Nie indycz się, Zajączku

Ireneusz Artur Gryz

PRZEDMIOT

godzina wychowawcza, język polski, lekcja biblioteczna, matematyka, zajęcia artystyczne, zajęcia pozalekcyjne

CZAS

2 godziny

Cel ogólny:


Kształtowanie kompetencji niezbędnych do odbioru tekstów kultury (wyodrębnianie postaci i zdarzeń, ustalanie ich kolejności oraz wzajemnych zależności), jak również kompetencji językowych w zakresie rozpoznawania i tworzenia wyrazów pokrewnych.

Cele szczegółowe

Uczeń:

  • wykonuje zadanie według usłyszanej instrukcji;
  • słucha z uwagą wypowiedzi nauczyciela oraz innych osób ze swojego otoczenia;
  • okazuje szacunek wypowiadającej się osobie;
  • zadaje pytania w sytuacji braku rozumienia lub braku pewności zrozumienia słuchanej wypowiedzi;
  • słucha i czeka na swoją kolej, panuje nad chęcią nagłego wypowiadania się;
  • wypowiada się w formie uporządkowanej i rozwiniętej na tematy związane z przeżyciami czy lekturą;
  • omawia treść ilustracji;
  • nadaje znaczenie czynnościom i doświadczeniom;
  • czyta w skupieniu po cichu teksty drukowane;
  • ustala kolejność zdarzeń oraz ich wzajemną zależność;
  • rozróżnia rzeczowniki, czasowniki, przymiotniki i stosuje je w poprawnej formie;
  • rozpoznaje wyrazy o znaczeniu przeciwnym, wyrazy pokrewne i o znaczeniu bliskoznacznym;
  • posługuje się kalendarzem;
  • odczytuje oraz zapisuje znaki rzymskie;
  • rozpoznaje w swoim otoczeniu popularne gatunki roślin i zwierząt;
  • rozpoznaje wybrane zwierzęta i rośliny, których nie spotyka się w polskim środowisku przyrodniczym;
  • wyjaśnia istotę obserwowanych zjawisk przyrodniczych według procesu przyczynowo-skutkowego i czasowego;
  • wyróżnia w obrazach cechy charakterystyczne zwierząt;
  • słucha w skupieniu krótkich utworów muzycznych;
  • śpiewa piosenki podczas zabawy;
  • wykorzystuje pracę zespołową w procesie uczenia się.

Metody i formy pracy:

  • eksponująca – projekcja filmu,
  • pogadanka,
  • elementy „burzy mózgów”,
  • metoda elicytacji,
  • rozmowa dydaktyczna,
  • gra dydaktyczna,
  • praca indywidualna, w grupach i z całym zespołem.


Materiały dydaktyczne:

  • Nowe przygody Misia Uszatka – Byłem tu pierwszy – jeden z odcinków animowanego serialu o przygodach Misia Uszatka w reżyserii Eugeniusza Ignaciuka,
  • karty pracy,
  • tablica/tablica multimedialna,
  • zestaw zdjęć zwierząt.

Słowa kluczowe:

  • Miś Uszatek,
  • animacja,
  • pory roku,
  • znaki rzymskie,
  • wyrazy pokrewne,
  • piosenka.

