Niepełnosprawność i sztuka na podstawie filmu Krzysztofa Krauze „Mój Nikifor”

Dominik Grąz

PRZEDMIOT

język angielski

CZAS

1 godzina dydaktyczna (45 min)

Cele zajęć:

cel ogólny

  • poszerzenie wiedzy na temat życia ludzi niepełnosprawnych oraz uwrażliwienie na ich problemy

cele szczegółowe

  • metody pracy z ludźmi niepełnosprawnymi oraz sens włączania niepełnosprawnych w życie społeczne

Metody pracy: 

burza mózgów, praca w grupach, dyskusja moderowana (nauczyciel), notatki z lekcji

Materiały dydaktyczne: 

  • film Krzysztofa Krauze, Mój Nikifor Polska (2004);
  • www.filmweb.pl,
  • www.portalfilmowy.pl,
  • www.dajimszanse.pl

Pojęcia kluczowe: 

tolerancja i akceptacja społeczna, ofiara i poświęcenie dla drugiego człowieka, niepełnosprawność i ubóstwo, język migowy

Przed zajęciami: 

Projekcja filmu Mój Nikifor w reż. Krzysztofa Krauze, dyskusja na temat znajomości postaci Nikifora Krynickiego

Uwagi: 

projekcję przeprowadzamy w szkole, w sali lekcyjnej, bibliotece lub holu z zachowaniem przestrzegania praw autorskich. Możemy też zlecić indywidualne obejrzenie filmu na zasadach praw autorskich obowiązujących w Filmotece Szkolnej lub w legalnych źródłach dystrybucji.

Przebieg zajęć:

Po obejrzeniu filmu zachęcamy uczniów do podzielenia się wrażeniami dotyczącymi dzieła:

  • czy odbiór filmu był łatwy czy trudny, prosimy uczniów o uzasadnienie
  • co poruszyło ich najbardziej w filmie
  • jak oceniają postawę Mariana Włosińskiego, który opiekował się Nikiforem i niejako promował jego twórczość
  • jakie im się pojawiły myśli, wrażenia podczas oglądania
  • czy łatwo było oglądać im ten film czy trudno, prośba o uzasadnienie

1. Rozmowa o niepełnosprawności bohatera i niepełnosprawności w ogóle:

  • osobach niedosłyszących i z wadą wymowy (jak bohater filmu) i sposobach komunikacji z takimi osobami
  • języku migowym – może jakaś osoba w klasie zna język migowy albo jest gotowa przygotować kilka znaków, a potem nauczyć kilka znaków by później nauczyć resztę klasy albo na kartce mieć wydrukowanych kilka rysunków by zachęcić resztę klasy ( w parach) do porozumiewania się między sobą przy pomocy języka migowego.

Na koniec tego zadania możemy zapytać się uczniów, jak im się „rozmawiało”. Czy napotkali jakieś trudności podczas tego ćwiczenia? Czy w ogóle taki język jest łatwy do opanowania? Czy uważają by taki sposób komunikacji był przydatny?

2. Niepełnosprawność – czy musi być wyrokiem? Czy Nikiforowi ułatwiła czy utrudniła życie? Czy dzięki niej jest dziś bardziej rozpoznawany?

Proponujemy uczniom dyskusję na zadany temat. Pytamy, czy znają kogoś ze swojego otoczenia kto jest niepełnosprawny? Jak takie osoby radzą sobie w życiu codziennym?

Pytamy się uczniów jak rozumieją i oceniają często słyszane hasło: niepełnosprawni – sprawni inaczej? Czy znają przykłady osób niepełnosprawnych, które były w stanie osiągnąć sukcesy?

Możemy poprosić tutaj o charakterystyki takich osób i w przypadku braku pomysłów zasugerować kilka osób (Staś Mela, który zdobył biegun mimo niepełnosprawności po utracie kończyn, osoby na wózkach zdobywające góry, para olimpijczycy, artyści malujący nogami, itp.)

