Opracowanie filmoznawcze - Baśń o korsarzu Palemonie

Dorota Wasiucionek

PRZEDMIOT

godzina wychowawcza, interdyscyplinarne zajęcia fakultatywne, język polski, zajęcia artystyczne, zajęcia pozalekcyjne

CZAS

2 godziny

Podstawowe techniki nauczania

STOPKLATKA

Wskazówki dla nauczyciela

Pytania do uczniów

 

Pokaż uczniom kadr ze sceny, gdy nad głowami synów króla znajduje się korona.

 

  • Co znaczy ukazywanie się korony nad głowami? Czy przedstawia to marzenia synów? O czym w takim razie marzą?
  • Dlaczego scena z koronami pojawia się dwukrotnie? Czy za drugim razem zmienia się jej znaczenie?

Pokaż uczniom kadr z przenikaniem scen: twarz sługi po odczytaniu testamentu i morze (3:01).

 

  • Z jakim efektem mamy do czynienia? Co sugeruje takie rozwiązanie? Jak inaczej można pokazać w filmie upływ czasu?

 

PODPOWIEDŹ: Ten efekt optyczny to przenikanie. Zapytaj uczniów czy mają po­mysł jak się tworzy taki efekt.

Pokaż uczniom kadr z Palemonem ściągającym maskę (9:00).

 

  • Dlaczego Palemon i jego załoga nosili maski? Jakie emocje wywoływali w nich, a jakie po ich ściągnięciu?

DŹWIĘK I OBRAZ

Wskazówki dla nauczyciela

Pytania do uczniów

Puść uczniom scenę na statku Palemona (poja­wienie się załogi i zdjęcie masek).

 

  • Jak muzyka buduje nastrój sceny?

 PODPOWIEDŹ: Można pokazać tę scenę dwukrotnie, najpierw bez dźwięku, a później z dźwiękiem.

CZOŁÓWKA I TYŁÓWKA

Wskazówki dla nauczyciela

Pytania do uczniów

 

Pokaż uczniom początek i napisy końcowe filmu.

 

  • Ile osób było zaangażowanych w powstanie filmu?
  • Jakie zawody zostały wymienione? Co robi osoba wykonująca dany zawód?

TRANSFORMACJE RODZAJOWE

Wskazówki dla nauczyciela

Pytania do uczniów

 

Przeczytaj wraz z uczniami wiersz Jana Brzechwy Baśń o korsarzu Palemonie.

 

  • Jakie można dostrzec różnice w fabule? Z czego mogą one wynikać? Dlaczego niektórych fragmentów wiersza nie ma w filmie?
  • Napisz krótką dodatkową scenę (z rymo­wanym tekstem dla narratora).

 

Kluczowe pytania


Praca kamery

  • Jak nazywa się miejsce, w którym kręci się filmy?
  • Jak myślisz – jak mógł wyglądać plan filmowy, jeśli wiemy, że do powstania filmu nie użyto komputera?

PODPOWIEDŹ: Warto pokazać zdjęcie przykładowego planu filmowego animacji, żeby zwrócić uwagę uczniów, że wszystkie postaci i dekoracje były materialne, nie zaś zrobione w komputerze.

  • Z czyjej perspektywy jest opowiedziana historia, którą oglądamy w filmie?
  • Jak pokazywane są postaci?

PODPOWIEDŹ: Warto pokazać uczniom dwa ujęcia – jedno z planem bliskim, drugie z planem dalekim – wspólnie spróbować je nazwać i zastanowić się, na czym polega różnica i czemu służą takie plany.


Kolorystyka

  • Jakie kolory dominują w filmie?
  • Jaki kolor dominuje na statku Palemona? Z czym ci się kojarzy czerwień? Jakie emocje wzbudza?
  • Czy suknie wszystkich księżniczek są podbne? Czym się różnią? Czy mówi to coś o ich charakterach?

Postaci

  • Spróbuj powiedzieć ile jest postaci w filmie. Czy to trudne zadanie?
  • Czy można powiedzieć kto jest głównym bohaterem filmu? Skąd to wiemy?
  • Jakie cechy przypisałbyś synom króla, a jakie córkom? W jakich scenach są one ukazane?
  • Dlaczego Palemon wybrał „Brzydulę” na żonę? Jakie cechy mógł dostrzec, patrząc na jej wygląd?
  • Czy sądzisz, że stary król przewidział finał spotkania jego dzieci z Palemonem? Czy mogła to być intryga, by wyswatać córkę?

