Opracowanie filmoznawcze - Maluch

Maciej Dowgiel, Małgorzata Bazan

PRZEDMIOT

godzina wychowawcza, interdyscyplinarne zajęcia fakultatywne, język polski, lekcja biblioteczna, zajęcia artystyczne, zajęcia pozalekcyjne

Podstawowe techniki nauczania

STOPKLATKA

Wskazówki dla nauczyciela

Pytania do uczniów

 

Pokaż uczniom stopklatkę, na której widać Cysternę i Malucha w garażu (00:40).

 

  •  Co widać w kadrze? Określ wielkość pojazdów widocznych w kadrze. Jaką funkcję może pełnić taki kadr? W klasach starszych: W jakim planie ukazane są auta i jakie ma to znaczenie?

PODPOWIEDŹ: Plan pełny. Cel to wyeks­ponowanie rozmiarów Malucha, pokazanie jego głównej cechy, zwrócenie uwagi na to, że jest najmniejszy w całym garażu.

Pokaż uczniom stopklatkę, na której widać Malucha wśród innych aut w mieście (06:28).

 

  • Co widać w kadrze? Jaką część kadru zajmuje tytułowy Maluch? Co zajmuje największą część kadru? W jakim planie pokazany jest Maluch? Dlaczego twórcy wybrali ten plan, by ukazać Malucha w mieście? Jak nazywa się ten plan?

PODPOWIEDŹ: Plan ogólny, który przed­stawia duże budowle – wieżowce, szerokie ulice, duże auta. Odnosi się to do zagubienia Malucha w mieście, które jest mu nieprzy­jazne, obce, może nawet wrogie (Maluch nie zna zasad tam obowiązujących).

 

Pokaż uczniom stopklatkę, na której widać ruch uliczny w mieście (06:06).

  • Kto kieruje ruchem ulicznym? Dlaczego nie robi tego człowiek, np. policjant? Dlaczego w filmie nie występują ludzie? Czy podobne miasta istnieją w rzeczywistości?

DŹWIĘK I OBRAZ

Wskazówki dla nauczyciela

Pytania do uczniów

Wyświetl sceny: kąpieli (myjni), drogi do szko­ły jazdy oraz pościgu policyjnego.

 

  • Jak „rozmawiają” ze sobą auta? Jakie dźwięki wydają? Jaką mają przy tym mimikę? Jakie gesty wykonują?

UJĘCIA

Wskazówki dla nauczyciela

Pytania do uczniów

Wyświetl ujęcie pokazujące oczekiwanie Malucha na przejazd pociągu (02:11–02:15).

                                                                    

 

  • Jak „widzą się” Maluch i Dźwig? Co prze­szkadza im w stałym kontakcie wzro­kowym? Jak ukazane jest to w filmie?

CZOŁÓWKA I TYŁÓWKA

Wskazówki dla nauczyciela

Pytania do uczniów

Wyświetl czołówkę filmu.

 

  • Jakie figury geometryczne i w jakich kolo­rach pojawiają się w czołówce filmu? Do czego podobne są te figury, które wska­zują również poszczególne funkcje twórców filmowych?

Wyświetl tyłówkę filmu z napisem Koniec.

 

  • W jaką figurę wpisany jest napis „KONIEC”? Jakiego koloru jest koło? Jakiego koloru jest napis? W jakiej części koła znajduje się napis? Do czego podobny jest kadr z tyłówki? Jak łączy się to z opowieścią filmową? PODPOWIEDŹ: Znak zakazu wjazdu. Możliwość interpretacyjna: Znak zakazu – na troskę i wychowanie malucha i każdego dziecka składają się nie tylko przyjemności, ale i zakazy gwarantujące jego bezpieczeń­stwo.

Wyświetl scenę otwierającą i zamykającą film.

 

  • Od jakiego obrazu zaczyna się i jakim obrazem kończy się film?

PODPOWIEDŹ: Starszym uczniom można wprowadzić pojęcie klamry narra­cyjnej. Klamra narracyjna określa tu czas trwania akcji (od rana do wieczora).

TRANSFORMACJE RODZAJOWE

Wskazówki dla nauczyciela

Pytania do uczniów

Rozdaj uczniom karki podzielone na cztery części. W jednej z części wydrukuj/przyklej kadr ukazu­jący miasto (np. 06:47). Poproś, aby w pozostałych częściach strony narysowali to, co powinno znajdo­wać się w mieście, aby dobrze się w nim: pracowało/ uczyło, odpoczywało, uprawiało sport.

  • Co powinno znajdować się w mieście oprócz samochodów? Co robią ludzie w mieście? Gdzie w mieście ludzie realizują swoje pasje i hobby?

Kluczowe pytania

Kolorystyka

  • Jakiego koloru są pojazdy pojawiające się w filmie? Czy są to kolory smutne czy radosne? Z czym kojarzy się czerwony kolor Malucha?
  • Jakiego koloru były znaki pokazane w filmie? Czy potraficie wyróżnić grupy znaków w tych samych kolorach?
  • Z czym kojarzą się kolory: czerwony, żółty i niebieski? Czy te kolory znaków mają jakieś znaczenie?

