Opracowanie filmoznawcze - Nowe przygody Misia Uszatka. Byłem tu pierwszy

Dobromiła Deluga

PRZEDMIOT

godzina wychowawcza, interdyscyplinarne zajęcia fakultatywne, język polski, zajęcia artystyczne, zajęcia pozalekcyjne

Podstawowe techniki nauczania

STOPKLATKA

Wskazówki dla nauczyciela

Pytania do uczniów

Pokaż uczniom kadr otwierający.

 

 

  • Jakie informacje przynosi ze sobą pierwszy kadr filmu? Czy na ich podstawie możemy choć w części przewidzieć treść filmu?

Kadr: stojący przed autobusem Prosiaczek ciągnie Zajączka za szalik.

 

  • Jakie są okoliczności poprzedzające właściwy konflikt między Prosiaczkiem i Zajączkiem? Kto jest świadkiem nieprzy­jemnej sytuacji przed autobusem?

Sekwencje ujęć:

Zajączek wsiadający do autobusu

Prosiaczek wsiadający do autobusu.

  • Gdzie w autobusie siada Zajączek?
  • Dlaczego Prosiaczek wybiera siedzenie pod oknem? Dlaczego Zajączek zmienia zdanie i chce zająć miejsce Prosiaczka?

 

 

Kadr: w schronisku Zajączek szarpie leżącego na łóżku Prosiaczka.

 

  • Czego Zajączek żąda od Prosiaczka? Po jakie sięga argumenty? Jak reaguje Prosiaczek?

 

Kadr: w schronisku Uszatek, Prosiaczek i Króliczki patrzą na kryjącego się pod kocem Zajączka.

 

  • Dlaczego Zajaczek chowa się pod kocem?

 

DŹWIĘK I OBRAZ

Wskazówki dla nauczyciela

Pytania do uczniów

                         

Zwróć uwagę na ujęcia towarzyszące piosence otwierającej film.

 

  • Czy dostrzegasz jakąś analogię w ujęciach
    towarzyszacych piosence w innych odcinkach
    serii?

Po obejrzeniu filmu odsłuchaj ścieżkę dźwięko­wą filmu.

 

  • Wynotuj wszystkie dźwięki imitujące fonosferę
    życia codziennego.

  • W jaki sposób muzyka odpowiada treści
    filmu?

  • Kiedy ma spokojny rytm, kiedy przyspiesza?

  • Kiedy zapowiada nieszczęście? W jaki sposób?

  • Jak towarzyszy dialogom?

 

Oglądając sekwencję ujęć przedstawiajacych jadący w śniegu autobus, wsłuchaj się towarzy­szącą im recytację wiersza.

 

  • Jak się mają słowa wiersza do obrazu?

UJĘCIA

Wskazówki dla nauczyciela

Pytania do uczniów

                                                                    

 

Sekwencja ujęć: autobus jadący w gór­skim, zaśnieżonym pejzażu.

  •  W jaki sposób filmowana jest droga autobusu do schroniska w poszczególnych ujęciach?
  • Jak zostaje podkreślony majestat gór?

Wskaż ujęcia wybranej postaci w planach średnich i półzbliżeniach.

 

  •  Dlaczego ten typ ujęć najwięcej mówi nam o emocjach bohaterów filmu?

CZOŁÓWKA I TYŁÓWKA

Wskazówki dla nauczyciela

Pytania do uczniów

Wsłuchaj się w słowa piosenki śpiewanej na początku filmu.

 

  • Napisz dialogi poszczególnym postaciom.
  • Jakie dźwięki kojarzą ci się z poszczególnymi porami roku? Spróbuj je naśladować.

Obejrzyj kolejny odcinek Nowych przygód Misia Uszatka.

 

  • Czy także na początku tego odcinka zostaje odśpiewana ta sama piosenka?
  • Jak jest w kolejnych odcinkach?

Przyjrzyj się napisom początkowym.

 

  • Jakie zawierają informacje? Jaką formę graficzną przybierają napisy? Porównaj ją z kształtem napisów zamykających film.

 

Uważnie przeczytaj napisy końcowe.

 

  • Ile osób wzięło udział w stworzeniu filmu? Wymień kolejne zawody. Jakie działania można przyporządkować każdemu z nich?

 

TRANSFORMACJE RODZAJOWE

Wskazówki dla nauczyciela

Pytania do uczniów

Po obejrzeniu z uczniami całego filmu zaproponuj im wykonanie zadań.

 

  • Jak sądzisz, jakie emocje odczuwał w sytuacji konfliktu Prosiaczek? Jakimi motywami kierował się w swoim postępowaniu Zajączek?
  • Stwórz dwie wersje listu do przyjaciela, w każdym uwzględniając inną perspektywę widzenia konfliktu.
  • Która z postaci budzi w tobie w największą sympatię? Napisz jej charakterystykę.
  • Do sekwencji ujęć przedstawiajacych jadący w śniegu autobus stwórz możliwie wierny opis zimowego pejzażu. Porównaj go z recytowanym przez narratora wierszem.
  • Stwórz ilustrację do wiersza, uwzględniając wszystkie przedmioty, o których w nim mowa.

 

Kluczowe pytania


Praca kamery

  • Jakie informacje niesie ze sobą ujęcie otwierające film? Jak zmienia się nasz sposób widzenia postaci czekających na przystanku? Jaki zabieg powoduje tę zmianę?
  • Które ujęcia prezentują postaci we wnętrzach, a które pokazują bohaterów w otwartej przestrzeni?
  • W jakiej skali w stosunku do poszczególnych elementów scenograficznych prezentowane są postaci w obu typach ujęć?
  • W których momentach mamy do czynienia ze zbliżeniami?
  • Czy jest ich dużo czy mało? Dlaczego?

