Teatr rysowania Franciszka Starowieyskiego w filmie dokumentalnym „Bykowi chwała” (1971) reż. Andrzej Papuziński. Plakat i sposoby jego analizy i interpretacji

Anna Równy

PRZEDMIOT

wariant dla klas licealnych-humanistycznych / fakultetów / kółka polonistycznego

CZAS

45 minut

Cele zajęć:

cel ogólny

  • uczeń odbiera teksty kultury i zawarte w nich informacje;

cele szczegółowe

  • uczeń poznaje dwudziestowieczne dzieła reprezentujące różne dziedziny sztuki (dzieło malarskie, plakat);
  • uczeń analizuje temat dzieła sztuki oraz jego treści i formę.

Metody pracy: 

lekcja odwrócona, „burza mózgów”, rozmowa kierowana, praca z materiałem audiowizualnym, praca z tekstem, praca w grupach, metoda myślenia obrazami.

Materiały dydaktyczne:

Pojęcia kluczowe: 

teatr rysowania, plakat, scena filmowa a kadr filmowy.

Przed zajęciami:

Zaloguj się do panelu nauczyciela na platformie www.filmotekaszkolna.pl i przejdź do zakładki Mój profil – Filmy dla uczniów – Zarządzaj kontami. Załóż konta swoim uczniom, tworząc login i hasło, np. login: a.kowalska, hasło: dokument, itd. Hasło może być takie samo dla całej klasy. Po wygenerowaniu kont, wybierz z listy film „Bykowi chwała” i określ, na jaki czas udostępnisz go uczniom.

Przed planowanymi zajęciami podaj uczniom przygotowane loginy i hasła i zadaj pracę domową:

Przeczytaj artykuł Ewy Gorządek na temat artysty Franciszka Starowieyskiego na stronie http://culture.pl/pl/tworca/franciszek-starowieyski, redagowanej przez Instytut Adama Mickiewicza i wykonaj pisemnie polecenia z Karty pracy (patrz: Załączniki – Karta pracy w domu).

Po wykonaniu pracy pisemnej obejrzyj film „Bykowi chwała”, logując się na stronie www.filmotekaszkolna.pl .

Uwagi:

Do przeprowadzenia lekcji potrzebne będą: dostęp do internetu i posiadanie konta nauczyciela na platformie www.filmotekaszkolna.pl
Treści i umiejętności związane z pracą domową przed zajęciami realizują założenia lekcji odwróconej.

Przebieg zajęć:

  1. Po podaniu tematu lekcji sprawdź pisemną pracę domową uczniów, zwracając szczególną uwagę na wyjaśnienie pojęcia teatr rysowania. Najbardziej aktywnych uczniów nagródź oceną. Zapowiedz, że na lekcji zajmiecie się analizą i interpretacją filmu dokumentalnego „Bykowi chwała” (analiza sceny). Uczniowie zostaną również zapoznani z metodami analizy i interpretacji plakatu (umiejętność niezbędna na maturze ustnej z języka polskiego).
  2. Zapytaj uczniów o ich wrażenia związane z obejrzanym w domu filmem. Zadaj pytanie: Czym uzasadniony jest pomysł na wykorzystaną przez A. Papuzińskiego formę filmu dokumentalnego o Franciszku Starowieyskim? („burza mózgów”).
    Sugerowane odpowiedzi odnajdziesz w tekście Mikołaja Jazdona „Chwała artyście” zamieszczonym na platformie Filmoteka Szkolna – Nasze lekcje- Lekcja 41. Film wobec innych sztuk – Materiały metodyczne - Broszura pod adresem: http://www.filmotekaszkolna.pl/uploaded/lessons/broszura/7b5784da.pdf (s. 9 - 11).
  3. Odtwórz uczniom zamieszczoną na platformie Filmoteki Szkolnej scenę z filmu „Bykowi chwała”
    Wykorzystaj metodę rozmowy kierowanej i zapytaj uczniów:
    • Czym różni się scena filmowa od kadru filmowego?
    • Z ilu ujęć składa się odtworzona scena?
    • W jaki sposób została zmontowana?
    • Co powyższa scena mówi o technice i stylu pracy Franciszka Starowieyskiego?
    • Co, Waszym zdaniem, inspirowało artystę? Czyja twórczość? Która epoka?
  4. Podziel uczniów na 4 grupy i rozdaj im karty pracy. Grupom I i III daj Kartę pracy nr 1, a grupom II i IV – kartę pracy nr 2 (patrz: Załączniki – Karty pracy 1 i 2). Po 5 minutach poproś uczniów o zaprezentowanie efektów swoich działań (rady F. Starowieyskiego dotyczące podstaw patrzenia i praw wizualnych).
    Wyjaśnij uczniom, że pomimo ironii użytej w wypowiedziach F. Starowieyskiego, są to rady cenne, uniwersalne i przydatne w rozumieniu dzieł sztuki. Uczniowie zapisują wypracowane wnioski w zeszycie.
  5. Wyświetl uczniom plakat do wystawy retrospektywnej plakatów Franciszka Starowieyskiego „Bykowi chwała”, wykonany przez samego artystę. Plakat dostępny jest na stronie internetowej Galerii Plakatu Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego pod adresem: http://www.poster.pl/poster/starowieyski_bykowi_chwala/pl
    Wykorzystując metodę myślenia obrazami, zadaj uczniom 3 pytania:
    •    Co wiesz na pewno po obejrzeniu tego plakatu?
    •    Czego się domyślasz?
    •    Czego chciałbyś się dowiedzieć?
    Podsumuj rozważania uczniów wnioskiem, że obejrzany plakat nie tylko jest autorskim podsumowaniem kilkunastoletniej twórczości Starowieyskiego (powstał w 2009 r.), ale również stanowi trafną ilustrację do filmu „Bykowi chwała” w reż. A. Papuzińskiego (1971).
  6. Zaznacz, że zastosowana przy analizie i interpretacji plakatu metoda, jest jedną z możliwych. Wyświetl uczniom stronę internetową Ośrodka Rozwoju Edukacji, który udostępnia publikację Anny Ślósarz „Plakat i reklama na lekcjach języka polskiego w liceum i technikum – poradnik z ćwiczeniami dla nauczyciela”: http://www.ore.edu.pl/strona-ore/index.php?option=com_phocadownload&view=category&id=199:matura-2015&Itemid=1661 .
    Wyświetl str. 7 publikacji – tabelę ukazującą elementy i funkcje przekazu wizualnego, przydatną przy analizie i interpretacji plakatu.

Wnioski:

Wspólnie z uczniami zbuduj wnioski wynikające z przeprowadzonej lekcji:

Proces twórczy Franciszka Starowieyskiego słusznie nazywano teatrem rysowania. Artysta wypracował własny styl pracy, wynikający z jego wykształcenia, zainteresowań i osobowości. Reżyserowi film dokumentalnego „Bykowi chwała”, dzięki nietypowej formie filmu o sztuce, udało się ukazać oryginalność twórczości Starowieyskiego.

Franciszek Starowieyski to nie tylko znany malarz współczesny, ale również ceniony twórca plakatów filmowych i teatralnych.

Praca domowa:

Wykorzystaj metodę autorstwa Anna Ślósarz i dokonaj analizy i interpretacji wybranego plakatu Franciszka Starowieyskiego. Posłuż się galerią plakatów artysty udostępnioną przez Filmotekę Narodową na stronie GAPLA (Galeria Plakatu Filmowego) :
http://gapla.fn.org.pl/szukaj.html?typ=autor&q=%22Franciszek+Starowieyski%22

Bibliografia: