fabryki snów
reż.: Michał J. Dudziewicz

Opracowanie: Aleksandra Frączek

Materiały dodatkowe

Przeczytaj więcej

[w:] Aluzja literacka. Teoria - interpretacje - konteksty, pod red. A. Stoffa i A. Skubaczewskiej-Pniewskiej, Toruń 2007

Aluzja filmowa z perspektywy widza [fragment]

„Kino” 1990, nr 9

Tak to robiono w Odessie

„Ekran” 1990, nr 18/19

W te i we wte

„Panorama kina najnowszego 1980-1995”, Kraków 1997

Postmodernizm w kinie

Olimpiada Wiedzy o Filmie i Komunikacji Społecznej

Przykładowe prace uczestników OWoFiKS wraz z omówieniem

Lektury uzupełniające

  • Alicja Helman, Film gangsterski, Warszawa 1990
  • Kino o kinie czyli o autoświadomości sztuki filmowej, pod red.: Eweliny Nurczyńskiej-Fidelskiej i Zbigniewa Batki, Łódź 1993
  • Tadeusz Miczka, Wielkie żarcie i postmodernizm. O grach intertekstualnych w kinie współczesnym, Katowice 1992
  • Andrzej Werner, To jest kino, Warszawa 1999
  • Adam Horoszczak, W tę i we w tę, „Ekran” 1990, nr 18/19
  • Déja vu, oprac.: Waldemar Piątek, „Filmowy Serwis Prasowy” 1989, nr 21/22
  • Stefan Morawski, Kłopoty z postmodernizmem, „Kino” 1991, nr 2
  • Stefan Morawski, Postmodernizm a kultura filmowa, „Kino” 1991, nr 3
  • Maciej Pawlicki, Jak to naprawdę na schodach było, „Film” 1990, nr 17
  • Małgorzata Szpakowska, Tak to robiono w Odessie, „Kino” 1990, nr 9

Sytuacja w kine polskim na przełomie lat 80- i 90-tych

  • odpowiedni fragment z: M. Przylipiak, J. Szyłak, Kino najnowszeKraków 1999

Postmodernizm w kinie

  • S. Morawski, Postmodernizm a kultura filmowa, „Kino” 1991, nr 3
  • T. Rutkowska, Postmodernizm i film, [w:] „Od awangardy do postmodernizmu”, pod red. G. Dziarskiego, Warszawa 1996

Reżyser, scenarzysta, operator, aktor

  • M. Hendrykowski, Autor i jego dzieło, [w:] E. Zajiček, „Film. Kinematografia”Warszawa 1994


I
stota kina

  • fragment z: A. Helman, Co to jest kino?Kraków 1992

Film wśród innych sztuk

  • fragment z: A. Helman, Co to jest kino?, Kraków 1992
  • fragment z: M. Przylipiak, J. Szyłak, Kino najnowszeKraków 1999
  • K. Mętrak, Zapiski zblazowanego wartownika, [w:] tenże, Po seansie, Warszawa 1988

Autotematyzm filmowy

  • A. Helman, Autotematyzm - „twórcza zdrada” kina, [w:] „Kino o kinie czyli o autoświadomości sztuki filmowej”, pod red. E. Nurczyńskiej-Fidelskiej i Z. Batki, Łódź 1993
  • M. Przylipiak, Autotematyzm filmowy a kino dokumentalne, [w:] „Kino o kinie czyli o autoświadomości sztuki filmowej”, pod red. E. Nurczyńskiej-Fidelskiej i Z. Batki, Łódź 1993

Amerykański film gangsterski

  • fragmenty z: A. Helman, Film gangsterskiWarszawa 1990
  • fragment z: A. Jackiewicz, Moja filmoteka. Kino na świecieWarszawa 1983

Kino radzieckie

  • fragment z: A. Jackiewicz, Moja filmoteka. Kino na świecieWarszawa 1983
  • Deja vu - rozmowa z W. Piątkiem, „Filmowy Serwis Prasowy”, 1989, nr 21-22

Obejrzyj też

Zagraj to jeszcze raz, Sam, reż. Woody Allen, 1972

Film autotematyczny opowiadający o znaczeniu medium filmowego oraz o wpływie filmu na rzeczywistość, w którym postać z filmu (Humphrey Bogart w roli Ricka Blaine’a z Casablanki M. Curtiza) jest stale obecna w życiu bohatera, który wzoruje się na swoim idolu w kontaktach z kobietami.

Wszystko na sprzedaż, reż. Andrzej Wajda, 1969

Film osnuty wokół legendy Zbigniewa Cybulskiego, w którym fikcja przeplata się z rzeczywistością, ale również autorefleksja Wajdy, który opowiada w nim o sobie, swojej twórczości, poszukiwaniach twórczych i rozterkach związanych z realizacją filmów.