Postaci

  • Wytłumacz czym/kim jest Maluch? Wyjaśnij dwa lub trzy znaczenia tego słowa.

PODPOWIEDŹ: Nazwa samochodu (można pokazać zdjęcie malucha – Fiata 126), ktoś małych rozmiarów, małe dziecko.

  • W jaki sposób pokazywane są emocje bohaterów?

PODPOWIEDŹ: Maska i światła podobne są do ludzkiej twarzy.

  • W jaki sposób pokazywane są emocje bohaterów? Do czego służą pojazdy ukazane w filmie? Jakie są ich funkcje (cysterna, dźwig, laweta, autobus, więźniarka)? W jaki sposób pomagają one Maluchowi w codziennych czynnościach? Dlaczego pomagają Maluchowi?
  • Jak czuł się Maluch, kiedy nie udało mu się wjechać do szkoły jazdy? Dlaczego mu się to nie udało? Co zrobił i co powinien zrobić, gdy nie dostał się na zajęcia?
  • Jak zachowuje się Maluch podczas jazdy po mieście po nieudanej próbie dostania się na lekcje? Jak się czuje w ruchu ulicznym? Czy jest bezpieczny?
  • Opowiedz, jak wyglądała ucieczka Malucha przed policją. Jakie cechy Malucha ujawniają się podczas ucieczki przed policją?
  • Jaki jest stosunek rodziców (Dźwigu i Cysterny) do Malucha? Wskażcie momenty, w których rodzice są opiekuńczy, dbają o jego higienę i bezpieczeństwo.
  • Jaki jest stosunek innych aut w mieście do Malucha? Jak się zachowują względem niego? Czy zwracają na niego uwagę? Czy któreś z nich mu pomaga? Dlaczego są nieczuli na zagubienie Malucha? Czy są spokojni, czy gdzieś się spieszą?
  • Jak przedstawiony jest profesor/nauczyciel w szkole jazdy? Czym różni się od pozostałych pojazdów? Czy takie auta często spotykamy na drogach? Z czym się kojarzy taki rodzaj auta?

Narracja

  • Za co wóz policyjny ściga Malucha? Jakie wykroczenia popełnił? Jak kończy się dla Malucha ucieczka? Co to są konsekwencje? Jakie konsekwencje ponosi Maluch za swoje zachowanie?

Miejsce akcji

  • W jakim miejscu/środowisku rozgrywa się akcja filmu? Po czym można to poznać? W którym momencie otrzymujemy te informacje? Jak ukazane jest miasto w filmie? Czy jest to miasto nowoczesne? Jak w takim środowisku może czuć się Maluch.

PODPOWIEDŹ: Plac budowy z żurawiami, fabryka, szkoła nauki jazdy, wielkie wieżowce, duży ruch uliczny.

  • Gdzie trafia Maluch podczas samotnej wycieczki po mieście? O czym marzy, obserwując wyścigi samochodowe i jak zostało to pokazane w filmie?
  • Dlaczego garaż umiejscowiony jest poza miastem? Jaka panuje w nim atmosfera? Jakie jest jego otoczenie?

Muzyka i dźwięk

  • Jaki nastrój wywołuje muzyka w scenie wypadku i poszukiwania Malucha przez rodziców (Cysternę i Dźwig)? Dlaczego ta muzyka jest smutna?
  • Jak zmienia się muzyka w filmie? Kiedy jest radosna, a kiedy wolna, spokojna? Czy ma to jakiś związek z tym, co widzimy na ekranie?

Motywy

  • Motyw rodziny. Cysterna, Dźwig i Maluch zostali przedstawieni jako rodzina, w której duże pojazdy opiekują się najmniejszym.
  • Motyw buntu. Kiedy Maluch nie dostał się na zajęcia z ruchu drogowego, wyruszył w samotną podróż po mieście. Buntował się przeciwko zasadom ruchu drogowego. Czy był to bunt świadomy? Jaki był jego cel, a jakie konsekwencje?
  • Motyw marzenia. Kiedy Maluch obserwuje wyścigi samochodowe i auta stojące na podium, marzy o tym, że w przyszłości też kiedyś zostanie mistrzem.
  • Motyw miasta. Jest ono nieprzyjazne, nawet obce i wrogie dla Malucha.

Kompozycja (mise-en-scène)

  • Jak przedstawione są auta w filmie? Do czego podobne są ich codzienne czynności?

PODPOWIEDŹ: Od klasy 3 lub 4 można wprowadzić pojęcie personifikacji. Auta przedstawione są jak ludzie. Przebudzają się po nocy, robią poranną toaletę (jadą na myjnię), jedzą (tankują benzynę), jadą do pracy/szkoły.

  • W jaki sposób zostały w filmie ukazane uczucia aut? Czy są one podobne do uczuć ludzkich?

