Papierowa przestrzeń całego życia czyli obraz biurokracji w filmie Krzysztofa Kieślowskiego „Urząd”

Agnieszka Roczniak

ETAP EDUKACYJNY

gimnazjalna

CZAS

2 godz. lekcyjne (90 min.)

Cele:

uczeń:

  • potrafi wyjaśnić, co to jest biurokracja
  • wie, kim był K. Kieślowski
  • wie, co to jest film dokumentalny
  • wyjaśnia, jak zostali ukazani petenci i urzędniczka w filmie K. Kieślowskiego
  • porównuje petentów i urzędniczkę
  • określa wpływ czasów (PRL) na zachowania petentów i urzędniczki
  • określa rolę jednostki w systemie PRL-owskiej biurokracji
  • wyjaśnia znaczenie zakończenia filmu „Urząd”

Metody:

  • burza mózgów
  • projekcja filmu
  • praca w grupach
  • rozmowa kierowana

Uwaga:  Lekcja powinna odbyć się w sali informatycznej, aby uczniowie mogli obejrzeć film co najmniej dwukrotnie - najpierw razem, a potem pracując w grupach nad swoimi zagadnieniami. W razie braku dostępu do takiej sali, trzeba zagadnienia do pracy w grupach rozdać na początku lekcji, a film odtworzyć też co najmniej dwukrotnie.

Przebieg lekcji:

  1. Zapisz na tablicy termin „biurokracja” i prosi uczniów o podanie skojarzeń związanych z tym terminem. Zapisz wszystkie skojarzenia. Następnie uczniowie dokonują hierarchizacji swoich skojarzeń - od najbliższych znaczeniowo do najdalszych i próbują podać ostateczną definicję terminu „demokracja”.
  2. Przedstaw uczniom temat lekcji i podaj podstawowe informacje związane z postacią reżysera i filmu „Urząd”. Wykorzystaj materiał z broszury opracowanej do lekcji nr 9 „Mówić nie wprost” Filmoteki szkolnej oraz ze strony www.filmotekaszkolna.pl
  3. Projekcja filmu.
  4. Zapytaj uczniów o pierwsze wrażenia, o to, co im się podobało, a co nie i dlaczego.
  5. Podziel uczniów na 2 grupy (uczniowie powinni pracować w niewielkich grupach 3-5 osobowych – mogą 2, 3 grupy pracować nad tym samym zadaniem).
    grupa I
    Waszym zadaniem jest ponowne obejrzenie filmu „Urząd”. W trakcie oglądania zwróćcie szczególną uwagę na petentów, a następnie określcie ich:
    a) wygląd
    b) wykonywane czynności
    c) język, jakim się posługują
    d) sprawy, z którymi przychodzą do urzędu
    e) zachowanie względem urzędniczki
    Na koniec swojej pracy wyciągnijcie wnioski.
    grupa II
    Waszym zadaniem jest ponowne obejrzenie filmu „Urząd”. W trakcie oglądania zwróćcie szczególną uwagę na urzędniczkę, a następnie określcie jej:
    a) wygląd
    b) wykonywane czynności
    c) język, jakim się posługuje
    d) rozwiązanie spraw, z którymi przychodzą petenci
    e) zachowanie względem petentów
    Na koniec swojej pracy wyciągnijcie wnioski.
  6. Liderzy poszczególnych grup prezentują efekty swojej pracy, a następnie zapisują je na tablicy (tablica powinna być podzielona na pół - jedna strona petentów, druga urzędniczki), tak by powstało wyraźne zestawienie.
  7. Zainicjuj w klasie dyskusję kierowaną (ilość i treść pytań może ulec zmianie, zależnie od wniosków wysuniętych przez uczniów podczas pracy w grupach oraz od udzielanych odpowiedzi).

Pytania do dyskusji:

  • Jakie dostrzegacie kontrasty między petentami a urzędniczką?
  • Z czego mogą wynikać różnice w wyglądzie i języku urzędniczki i petentów?
  • Z jakich powodów nie udało się załatwić pozytywnie żadnej sprawy?
  • Z czego może wynikać tak pokorne zachowanie petentów?
  • Z czego może wynikać tak aroganckie zachowanie urzędniczki?
  • Film powstał w okresie PRL-u, czy jego treść ma związek z ustrojem wtedy panującym?
  • Jakie znaczenia niesie ze sobą zakończenie filmu, czyli obraz półek z dokumentami i powtarzające się pytanie „Co pani robiła na przestrzeni całego życia?”

8. Chętny uczeń dokonuje podsumowania i określa, jaki obraz biurokracji przedstawił K. Kieślowski w swoim filmie.

Praca domowa:

Wykorzystując doświadczenia własne (albo osób ci bliskich), wyjaśnij, jakie dostrzegasz podobieństwa, a jakie różnice między urzędem współczesnym, a tym przedstawionym przez K. Kieślowskiego.