Lekcja 13

Wokół narodowych stereotypów

Eroica
reż.: Andrzej Munk

Ostry film zaangażowany
reż.: Julian Antonisz

Opracowanie: Dr Natasza Korczarowska

Ostry film zaangażowany

reż.: Julian Antonisz

Opis

Film w żartobliwej, animowanej formie przedstawia opowieść o zaniku życia kulturalnego w pewnym dużym mieście z powodu decyzji o likwidacji ulicznych kiosków plakatowych. Inicjatywa przedsiębiorczej emerytki zostaje ukarana odgórnie, a legislacyjne zapędy urzędników państwowych przyczyniają się do zamknięcia kin, teatrów i sal koncertowych, a także - do wzrostu alkoholizmu wśród mieszkańców.

Rok produkcji 1979
Produkcja Studio Filmów Animowanych w Krakowie
Reżyseria Julian Antonisz
Dźwięk Julian Antonisz
Czas trwania 7 min

O reżyserze

Artysta plastyk, scenarzysta, twórca eksperymentalnych filmów animowanych, kompozytor, wynalazca i konstruktor „maszyn filmowych” wykorzystywanych do realizacji filmów noncamerowych; urodzony w 1941 roku w Nowym Sączu, zmarł w 1987 roku w Lubieniu. Współzałożyciel Krakowskiego Studia Filmów Animowanych. W 1965 roku ukończył wydział Malarstwa i Grafiki akademii sztuk pięknych w Krakowie. Zadebiutował w 1967 roku filmem animowanym Fobia. W 1977 roku wyreżyserował Słońce - film bez kamery; premierze filmu towarzyszył manifest, w którym sformułowano koncepcję obrazu powstającego na taśmie bez użycia kamery (non-camera). W latach 1981-1986 zrealizował dwanaście odcinków Polskiej Kroniki Noncamerowej. Wybrana filmografia: W szponach seksu (1969), Jak działa jamniczek (1972), Ostry film zaangażowany (1979), Pan Tadeusz. Księga I. Gospodarstwo (1980), Światło w tunelu (1986).

Scena do analizy

W filmie zwraca uwagę groteskowy sposób potraktowania tematu. Problem likwidacji ulicznych kiosków gazetowych, stanowiących dla mieszkańców miasta podstawowe źródło informacji kulturalnej przedstawiony został za pomocą wyrazistego skrótu plastycznego. Czytelne w swej wymowie obrazy uzmysławiają odbiorcy nie tylko dążenie PRL-owskiego państwa do całkowitej kontroli obiegu informacji, lecz także skłonność do niszczenia wszelkich przejawów prywatnej inicjatywy. W scenkach brutalnego usuwania kiosków z przestrzeni miejskiej w ironiczny sposób nawiązał Antoniszczak do socrealistycznych plakatów agitacyjnych piętnujących „wrogi imperializm”. Poetykę socrealizmu ewokuje zwłaszcza ujęcie ogromnego czarnego buta miażdżącego kolorową budkę. 

Wyraźna predylekcja reżysera do estetyki groteski znalazła ujście w obrazach ilustrujących postępującą degrengoladę ludzi odciętych nagle od instytucji upowszechniania kultury. W interpretacji Antoniszczaka wszelkie plagi społeczne, takie jak alkoholizm, chuligaństwo czy prostytucja są bezpośrednią konsekwencją decyzji czynników oficjalnych w sferze tzw. polityki kulturalnej. Dzięki takim decyzjom fakty pozornie pozbawione głębszego znaczenia publicznego zyskują wymiar apokaliptyczny.

Ostry film zaangażowany


Zobacz też