W tym miejscu warto zainicjować dyskusję o idei włączania osób niepełnosprawnych do życia w społeczeństwie osób pełnosprawnych i o konieczności niesienia pomocy takim osobom, gdy tego chcą i potrzebują. Mogą i powinny pojawić się tutaj pytania czy i do czego takie działania są potrzebne? Czy takie działania są korzystne wyłącznie dla osób niepełnosprawnych, czy może również osoby sprawne mogą z nich korzystać? (większa wrażliwość, pokora, wola życia, rezygnacja z myśli samobójczych, refleksja nad sensem życia) Czego możemy nauczyć się od osób niepełnosprawnych i czego możemy ich nauczyć?

3. Życie z osoba niepełnosprawną i poświęcenie swojego życia dla niej na podstawie relacji Nikifora i Mariana Włosińskiego. Na podstawie filmu możemy porozmawiać z uczniami o tym, jak radził sobie przyjaciel Nikifora, który poświęcił mu sporo swojego życia, także życia rodzinnego. Czy w związku z tym rodzina Mariana nie czuje się pomijana, zaniedbywana, co ostatecznie może skutkować jej rozpadem. Gdzie powinna znaleźć się równowaga między poświęceniem dla innej osoby a poświęceniem dla własnej rodziny? Czy jest jakiś „złoty środek” na taką sytuację?

Po omówieniu postaw i zachowań Mariana wobec Nikifora i swojej rodziny zapraszamy uczniów do dyskusji na temat tego, jak Nikifor jest traktowany przez lokalne społeczeństwo. Jakie pojawiają się tutaj trudności? Na czym one polegają?

Nikifor przez wiele lat żył w nędzy i zapomnieniu. Właściwie nikt nie interesował się jego życiem i sztuką. Dlaczego tak się działo? Czy dziś mamy do czynienia z tzw. „znieczulicą społeczną”? Na czym ona polega? Czy jesteśmy w stanie i gotowości pomagać bezinteresownie innym? Czy jesteśmy wystarczająco wrażliwi na niepełnosprawność innych? Czy obchodzi nas los innych czy raczej uciekamy od obrazu niepełnosprawności i ludzkiej krzywdy?

A wracając do życia osób sprawnych – czy mając możliwość komunikowania się przy pomocy słów jesteśmy w stanie zrozumieć drugiego człowieka? Na czym polegają najczęstsze zakłócenia dotyczące komunikacji? Proponujemy uczniom burzę mózgów dotyczącą zagadnienia: z kim i jakich okolicznościach najtrudniej jest się dogadać i dlaczego?

4. Praca na rzecz innych. Ważnym wątkiem w filmie jest wolontariat Mariana Włosińskiego na rzecz Nikifora Krynickiego. Tutaj powinno pojawić się pytanie, czy Marian chciał istotnie pomóc Nikiforowi czy załatwić swoje sprawy? Argumenty za i przeciw. Dlaczego w ogóle pomagamy ludziom? Dlaczego zostajemy wolontariuszami?  Co z tego mamy? – nie ma chyba wątpliwości, że musimy coś mieć, bo inaczej byśmy nie działali, choćby tylko satysfakcję i poczucie szlachetności. Warto tutaj wspomnieć uczniom by nie używać innych osób, którym pomagamy, do rozwiązywania własnych problemów. Czy Marian „użył” Nikifora? Jeśli tak, to w jaki sposób i do jakiego celu? Jeśli nie, to w jaki sposób uczniowie rozumieją i wyjaśnią jego zachowanie.

Wnioski

Czy niepełnosprawność musi być wyrokiem? Dlaczego dzieje się tak, iż mimo swojej niepełnosprawności niektórzy ludzie osiągają więcej od ludzi pełnosprawnych? Czy jesteśmy dziś gotowi pomagać innym bezinteresownie?  

Praca domowa

na podstawie filmu Mój Nikifor napisz rozprawkę na temat sensu pomagania ludziom niepełnosprawnym w kontekście lokalnej społeczności.

Bibliografia

  • Dul Agnieszka Cieszę się życiem, Salwator (2008)
  • Kwaśniewska Grażyna, Wojnarska Anna, Aktualne problemy wsparcia społecznego osób Niepełnosprawnych, UMCS (2004)