Montaż

  • W jaki sposób została ukazana ucieczka Malucha przed policją? W jaki sposób/z jakiego punktu widzenia możemy ją obserwować? Czy zmienia się punkt widzenia kamery/obserwatora? Jak te punkty widzenia zostały od siebie rozdzielone? Czy tych zmian punktów widzenia było wiele? Czy łatwo to zauważyć?

PODPOWIEDŹ: Przejścia pomiędzy zmianami punktów widzenia nazywamy w tym przypadku cięciami montażowymi. Są one dość wyraźnie widoczne w scenie ucieczki.

Pomysły na ćwiczenia


Pisanie i czytanie

  • W filmie widzimy jeden dzień z życia Malucha. W tym czasie popełnia on wiele błędów. Zadaniem uczniów jest napisanie jednostronicowego opowiadania, jak mogłyby potoczyć się losy Malucha, gdyby jak inne autka dostał się do szkoły jazdy.
  • W filmie poznajemy znaki drogowe i zasady panujące w ruchu ulicznym. Stwórzcie listę pięciu zasad, które pomagają w zgodnym funkcjonowaniu w mieście, np. sprzątanie po swoim psie, segregowanie śmieci, cierpliwe oczekiwanie w kolejce, ustępowanie miejsca starszym w autobusie lub tramwaju itp.

Słuchanie i mówienie

  • Opowiedz, jakie znaki drogowe mijasz w drodze do szkoły. Jak przy nich zachowujesz się Ty lub rodzice, którzy podwożą Cię samochodem?
  • Cysterna i Dźwig opiekowali się Maluchem jak dzieckiem. Opisz znane Ci czynności, jakie wykonują rodzice, którzy sprawują opiekę nad swoimi pociechami. Zastanów się, dlaczego trzeba wykonywać niektóre z nich.
  • Opowiadanie o sytuacji wyobrażonej. Jak Waszym zdaniem wygląda lekcja w szkole jazdy? Czego uczymy się podczas takiej lekcji? Jak powinna wyglądać, aby była idealna?

Ćwiczenia praktyczne

  • Poznajemy znaki drogowe – zajęcia dla klas starszych szkoły podstawowej poprzedzające egzamin na kartę rowerową. Jak powinien zachować się Maluch, widząc poszczególne znaki drogowe ustawione w mieście i szkole jazdy: przejazd kolejowy bez zapór, krzyż św. Andrzeja, zakaz ruchu w obu kierunkach, nakaz jazdy w prawo, skrzyżowanie dróg, parking, zakaz wyprzedzania przez samochody ciężarowe, ograniczenie prędkości, zakaz używania sygnałów dźwiękowych, zwężenie jezdni – dwustronne, skrzyżowanie z drogą podporządkowaną występującą po obu stronach, droga z pierwszeństwem, nakaz skrętu w lewo, niebezpieczne zakręty – pierwszy w prawo, zakaz wjazdu, zakaz skrętu w prawo, zakaz wyprzedzania, sygnalizacja drogowa (kolory świateł).
  • Budujemy miasteczko ruchu drogowego. Zajęcia plastyczne, podczas których tworzymy znaki drogowe z plasteliny i kolorowego papieru oraz schematy ulic rysowane na dużych arkuszach papieru. Po stworzeniu tych materiałów warto pobawić się „resorakami”, poruszającymi się po stworzonym mieście zgodnie z przepisami regulowanymi przez te znaki.
  • Projektujemy robota. Ćwiczenie kreatywne. W filmie widzimy robota kierującego ruchem drogowym. Zadaniem uczniów jest stworzenie z materiałów plastycznych makiety robota i zaproponowanie, jaką ciekawą funkcję mógłby pełnić w mieście, zastępując w swym działaniu człowieka.

Zadania aktywizujące

  • Ćwiczenie typu energizer. Jeden uczeń lub uczennica jest Maluchem, a drugi ścigającą go policją. Pozostali uczniowie, poruszając się w przestrzeni klasowej, mają za zadanie ułatwić ucieczkę Maluchowi i przeszkodzić ścigającej go policji.
  • Zadanie plastyczne, kreatywne. Zaprojektuj na papierze znak drogowy, który w atrakcyjny sposób przestrzegałby kierowców, że znajdują się w okolicy szkoły. Alternatywnie: Wymyślanie hasła zachęcającego kierowców do przestrzegania zasad ruchu drogowego.

Edukacja środowiskowa

  • Zastanów się, co mogłoby się stać, gdyby znaki drogowe nie były przestrzegane. Po co są znaki drogowe? Co trzeba zrobić, aby być użytkownikiem drogi poruszającym się na rowerze lub kierującym samochodem?
  • Jak należy zachowywać się w ruchu ulicznym, na stacji benzynowej (dlaczego pojawia się tam zakaz palenia), w myjni samochodowej, w szkole, w wielkim mieście?

Kształcenie wielokierunkowe

  • Język obcy. Słownictwo związane z rodziną, motoryzacją, znakami drogowymi.
  • Lekcja pomysłów: Kto podróżuje pociągiem, który oddzielił Malucha od rodziców w drodze do szkoły? Można zaprogramować zajęcia z wykorzystaniem wiersza Juliana Tuwima pt. Lokomotywa.