Konformizm - instrukcja życia - dokument „Szkoła podstawowa” Tomasza Zygadły

Wiktor Figiel

ETAP EDUKACYJNY

gimnazjalna, ponadgimnazjalna

CZAS

2 godziny lekcyjne (z projekcją fragmentu filmu)

Cele lekcji 

Po lekcji uczeń będzie umiał:

  • wyjaśnić pojęcie konformizmu i jego znaczenie w społeczeństwie;
  • krytycznie intepretować znaczenie konformizmu w społeczeństwie i tekstach kultury;
  • analizować i intepretować elementy języka filmowego w zależności od podanego zagadnienia;
  • dokonywać elementów autoanalizy z perspektywy zachowań społecznych;

Metody pracy: 

praca grupowa, praca indywidualna, praca w grupach, analiza filmu, burza mózgów.

Słowa kluczowe:

konformizm, społeczeństwo, wychowanie.

Materiały pomocnicze:

  • Film „Szkoła podstawowa” Tomasza Zygadło,
  • Arkusze papieru, mazaki

Przebieg lekcji

  1. Przedstaw uczniom cele najbliższych lekcji.
  2. Napisz na tablicy słowo „konformizm”. Zachęć uczniów do tworzenia mapy myśli – chętni i wskazani uczniowie niech zapiszą na tablicy pojęcia, z jakimi kojarzy im się z konformizmem.
  3. Omów propozycje uczniów. Oceńcie, czy pojęcia i myśli związane z tym terminem nadają mu pozytywny czy negatywny charakter.
  4. Podziel uczniów na 4-5 osobowe grupy, rozdaj arkusze i flamastry. Jeden arkusz zawieś na tablicy lub połóż na środkowym stole w klasie.
    Zapisz na tablicy tytuł zadania - „Kodeks Dorosłego Konformisty”. Poinformuj uczniów, że ich zadaniem będzie zredagowanie 5 zasad – porad dla kogoś, kto ma aspiracje do określenia się tym mianem. Zasady mają być dla tej osoby faktycznie przydatne. Aby sprecyzować sytuację, zaproponuj, żeby wzięli pod uwagę aktualne polskie realia.
  5. Pod koniec prac poproś, by każda z grup ustaliła najważniejszą ich zdaniem zasadę/poradę. Metodą losową przedstawiciele grup kolejno zapisują swoje propozycje na zbiorowym - pustym arkuszu.
  6. Podsumuj Kodeks, zadając pytania:
    • Jak przebiegało ustalenie znaczenia terminu „dorosły”?
    • Skąd czerpali inspirację do tworzenia zasad? Z doświadczenia, z obserwacji?
    • Czy jest ich zdaniem przydatny? Dlaczego?
    Zaproponuj uczniom wystawę kodeksu (lub kodeksów wszystkich grup) na terenie szkoły. Zapytaj, jakie reakcje, emocje mogą się pojawić po osobach/uczniach zapoznających się z takim kodeksem.
  7. Przeprowadź z uczniami dyskusję.
    Zadaj pytanie, dlaczego ludzie zachowują się konformistycznie?
    Wprowadź krótką definicję pojęcia „konformizm”. Spytaj, czy jest ona dla nich zrozumiała. Zapytaj, czy w definicji zawarta jest ocena konformizmu: „Konformizm jest to postawa i zachowanie jednostki polegające na rzeczywistym lub powierzchownym przystosowaniu i podporządkowaniu się wartościom i normom obowiązującym w danej grupie społecznej”.[1]
    Zapytaj uczniów: Czy konformizm to konieczność?
    Do rozmowy możesz wprowadzić cytat Milana Kundery:

    „Jaki to sędzia postanowił, że konformizm jest złem, a nonkonformizm dobrem? Czy przystosować się nie znaczy zbliżyć się do innych ludzi? Czy konformizm nie jest wielkim miejscem spotkania, do którego spływają zewsząd wszyscy, w którym życie jest bardziej gęste, żarliwsze?” Milan Kundera, Tożsamość.
  8. Poproś uczniów o powrót na miejsca i chwilę skupienia. Podyktuj im pytania, na które mają odpowiedzieć pisemnie. Przeznacz na to ćwiczenie nie więcej niż 5 minut. 
    Pytania te zawarte są w materiale pomocniczym nr 1.
    *Pytania te mogą być potraktowane także jako zadanie domowe przed kolejną lekcją (punktami 7-11]
  9. Przedstaw uczniom postać i dokument Tomasza Zygadły. Skorzystaj z materiałów zamieszczonych na stronie www.filmotekaszkolna.pl.
  10. Obejrzyj z uczniami fragment dokumentu – jego pierwszą część, do sceny lekcji oceny z wychowania (ok. 7 minut). Uczniowie w parach opracowują pytania z materiału pomocniczego nr 2. Pokaż uczniom ponownie scenę lekcji wychowawczej.
  11. Omów propozycje odpowiedzi.
  12. Wróć do zadanych uczniom pytań. Zapytaj uczniów o ich odbiór.
    • Czy wszystkim udało się odpowiedzieć w sposób satysfakcjonujący ich samych?
    • Dlaczego autor dokumentu zadał takie pytania?
  13. Poproś uczniów o propozycje podobnych pytań, które mogłyby być zadane przez reżysera lub na które chcieliby odpowiedzieć.

Zachęć do obejrzenia całego dokumentu Tomasza Zygadły.

Praca domowa.

  1. Odpowiedz pisemnie na jedno z zaproponowanych przez uczniów pytań.
  2. Jak rozumiesz i interpretujesz określenie „drapieżny konformizm”? Odpowiedz na pytanie w formie pisemnej.

Materiał pomocniczy nr 1

Odpowiedz na poniższe pytania.

  • Czy myślałeś kiedyś skąd się wzięło to wszystko, co ciebie otacza? Domy, lasy, ludzie...? Podaj swoje wyjaśnienie.
  • O czym myślisz, kiedy jesteś zupełnie sam?
  • Czego najbardziej nie rozumiesz?

Materiał pomocniczy nr 2

Pytania do analizy fragmentu filmu.

  • Jakie normy i wartości dostrzegłeś w tym fragmencie? Podaj swoje propozycje.
  • Jakie źródła zachowań konformistycznych zauważasz w tym dokumencie?
  • Jak oceniasz postawę autora dokumentu względem wydarzeń na lekcji?

Wyciągnij wnioski, analizując:

  • Punkt widzenia kamery – gdzie jest umieszczona kamera?
  • Sposób pokazywania bohaterów – jak są pokazywani? W jaki sposób scena jest zmontowana?

Przypisy

  1. Za: L. Sobkowiak, hasło „Konformizm” w: A. Antoszewski, R. Herbut (red.), Leksykon politologii, s. 227-228.