Kolorystyka

  • Jaki kolor dominuje w pierwszej części filmu? Jaką pełni funkcję? W jaki sposób wpływa na nastrój?
  • Jakie kolory ubrań mają poszczególne postaci filmu?
  • Które z nich mają stroje w intensywniejszych barwach? Czemu to służy?

Postaci

  • Którzy bohaterowie przychodzą samotnie na przystanek, a których odprowadzają opiekunowie?
  • Które z postaci są zaangażowane w konflikt? Jak zachowują się względem siebie, a jak wobec innych bohaterów?
  • Jak na konflikt reagują pozostałe postaci?
  • Kto i w jaki sposób doprowadza do załagodzenia konfliktu?
  • Jaką postawę przyjmują bohaterowie na końcu filmu?
  • Jak bohaterowie wyrażają swoje emocje?
  • Co o każdej z postaci mówi nam jej sposób poruszania się?

Narracja

  • Jakie są przyczyny i skutki konfliktu?
  • Podczas pokonywania drogi przez autobus zostaje wyrecytowany przez narratora wiersz. Jakie jest jego przesłanie?
  • W jaki sposób konstruowana jest rola narratora?

Muzyka i dźwięk

  • Jaką funkcję pełni piosenka początkowa? Kto ją śpiewa?
  • Jakie informacje niesie ze sobą fonosfera? Jak możemy podzielić poszczególne jej warstwy ze względu na pełnione przez nie funkcje? Tzn. która część ścieżki dźwiękowej naśladuje dźwięki codzienności, a która ilustruje poszczególne wydarzenia lub je zapowiada?
  • Jakie miejsce w tym porządku zajmuje głos narratora?

Miejsce akcji

  • Jakie są trzy podstawowe miejsca akcji?
  • W jaki sposób wyznaczają części filmu?
  • Gdyby każdy z bohaterów zamieszkał w osobnym pokoju w schronisku, jak wpłynęłoby to na akcję filmu?

Motywy

  • Jakie cechy możemy przypisać poszczególnym bohaterom?
  • Jak wpływa na to fakt, że reprezentują określone typy zwierząt? (np. Prosiaczek – powolny i niezdarny, Zajączek – szybki i energiczny, Króliczki – lękliwe, Miś Uszatek – mądry i odpowiedzialny)

Kompozycja (mise-en-scène)

  • Jak bohaterowie są ubrani? Jakie niosą przedmioty, idąc na przystanek?
  • Jak rozmieszczone są siedzenia w autobusie?
  • Jak umeblowana jest sypialnia w schronisku?
  • Z jakich środków wyrazu korzysta narrator, gdy użycza swego głosu bohaterom?

Montaż

  • W jakim porządku zostały przedstawione wydarzenia filmu?
  • Kiedy bohaterowie pokazani są w różnych miejscach w jednym czasie?
  • Skąd wiadomo, która z postaci się wypowiada?

Pomysły na ćwiczenia


Pisanie i czytanie

  • Wyobraź sobie, że razem z Misiem Uszatkiem wyjeżdżasz na zimowisko i stajesz się świadkiem konfliktu między Prosiaczkiem i Zajączkiem. Zrelacjonuj wszystkie wydarzenia w formie notatki z pamiętnika. Wyraź swoją opinię o postawach bohaterów i opisz związane z nimi uczucia.
  • Stwórz listę zasad, którymi kieruje się Miś Uszatek w relacjach z kolegami.
  • Jak sądzisz, jakie są najlepsze strategie rozwiązywania konfliktów? Opisz jedną z nich.

Słuchanie i mówienie

  • Wspólnie z kolegą/koleżanką odegrajcie sytuację konfliktu Prosiaczka z Zajączkiem. Nie wychodząc z roli, porozmawiajcie o emocjach żywionych przez te postacie i ich motywacjach. Pamiętajcie, żeby mówić spokojnie i uważnie wysłuchać drugiej strony.

Ćwiczenia praktyczne

  • Wraz z kolegami i koleżankami nagraj nową ścieżkę dźwiękową do filmu, użyczając bohaterom swoich głosów. Podkładając głos pod wybraną postać, odpowiednio go moduluj, aby odzwierciedlić jej charakter i emocje.
  • Na podstawie swojego komiksu, który przedstawia alternatywne zakończenie filmu, zrealizuj prostą animację lalkową.
  • Na potrzeby realizowanej przez ciebie animacji, nagraj różnorodne dźwięki codzienności, takie jak zamykanie skrzypiących drzwi, tupot nóg, czy odgłos odstawianej na spodek filiżanki. Stworzysz z nich ścieżkę dźwiękową do swojego filmu.

Kształcenie wielokierunkowe

  • Lekcja wychowawcza/etyka: rozbuduj filmową historię, wprowadzając postać, która o zachowaniu Zajączka poinformowałby nauczycielkę. Czy uważasz, że takie działanie byłoby słuszne? Do czego mogłoby doprowadzić? Alternatywne zakończenie przedstaw w formie komiksu. Pamiętaj o stworzeniu dialogów – umieścisz je w dymkach.
  • Plastyka: stwórz trójwymiarowy plan filmowy – scenografię do filmu i jego bohaterów. Swoje prace wykorzystasz podczas realizacji lalkowej animacji.