Lekcja 11

Rozdroża historii

Człowiek z marmuru
reż.: Andrzej Wajda

Dokąd
reż.: Paweł Kędzierski

Opracowanie: Dr Andrzej Szpulak

Poznanie historyczne rozwija i wzbogaca świadome uczestnictwo człowieka w życiu społecznym. Próba rzetelnej odpowiedzi na pytanie "skąd przychodzimy?" sprzyja budowaniu wyzbytej kompleksów, ugruntowanej tożsamości i do pewnego stopnia chroni przed powielaniem bolesnych błędów przeszłości.

Przekonanie to wydaje się w pełni słuszne i domaga się dowartościowania w procesie edukacyjnym. Po pierwsze, chodzi zatem o to, aby owo poznanie uczynić autentycznym, a więc pozbawić je wymiaru ideologicznego oraz ograniczających je stereotypów, a jednocześnie zachować poczucie złożoności procesu dziejowego. Po drugie natomiast, rzecz w tym, w jaki sposób przekazywać wiedzę historyczną w dobie, gdy nie wywołuje ona naturalnego zainteresowania młodego pokolenia. W okresie względnej stabilizacji i spokoju, gdy dominująca staje się perspektywa indywidualna, a udział w życiu zbiorowości zdaje się jedynie potencjalny. W te podstawowe problemy wpisuje się prezentacja wybranego zestawu filmów. Ma ona być kolejnym narzędziem pomocnym w skutecznym kreowaniu krytycznego przekazu historycznego na poziomie szkoły ponadpodstawowej. Ponieważ mamy do czynienia z filmem, mogłoby się wydawać, że podstawowym atutem propozycji jest jej atrakcyjność związana z naturą samego medium. Takie myślenie byłoby jednak błędne. Film stracił przecież nieco na atrakcyjności wobec pojawienia się nowych, multimedialnych technik przekazu. A jeśli w grę wchodzą utwory w rodzaju tych, które znajdują się na płycie, to sprawa staje się jeszcze bardziej skomplikowana. Zarówno bowiem Człowiek z marmuru Andrzeja Wajdy, jak i Dokąd Pawła Kędzierskiego jako filmy artystyczne nieuchronnie wywoływać muszą u młodych widzów pewien opór.
Najistotniejszą zatem kwestią okazuje się znalezienie kluczy pozwalających na taką ich analizę, która odsłoni to, co może być interesujące, co może skłaniać do penetrowania ekranowego świata. Atrakcyjność obu filmów w wypadku współczesnego młodego widza, dla którego rzeczywistość sprzed roku 1989 sama w sobie pozostaje w dużym stopniu niezrozumiała, tkwi w ich uniwersalizmie, i właśnie ze względu na ten uniwersalizm zostały one wybrane spośród innych tytułów, ale nie chodzi tu o taki uniwersalizm, który ograniczy się do skonstatowania, że mechanizmy historii w istocie ulegają niewielkim zmianom, podobnie zresztą jak sposoby społecznej manipulacji. To zbyt mało. Chodzi o znalezienie płaszczyzny, na której odbiorca będzie mógł utożsamić się z prezentowanymi postaciami i ich sytuacją egzystencjalną, a w ich specyficznych, zdawałoby się bardzo odległych dylematach dostrzec odbicie własnych.

Komentarze Wideo

1/2

Komentarz prof Tadeusza Lubelskiego - Rozdroża historii

Komentarz subiektywny: Pierwowzór - film zrealizowany w galerii socrealizmu w Kozłówce

Komentarz prof Tadeusza Lubelskiego - Rozdroża historii

Komentarz subiektywny: Pierwowzór - film zrealizowany w galerii socrealizmu w Kozłówce