Opracowanie filmoznawcze - Król Midas

Iwo Sulka

PRZEDMIOT

etyka, godzina wychowawcza, język polski, plastyka, wiedza o kulturze, zajęcia artystyczne, zajęcia pozalekcyjne

CZAS

1 godzina

Podstawowe techniki nauczania

STOPKLATKA

Wskazówki dla nauczyciela

Pytania do uczniów

Pokaż uczniom kadr, gdy król Midas liczy monety (0:30) oraz gdy córka króla przynosi mu kwiatek (1:17).

 

  • Co wyraża twarz króla, jakie emocje widać na jego obliczu w obu sytuacjach? Co mówi to o jego charakterze?

Przypomnij scenę, gdy król zabiera córce koro­nę i odrzuca kwiatek (3:20).

  • Co może czuć dziewczynka, kiedy król drugi raz odrzuca kwiatek od niej? Co jest dla króla ważniejsze?

Pokaż kadr, gdy złota postać pojawia się w skarbcu.

  • Kim może być złota postać?

PODPOWIEDŹ: Można uznać ją za jakieś bóstwo lub zjawę, która spełnia życzenie króla.

Pokaż uczniom stopklatkę, na której jedzenie dotykane przez króla zamienia się w złoto (6:45); w złoto zamienia się też jego córka (7:24).

  • Jak można opisać gesty i wyraz twarzy króla?

DŹWIĘK I OBRAZ

Wskazówki dla nauczyciela

Pytania do uczniów

 

Przypomnij scenę zamiany córki w złoto (7:00–8:00).

 

  • Jaki efekt wywołują tu muzyka i dźwięki (kiedy król niszczy kolumnę)? Co wyrażają w połączeniu z obrazem?

 

PODPOWIEDŹ: Zwróć uwagę uczniów, że takie połączenie wzmacnia tragizm sytu­acji i poczucia rozpaczy króla.

                    

Pokaż scenę, gdy złota postać przywraca króla do dawnej formy (8:15).

 

  • Jak można opisać efekt dźwiękowy słyszalny podczas przemiany króla? Co przypomina (w połączeniu z efektem wizualnym)?

PODPOWIEDŹ: Odgłos czarów, przypomi­nający deszcz.

UJĘCIE

Wskazówki dla nauczyciela

Pytania do uczniów

Pokaż scenę, w której król kładzie się do łóżka i śni o złocie (5:00).

 

  • Skąd wiemy, że to sen? Jak zostaje to zobrazo­wane?

PODPOWIEDŹ: Warto powiedzieć uczniom, że taki efekt nazywamy przenika­niem. Tu widzimy przenikanie wizerunku śpiącego króla i wirującego złota.

Jeszcze raz pokaż scenę zamiany córki w złoto (7:00–8:00).

 

  •  Jak pokazane jest to dramatyczne wyda­rzenie? W jaki sposób wpływa na nas i buduje napięcie?

 

PODPOWIEDŹ: Zwróć uwagę na szybkie zmiany wielkości planów: najpierw widzimy dwie postaci w całości, potem nieco bliżej i wreszcie twarz króla wypełnia cały ekran; ruch kamery (pokazujący przemianę córki w złoto) i postaci; efekty dźwiękowe i muzyczne.

Kluczowe pytania


Kolorystyka

  • Jakie kolory pojawiają się w filmie? Jakie wrażenie wywołuje barwa błękitna (pałac), jakie złota, a jakie czerwień (oryginalny strój króla) i zieleń ogrodu?

PODPOWIEDŹ: Zwróć uwagę, że te pierwsze kojarzą się z chłodem (także emocjonalnym), a drugie są cieplejsze.

  • Złoty najpierw jako kolor przynoszący radość z bogactwa, a później – oznaczający coś złego.

PODPOWIEDŹ: Można go „odczuwać” jako zimny, ciężki, twardy; rzeczy zamieniane w złoto tracą swoje naturalne, żywe barwy.


Postaci

  • Jakie cechy charakteru posiada król i w jaki sposób się zmienia? Którą scenę można uznać za przełomową? Jak zamiana córki w złoto pozwala królowi uświadomić sobie błąd i ujrzeć, co tak naprawdę liczy się w życiu.

PODPOWIEDŹ: Warto w tym miejscu wyjaśnić, czym jest punkt kulminacyjny. Przemiana córki w złoto – punkt kulminacyjny, czyli moment największego napięcia, nagromadzenia dramatycznych wydarzeń.

  • Jaką rolę pełni postać córki króla? Jak jej obecność i zachowanie wpływają na czyny władcy?