Przebieg zajęć

  1. Pogadanka wprowadzająca w problematykę zajęć.
    Nauczyciel wita uczniów i informuje ich, że w trakcie lekcji zostanie wykorzystany film animowany o przygodach jednego z najbardziej popularnych w zeszłym stuleciu bohaterów polskich seriali telewizyjnych dla dzieci. Prosi, aby uczniowie na podstawie podawanych przez niego informacji spróbowali odgadnąć, o kim jest mowa. Prowadzący zajęcia informuje uczniów o tym, że: serial o przygodach tej postaci emitowano w latach 1975–1987; nim postać ta została „gwiazdą” serialu, była bohaterem książek i magazynu dla dzieci; powstało ponad 100 odcinków serialu; postać ta ma swój własny pomnik znajdujący się w Łodzi przy ul. Piotrkowskiej. Zakładamy, że uczniowie przedstawią co najmniej kilka propozycji np. Reksio, Miś Colargol, Kot Filemon, Koziołek Matołek. Imiona wskazanych przez uczniów bohaterów zostają zapisane na tablicy, nawet jeśli dalece odbiegają od oczekiwanych (np. nie są to bohaterowie polskiego serialu, serialu animowanego, produkcji telewizyjnej z zeszłego stulecia itd.).
  2. Doskonalenie umiejętności czytania po cichu tekstu drukowanego.
    Ponieważ na tablicy zapisanych zostało kilka imion, nauczyciel prosi uczniów, aby odkryli tożsamość postaci, zapoznając się z tekstem piosenki śpiewanej przez nią w trakcie filmu. Każdy z uczniów otrzymuje kartę z tekstem (załącznik nr 1), w którym brakuje jednak imienia bohatera filmu. Zakładamy, że uczniowie dzięki zwrotom takim jak: „śmieszny miś”, „gruby miś” oraz „klapnięte uszko” odgadną, że bohaterem jest Miś Uszatek, a jeśli nigdy o nim nie słyszeli, to wywnioskują, że „tajemniczą” postacią jest miś z klapniętym uszkiem (w takiej sytuacji nauczyciel informuje podopiecznych, że bohater o takiej charakterystyce znany był polskiej dziecięcej publiczności drugiej połowy XX w. jako Miś Uszatek).
  3. Rozwijanie kompetencji uczniów w zakresie słuchania w skupieniu krótkich utworów muzycznych oraz śpiewania piosenek.
    Dla upewnienia się, że bohaterem piosenki, a co za tym idzie i filmu, jest Miś Uszatek, uczniowie  oglądają odpowiedni fragment filmu (od 11 do 50 sekundy) i słuchają piosenki. Następnie samodzielnie (lub wraz z Misiem Uszatkiem) śpiewają ją.
  4. Doskonalenie umiejętności posługiwania się kalendarzem oraz szeregowania obserwowanych zjawisk przyrodniczych według procesu przyczynowo- skutkowego i czasowego.
    Nauczyciel prosi, aby uczniowie na podstawie obejrzanego właśnie fragmentu filmu ustalili, kiedy mają miejsce wydarzenia tam przedstawione oraz uzasadnili swoje przypuszczenia. Podopieczni powinni zauważyć, że ze względu na przedstawione warunki atmosferyczne i rodzaj odzieży bohaterów akcja rozgrywa się zimą. Nauczyciel prosi, aby uczniowie przypomnieli nazwy pozostałych pór roku. Zostają one zapisane na tablicy zgodnie z kolejnością ich następowania w ciągu roku kalendarzowego. Następnie uczniowie pracują w parach. Każda para otrzymuje zestaw kart z nazwami pór roku i miesięcy (załącznik nr 2, model do pocięcia). Ich zadaniem jest połączenie kart z nazwami pór roku z kartami przedstawiającymi nazwy miesięcy. Prowadzący zajęcia przypomina dzieciom, że początek każdej z pór roku nie zbiega się z początkiem poszczególnych miesięcy. W trakcie wykonywania ćwiczenia nauczyciel monitoruje postęp prac, wspomaga podopiecznych jeśli jest to konieczne i sprawdza poprawność wykonania zadania.
  5. Kształtowanie kompetencji w zakresie odczytywania oraz zapisywania znaków rzymskich.
    Uczniowie kontynuują pracę w parach. Każda para otrzymuje zestaw kart (załącznik nr 3, model do pocięcia) ze znakami rzymskimi od I do XII. Zadaniem uczniów jest przyporządkowanie kartom z nazwami miesięcy, otrzymanym na wcześniejszym etapie zajęć, odpowiadających im znaków rzymskich.
