Lekcja 17

Portrety zbiorowości

Jestem zły
reż.: Grzegorz Pacek

Sól ziemi czarnej
reż.: Kazimierz Kutz

Opracowanie: Dr Kamila Żyto

Materiały dodatkowe

Przeczytaj więcej

[w:] Kutzowisko. O twórczości filmowej, teatralnej i telewizyjnej Kazimierza Kutza, pod red. Andrzeja Gwóździa, Katowice 2000

Szopienicka legenda. Rzecz o „Soli ziemi czarnej”

"Kino" 2001, nr 7-8

Pusty obszar

„Reżyser” (dodatek do „Kina”) 2001, nr 7-8

Prawda ukryta pod maską

Olimpiada Wiedzy o Filmie i Komunikacji Społecznej

Przykładowe prace uczestników OWoFiKS wraz z omówieniem

Lektury uzupełniające

  • Elżbieta Baniewicz, Kazimierz Kutz. Z dołu widać inaczej, Warszawa 1994
  • Elżbieta Ostrowska, Kazimierz Kutz - kino ironicznego dystansu [w:] Kino polskie w trzynastu sekwencjach, pod red.: Eweliny Nurczyńskiej-Fidelskiej, Kraków 2005
  • Maria Lipok-Bierwiaczonek, Śląsk według Kutza, „Kwartalnik Filmowy” 1997, nr 18
  • Maria Lipok-Bierwiaczonek, Śląska strona świata. Znaki, symbole, realia kulturowe w filmach Kazimierza Kutza [w:] Kutzowisko. O twórczości filmowej, teatralnej i telewizyjnej Kazimierza Kutza, pod red.: Andrzeja Gwoździa, Katowice 2000
  • Kazimierz Kutz, Piąta strona świata, „NaGłos” 1994, nr 15-16
  • Kazimierz Kutz, Klapsy i ścinki. Mój alfabet filmowy i nie tylko, Kraków 1999
  • Jerzy Wójcik, Jeszcze mają dobro w oczach (wywiad z reżyserem), „Rzeczpospolita” 2001, nr 128
  • Rafał Marszałek, Dylogia Śląska Kazimierza Kutza [w:] Historia filmu polskiego, t. IV, red. Warszawa 1980
  • Andrzej Gwóźdź, Przestrzenie estetyczne filmów Kazimierza Kutza [w:] Kutzowisko. O twórczości filmowej, teatralnej i telewizyjnej Kazimierza Kutza, red. A. Gwóźdź, Katowice 2000
  • M. Czernienko, Kazimierz Kutz (rozdział niedokończonej książki), przeł. J. Gazda, „Film na Świecie” 1987, nr 343-344

Obejrzyj też

Ludzie z pustego obszaru, reż. Kazmierz Karabasz, Władysław Ślesicki, 1957

Film dokumentalny pokazujący pustkę życia młodzieży w latach pięćdziesiątych. Autorzy starają się opisać i zdiagnozować przyczyny problemów oraz postępującej wśród młodych ludzi moralnej degrengolady. Stworzony przez nich portret pewnego środowiska jest jednak mało wiarygodny, bo podporządkowany z góry postawionej tezie.

Ziemia obiecana, reż. Andrzej Wajda, 1974

Dzieło laureata Oscara, będące adaptacją powieści noblisty Władysława Reymonta prezentuje portret społeczności żyjącej u schyłku XIX wieku w Łodzi. Niezwykle szybko rozwijające się miasto jest miejscem życia zróżnicowanych grup wyznaniowych, narodowościowych i klasowych. Na ekranie Wajda kreśli wizerunek społeczeństwa epoki industrialnej, pokazuje jego ogromną atomizację, ale i bogactwo kulturowe.

Gadające głowy, reż. Krzysztof Kieślowski, 1980

To socjologiczna sonda, seria wywiadów z Polakami w różnym wieku, o różnych zawodach i pochodzeniu społecznym. Reżyser pyta swoich bohaterów o to kim są i czego pragną. W rezultacie powstaje portret Polaków, wizerunek zbiorowości zróżnicowanej, lecz pragnącej w życiu tego samego: wolności, miłości, poszanowania godności…

Gadające głowy II, reż. Krzysztof Wierzbicki, 2004

Wierzbicki wykorzystuje pomysł Krzysztofa Kieślowskiego, aby pokazać społeczeństwo polskie po latach. Z jednej strony bohaterowie pierwszego filmu komentują swoje wcześniejsze odpowiedzi, z drugiej zaś nowe osoby odpowiadają na pytania, które ongiś rodakom postawił Kieślowski. W rezultacie okazuje się, że niewiele się zmieniło. Dla ludzi ważne są wciąż te same wartości i idee.

Sanatorium pod Klepsydrą, reż. Wojciech Jerzy Has, 1973

Has, podobnie jak Kawalerowicz, oferuje widzowi portret Żydów polskich, stara się jednak opisać także ich kulturę i oddać mentalność. Film zasługuje na szczególną uwagę, gdyż nie bazuje na stereotypach, lecz stara się uchwycić bogactwo i złożoność dziedzictwa tradycji żydowskiej.

Austeria, reż. Jerzy Kawalerowicz, 1983

Film przedstawiający portret Żydów polskich, którzy noc tuż przed wybuchem pierwszej wojny światowej spędzają w karczmie na rozdrożu, w tytułowej Austerii. Jak się okazuje, jest to zbiorowość bardzo zróżnicowana, bowiem pod wspólnym dachem spotykają się ortodoksyjni Chasydzi i bardziej liberalni wyznawcy religii mojżeszowej z pobliskiego miasteczka.