Wspomnienia Gwiezdnego Pyłu, reż. Woody Allen, 1980

Film autotematyczny, kolejna nawiązanie, a raczej parodia Osiem i pół F. Felliniego opowiadająca o kryzysie twórczym reżysera filmowego, który postanawia rozliczyć się z przeszłością.

Śmiertelnie Proste, reż. Joel i Ethan Coen, 1984

Debiut braci Coen, pełna czarnego humoru historia o zdradzie, niewierności i zemście, zawierająca elementy horroru, czarnego kina amerykańskiego, poetyki video-clipów, stylu wczesnego undergroundu, katastroficznych odysei, filmów rysunkowych i „spaghetti” westernów, która sama stała się źródłem inspiracji dla wielu filmowców.

Superprodukcja, reż. Juliusz Machulski, 2002

Film autotematyczny, opowieść o polskiej kinematografii, o etapach tworzenia filmu i krytyce filmowej, ale także o przenikaniu się kina i rzeczywistości oraz sposobach fałszowania obrazu świata.

Schody, reż. Zbigniew Rybczyński, 1987

Zrealizowana techniką komputerową inspiracja słynną sekwencją na schodach odeskich z Pancernika Potiomkina S. Eisensteina, w którą wmontowani zostali współcześni aktorzy odgrywający role amerykańskich turystów obserwujących masakrę dokonaną na mieszkańcach Odessy.

Pulp Fiction, reż. Quentin Tarantino, 1994

Film poprzez ironię, parodię i sarkazm nawiązujący do konwencji kina gangsterskiego oraz amerykańskich filmów o Wietnamie, wprowadzający znane z historii kina postaci złodziei-amatorów czy zawodowych morderców, odwołujący się również do stylistyki kina innych twórców, np. w czołówce poprzez napis „A Band Apart” nawiązuje do filmu Bande a part Godarda z 1964 roku.

Osiem i pół kobiety, reż. Peter Greenaway, 1999 

Nawiązanie do filmu Osiem i pół F. Felliniego, ale jak twierdzi sam reżyser również hołd złożony J.-L. Godardowi. Reżyser nawiązując do filmów obu twórców (np. poprzez charakterystyczne zakończenie, zastosowanie znanej z filmów Godarda ironii czy konstrukcje postaci, które najpierw przypominają nam wrażliwych dżentelmenów z filmów Felliniego, później zaś egoistycznych materialistów z dzieł Godarda), wyraźnie polemizuje z optymistycznym postrzeganiem świata pierwszego, zgadza się natomiast ze światem przedstawianym przez drugiego reżysera.

Osiem i pół, reż. Federico Fellini, 1963

Film autotematyczny wykorzystujący schematy takich gatunków jak: musical, film gangsterski czy komedia slapstickowa, opowieść o niemocy twórczej reżysera filmowego, który postanawia podsumować swoje - zarówno zawodowe jak i prywatne - życie, to również historia o regułach rządzących kinematografią oraz przenikaniu się filmu i rzeczywistości, niektórzy zaś widzą w niej zapowiedź zmierzchu sztuki w ogóle.

Killer, reż. Juliusz Machulski, 1997

Film nawiązujący do znanych z historii kina gangsterskiego motywów i postaci: czołówka nawiązuje do filmów o przygodach agenta 007, w filmie występują „młode wilki”, co jest aluzją do filmu Jarosława Żamojdy pod takim właśnie tytułem, zaś główny bohater filmu, Jurek Killer kreuje się na takie postaci jak: Bruce Willis ze Szklanej pułapki (1988) J. McTiernana, Roberta De Niro z Taksówkarza (1976) M. Scorsese, Bogusława Lindę z Psów (1992) W. Pasikowskiego czy Jeana Reno z Leona zawodowca (1994) L. Bessona.

Łabędzi śpiew, reż. Robert Gliński, 1989

Film ukazujący niemoc twórczą scenarzysty filmowego, któremu pozostało już tylko kopiowanie innych filmowców oraz samego siebie, co przywodzi nam na myśl historię z Osiem i pół F. Felliniego, film zawiera również odwołania do innych filmów tego reżysera, np. jedna z sekwencji stylizowana jest na sceny z groteskowymi postaciami z La Strady czy Słodkiego życia.

Historia niemoralna, reż. Barbara Sass, 1990

Historia o procesie twórczym zachodzącym podczas realizacji filmu oraz o związkach między życiem a sztuką opowiedziana na podstawie życia pewnej aktorki (w tej roli Dorota Stalińska).

Dawno temu w Ameryce, reż. Sergio Leone, 1984

Opowieść o nowojorskiej grupie gangsterów pochodzenia żydowskiego, ukazująca ich losy od dzieciństwa poprzez czasy prohibicji i nielegalnego handlu alkoholem, to również historia o dorastaniu, przyjaźni, miłości nawiązująca (poprzez charakterystyczne motywy, scenerię i postaci) do klasyków kina gangsterskiego z l. 20- i 30-tych.