„Popiół i diament”, reż. Andrzej Wajda – konteksty literackie

Krzysztof Szewczyk

ETAP EDUKACYJNY

ponadpodstawowa

PRZEDMIOT

język polski

Stanisław Wyspiański, Wesele

Dramat dostępny w serwisie Wolne Lektury.

Odtwórz ostatnią scenę filmu (1:35:22–1:39:21). Następnie poproś o lekturę ostatniej sceny z Wesela (możesz dodatkowo zaprezentować tę samą scenę w ekranizacji Wajdy – film znajdziesz w Lekcji 41 – Film wobec innych sztuk). Polecenia dla uczniów:

  • Jakie dostrzegasz podobieństwa między zakończeniem obu utworów – Wesela i Popiołu i diamentu (zwróć uwagę na didaskalia)?
  • Jakie jest symboliczne znaczenie tańca w obu scenach?
  • Andrzej Wajda zekranizował kilkanaście lat po Popiele i diamencie Jerzego Andrzejewskiego Wesele Stanisława Wyspiańskiego. Jak sądzisz – dlaczego zainteresowały go te dwa teksty? Zredaguj odpowiedź pisemną odwołując się do dramatu i filmu.

Po lekcji uczeń:

Wymagania ogólne:

  • wskazuje zastosowane w utworze środki wyrazu artystycznego i ich funkcje;
  • odczytuje rozmaite sensy dzieła;
  • dokonuje interpretacji porównawczej.

Wymagania szczegółowe:

  • odczytuje treści alegoryczne i symboliczne utworu;
  • dostrzega obecne w utworach literackich oraz innych tekstach kultury wartości narodowe i uniwersalne;
  • tworzy dłuższy tekst pisany;
  • opracowuje redakcyjnie własny tekst.

 

 Krzysztof Kamil Baczyński, Pokolenie

Wiersz dostępny w serwisie Wolne Lektury.

  1. Po objerzeniu filmu poleć uczniom lekturę wiersza Baczyńskiego. Scharakteryzuj wspólnie z uczniami (burza mózgów) podmiot tekstu, poproś o wskazanie charakteryzujących go tekstowych wyznaczników.
  2. Obejrzyj z uczniami ponownie słynną scenę przy barze (36:30–39:06). Poproś uczniów, by spróbowali odpowiedzieć na pytania:

    • W imieniu jakiej zbiorowości mówi podmiot wiersza i Maciek Chełmicki?
    • Która strofa wiersza Baczyńskiego najlepiej opisuje rozterki Maćka Chełmickiego? Dlaczego?
  3. Poproś o ponowną lekturę ostatniej strofy wiersza – na czym polega niepewność podmiotu tekstu? Po zebraniu odpowiedzi na to pytanie obejrzyj raz jeszcze scenę śmierci Maćka Chełmickiego (1:34:06–1:35:22) W jaki sposób – w kontekście sceny – można rozumieć pytanie kończące wiersz Baczyńskiego („czy nam postawią, z litości chociaż,/ nad grobem krzyż.”)?

 

Po lekcji uczeń:

Wymagania ogólne:

  • w interpretacji tekstu wykorzystuje wiedzę o kontekstach, w jakich może być on odczytywany;
  • dostrzega sensy zawarte w strukturze głębokiej tekstu;
  • odczytuje rozmaite sensy dzieła;
  • dokonuje interpretacji porównawczej.

Wymagania szczegółowe:

  • rozpoznaje typ nadawcy i adresata tekstu;
  • określa problematykę utworu;
  • wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty (np. literackie, kulturowe, filozoficzne, religijne).