  6. Doskonalenie umiejętności ustalania kolejności zdarzeń oraz ich wzajemnych zależności.
    Prowadzący zajęcia zaprasza do obejrzenia filmu pt. Nowe przygody Misia Uszatka – Byłem tu pierwszy. Uczniowie zostają poproszeni o uważne śledzenie fabuły i wypełnienie karty pracy (załącznik nr 4) zawierającej wypowiedzi bohaterów. Zadaniem uczniów jest zapisanie obok każdego podanego zdania, który z bohaterów je wypowiedział. Nauczyciel powinien poinformować podopiecznych, że nie należy w trakcie tego ćwiczenia wypełniać pierwszej kolumny na karcie odpowiedzi (oznaczonej skrótem nr). Po zakończeniu projekcji odpowiedzi zostają sprawdzone poprzez głośne ich odczytanie. Nauczyciel prosi, aby uczniowie ustawili teraz wypowiedzi bohaterów w takiej kolejności, w jakiej padały one w trakcie projekcji. W tym celu należy wpisać właściwy numer w pierwszej kolumnie na karcie odpowiedzi. Wyjaśnia, że numerować zdania można jedynie, używając znaków rzymskich. Po zakończeniu ćwiczenia odpowiedzi zostają sprawdzone poprzez głośne ich odczytanie (jeżeli nauczyciel dysponuje odpowiednim wyposażeniem pracowni, może wyświetlić kartę pracy z naniesionymi na nią odpowiedziami [załącznik nr 5]).
  7. Rozwijanie kompetencji w zakresie wyciągania wniosków i formułowania przypuszczeń wynikających z kontekstu.
    Nauczyciel prosi uczniów, aby przypomnieli sobie, w jakich okolicznościach zostały wypowiedziane przez Misia Uszatka słowa „nie indycz się, Zajączku” i spróbowali wyjaśnić ich znaczenie. Jeżeli dzieci mają problem ze sformułowaniem prawidłowej odpowiedzi, prowadzący zajęcia może pomóc, zadając serię pytań pomocniczych (np. Z nazwą jakiego zwierzęcia związany jest ten zwrot?, jak wygląda indyk?, jakiego koloru jest głowa i szyja indyka?, w jakich sytuacjach człowiek robi się czerwony?).
  8. Doskonalenie umiejętności rozpoznawania popularnych gatunków roślin i zwierząt, a także wybranych gatunków spoza polskiego środowiska przyrodniczego.
    Po ustaleniu znaczenia zwrotu „indyczyć się” nauczyciel prosi uczniów, aby przyjrzeli się zdjęciom (nauczyciel wcześniej przygotowuje materiał ikonograficzny) przedstawiającym różne gatunki zwierząt i spróbowali je rozpoznać. Nazwy zwierząt zostają zapisane na tablicy (baran, byk, chomik, [szara] gęś, jeż, łasica, małpa, mysz, pies, sęp, ślimak).
  9. Rozwijanie kompetencji w zakresie rozpoznawania i tworzenia wyrazów pokrewnych.
    Prowadzący zajęcia informuje uczniów, że w języku polskim od nazw zwierząt zaprezentowanych przed chwilą na zdjęciach można utworzyć czasowniki opisujące pewne charakterystyczne zachowania – tak jak w przypadku omówionego już zwrotu „indyczyć się”. Prowadzący zajęcia rozdaje uczniom karty pracy (załącznik nr 6) z wydrukowaną na nich wykreślanką, w której ukrytych zostało 11 takich właśnie czasowników utworzonych od nazw zwierząt (zapisanych na tablicy). Zadaniem dzieci jest odnalezienie i zaznaczenie ich. W trakcie pracy nauczyciel monitoruje postępy uczniów, pomagając tym osobom, które mają problemy z wykonaniem zadania. Po upływie wyznaczonego czasu następuje sprawdzenie odpowiedzi. W zależności od możliwości technicznych można tego dokonać poprzez porównanie przez uczniów kart odpowiedzi z wyświetlonym na tablicy multimedialnej wzorcem, wydrukowanymi przez nauczyciela kartami odpowiedzi czy też porównanie rozwiązań własnych z rozwiązaniami innych uczniów.

Praca domowa

Uczniowie otrzymują karty pracy (załącznik nr 7) zawierające definicje znaczeń czasowników odnalezionych w wykreślance. Ich zadaniem jest dopisanie odpowiednich czasowników obok definicji.