Narracja

  • Z czyjej perspektywy opowiadana jest historia?
  • Wymień najważniejsze momenty dla bohaterów w tej historii.
  • Przy pomocy jakich środków filmowego wyrazu budowany jest nastrój niebezpieczeństwa, a jakich humorystyczny?
  • Jak zostaje przedstawiona załoga Palemona? Jakie początkowo robi na nas wrażenie?
  • Jak ukazana zostaje śmierć starego króla? Dlaczego nie jest ona pokazana bezpośrednio?
  • Jak budowane jest napięcie?

Muzyka i dźwięk

  • Jakie rozpoznajesz dźwięki w świecie przedstawionym (diegetyczne), a jakie poza nim (niediegetyczne), niesłyszalne dla bohaterów?
  • Co czujesz, gdy po raz pierwszy widzisz załogę statku Palemona? Jakie robią wrażenie te postaci? Jak sądzisz – dlaczego tak się dzieje?

Miejsce akcji

  • Jakie miejsca akcji wyróżnisz w filmie? Które są wewnątrz, a które na zewnątrz?
  • Czy potrafisz określić czas akcji? Czy dzieje się to w naszych czasach? Po czym można poznać, że akcja nie dzieje się współcześnie?

Kompozycja (mise-en-scène)

  • Czy znajdujesz przykłady symetrii w animacji o Palemonie?

PODPOWIEDŹ: Może to być symetria we wnętrzach lub zsynchronizowanych ruchach postaci. Jakich rekwizytów używają postaci? Co nam to o nich mówi? Czy dowiadujemy się dzięki nim kim lub jacy są?


Montaż

  • Porównaj scenę otwierającą i zamykającą film. Dlaczego są podobne?
  • Ile w filmie jest ujęć? Jak długo trwają?

Gatunek

  • Jakie znasz przykłady „filmów płaszcza i szpady”?

PODPOWIEDŹ: Możesz przypomnieć uczniom takie postaci jak Zorro, Robin Hood, Dzielny Despero, Kot w butach (np. Kot ze Shreka), Jack Sparrow, Atos, Portos, Aramis i D’Artagnan.

  • Podaj przykład innej historii, gdzie bohaterka „poskramia bestię”.

PODPOWIEDŹ: Możesz odesłać uczniów do takich tytułów jak Piękna i Bestia, Shrek, Księżniczka i Żaba.

  • Jakie inne historie o piratach znasz (film, literatura, komiks)? Czy są to źli, czy przyjaźni piraci?

Pomysły na ćwiczenia

Pisanie i czytanie

  • Wymyśl nową postać. Jaki ma charakter? Jaki ma wpływ na przebieg zdarzeń?
  • Załóżmy, że film ma reprezentować inny gatunek. Napisz alternatywne zakończenie, które będzie pasowało np. do opowieści o miłości; historii o duchach lub nawiedzonym statku czy walce ze smokiem.
  • Wciel się w postać jednego z rodzeństwa i napisz fragment dziennika pokładowego po spotkaniu z Palemonem. Jakie Jakie wrażenie na tobie wywarł? Co o nim pomyślałeś w pierwszej chwili, a co po bliższym poznaniu? O czym rozmawialiście?

Słuchanie i mówienie

  • Odegrajcie nową scenę, którą spisaliście.
  • Czy sądzisz, że stary król przewidział finał spotkania jego dzieci z Palemonem? Czy była to uknuta przez niego intryga?
  • Wymyśl dialog dla „Brzyduli” w scenie spotkania z Palemonem i odegraj go przy odtwarzaniu filmu.

Ćwiczenia praktyczne

  • Zrekonstruuj dźwięki pochodzące ze świata przedstawionego (woda, kroki itd.), zarejestruj je i odtwórz z filmem.
  • Sfilmujcie i zmontujcie nową, napisaną przez was scenę lub alternatywne zakończenie. Możecie zagrać lub np. użyć lalek i zrobić prostą animację poklatkową.

Kształcenie wielokierunkowe

  • Zaprojektuj wygląd nowej postaci. Czy oddaje on jej charakter czy może jest on przeciwieństwem jej charakteru?
  • Wykonaj maskę, która będzie przedstawiać przeciwieństwo twojego charakteru.