PODPOWIEDŹ: To zamiana dziewczynki w złoto otwiera oczy króla na błąd, który popełnił. Uświadamia on sobie, że życie i miłość są wartościami ważniejszymi niż dobra materialne – warto wprowadzić pojęcie zwrotu akcji.

Narracja

  • Jaki typ opowieści reprezentuje Król Midas?

PODPOWIEDŹ: Okazja do wprowadzenia dzieci w świat mitologii. Mit, przypowieść z morałem. Czy dzieci znają jakieś inne mity i bajki? Czy pojawiają się w nich podobne miejsca i postaci, co w Królu Midasie?


Miejsce akcji

  • Gdzie rozgrywa się akcja? Z czego zbudowany jest pałac króla, czy jest miejscem miłym i przytulnym?

PODPOWIEDŹ: Warto w tym miejscu porozmawiać o scenografii, jak dzieci rozumieją to pojęcie? Jakie przedmioty i rekwizyty można dostrzec w filmie i jak wpływają one na odbiór: przytłaczające kształty i chłód błękitów w pałacu w kontraście do zieleni ogrodu i kolorowych kwiatów, pośród których przechadza się córka króla.

  • Jak nazywa się miejsce, do którego król schodzi po schodach i w którym trzyma złoto? Dlaczego król ukrywa wszystkie cenne przedmioty w skarbcu? Czym jest chciwość?

Muzyka i dźwięk

  • Jak oddziałuje muzyka w dramatycznych momentach akcji?
  • Jak, oprócz zmiany barwy, podkreślany jest efekt zamiany kolejnych rzeczy i osób w złoto? Jak dźwięk wpływa na nasze reakcje podczas przemiany?

Motywy

  • Czy postać króla znana jest uczniom z innych bajek? Jeśli tak, to jakich? Skąd wiadomo, że postać jest królem (oprócz tytułu)? Jakie atrybuty posiada władca (korona, pałac, skarbiec, straż, służba)?
  • Czy uczniowie znają inne przypowieści o chciwości i przedkładaniu dóbr materialnych nad innymi wartościami?

Montaż

  • W jakich momentach pojawiają się przejścia montażowe (pojawienie się nowego obrazu, nowego kadru), po których widzimy zbliżenia twarzy bohaterów? Jaka jest ich funkcja?

PODPOWIEDŹ: Służą podkreśleniu omamienia króla przez złoto, pojawiają się w dramatycznych fragmentach, kiedy uświadamia sobie, w jaką wpadł pułapkę i co niesie ze sobą „złoty dotyk”.

  • Jak oddziałuje montaż w kulminacji filmu (po zamianie jedzenia i córeczki w złoto)?

PODPOWIEDŹ: Szybkie zmiany ujęć, duże kontrasty planów: zbliżenia (widoczna na cały ekran twarz bohatera lub jakiś przedmiot) i plany ogólne (widoczne całe postaci lub pomieszczenia).

Pomysły na ćwiczenia


Pisanie i czytanie

  • Dopisz dialogi postaciom filmu. Co mogliby mówić w poszczególnych scenach?
  • Opisz wydarzenia przedstawione w filmie z punktu widzenia jednej z pobocznych postaci (córka króla, strażnik, służąca). Jak inni bohaterowie mogą postrzegać to, co dzieje się z królem? Czy mogą obawiać się jego przemiany i tego, że wszystko czego dotknie, zamienia się w złoto?

Słuchanie i mówienie

  • Grupy słuchają dialogów przygotowanych przez pozostałych; komentują je, dopowiadają brakujące kwestie.
  • Grupy układają narrację do filmu opisującą ze swojego punktu widzenia zachowanie króla. Czy postawę króla da się uznać za właściwą i dobrą? Jak można ocenić jego ostateczną przemianę?

Ćwiczenia praktyczne

  • Tworzenie scenografii: budowa tronu i kolumn (z tektury, modeliny), drzew i ogrodu. Odtworzenie, przy pomocy złotej foli, niektórych rekwizytów z filmu. Zobacz, jak musiał czuć się król, kiedy wszystko, czego dotykał zamieniało się w złoto i jakie problemy może to sprawić.

Kształcenie wielokierunkowe

  • Uczniowie poznają inne mity, pojawiających się w nich bohaterów i ich przygody oraz poznają nauki i morały, jakie można wyciągnąć z tych opowieści.
  • Historia: czy król Midas istniał naprawdę? Zadanie: Uczeń sprawdza w podręcznikach lub internecie, czy postać króla Midasa istniała naprawdę, kiedy żył i co mu się przydarzyło.