Lekcja 10

Bez komentarza?

Defilada
reż.: Andrzej Fidyk

Egzamin dojrzałości
reż.: Marcel Łoziński

Opracowanie: Dr Piotr Sitarski

Egzamin dojrzałości

reż.: Marcel Łoziński

Opis

Film przedstawia maturę z przedmiotu propedeutyka nauki o społeczeństwie, którą zdają uczniowie pewnego liceum. Oprócz odpowiedzi egzaminacyjnych twórcy zarejestrowali też rozmowy uczniów na korytarzu przed salą. Oficjalne wypowiedzi maturzystów i wyrażane przez nich prywatnie opinie stoją w jaskrawej sprzeczności.

Rok produkcji 1979
Produkcja Wytwórnia Filmów Dokumentalnych
(Warszawa)
Reżyseria Marcel Łoziński
Scenariusz Marcel Łoziński
Zdjęcia Jacek Petrycki, Witold Stok
Montaż Łucja Ośko
Dźwięk Halina Paszkowska, Iwanka Kunewa
Czas trwania 16 min

O reżyserze

Urodzony 17 maja 1940 roku w Paryżu. Absolwent Wydziału Łączności Politechniki Warszawskiej i Wydziału Reżyserii PWSFTviT w Łodzi. Wybitny reżyser dokumentalista. Laureat „Paszportu Polityki” za rok 1995, Nagrody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dziedzinie filmu dokumentalnego (2000), Nagrody Wolności na MFF w Berlinie (2004), Nagrody Specjalnej na warszawskim Festiwalu „Watch Docs” za „wybitne osiągnięcia w ukazywaniu praw człowieka”. Od 1995 roku członek Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej. Za film 89 mm od Europy otrzymał nominację do Oscara 1994, Nagrodę Specjalną na MFF w Marsylii, Grand Prix na MFFK w Oberhausen, I Nagrodę na MFF w Vila do Conde, Nagrodę Specjalną Jury na MFFK w Clermont-Ferrand, Nagrodę „Złotego Gołębia” na MFF w Lipsku, Grand Prixna MFF w Montrealu, Wyróżnienie Specjalne na MFF w San Francisco.

NAJWAŻNIEJSZE FILMY: (wybór)

1967 50 sekund dla Pascala,

1971 Widziane od dołu,

1972 Koło fortuny,

1975 Wizyta (1974), Król,

1975 Zderzenie czołowe,

1976 Film nr 1650,

1976 Rano południe wieczór,

1977 Jak żyć,

1979 Egzamin dojrzałości,

1980 Próba mikrofonu,

1986 Ćwiczenia warsztatowe,

1986 Świadkowie,

1990 Las Katyński,

1991 Siedmiu Żydów z mojej klasy,

1993 89 mm od Europy,

1995 Wszystko może się przytrafić,

1998 Żeby nie bolało,

2001 Pamiętam,

2006 Jak to się robi,

2008 Poste restante,

2013 Ojciec i syn w podróży

Scena do analizy

Kończąca film scena wręczania świadectw maturalnych wydaje się być happy-endem. Maturzyści są uśmiechnięci, odprężeni i zadowoleni, przyjmują gratulacje nauczycieli. Zwróć uwagę, że trzymana w ręku, odrobinę trzęsąca się kamera nie może precyzyjne kadrować i chwytać ostrości. Naturalne oświetlenie sprawia, że niektóre twarze nie są dobrze widoczne. Dzięki tym niedoskonałościom technicznym czujemy jednak, że uczestniczymy w autentycznym, niezainscenizowanym wydarzeniu. 

Radosny nastrój zakłóca finał filmu. Kamera ukazuje młodych ludzi śpiewających piosenkę. W ścieżce dźwiękowej jej słowa przeplatają się z głosem wyczytującym nazwiska maturzystów. Widać poruszające się usta dziewczyny, nie słyszymy jednak, o czym śpiewa, powraca tylko refren zadający drążące pytanie. Skierowane jest ono zarówno do odbierających świadectwa maturzystów, którzy właśnie wkraczają w dorosłość, jak i do widzów. Jedni i drudzy muszą zastanowić się nad rzeczywistości społeczną, która zmusza ludzi do kłamania i ukrywania swych prawdziwych poglądów. Pytanie wokalistki pozostaje bez odpowiedzi. Można rozumieć je jako ironiczny zarzut albo przeciwnie - jako wezwanie do buntu. To drugie odczytanie jest o tyle trafniejsze, że już niedługo, w roku 1980, Polacy mieli odrzucić zakłamanie komunizmu.

Egzamin dojrzałości