Jak pomóc dzieciom z warszawskiej dzielnicy - bohaterom filmu "Jestem zły" Grzegorza Packa?

Lidia Banaszek

ETAP EDUKACYJNY

gimnazjalna

PRZEDMIOT

godzina wychowawcza

CZAS

45 minut – w sprawnie pracującej klasie, 90 minut – w klasie pracujące w wolnym tempie

Cele:

Uczeń:

  • odczytuje przesłanie filmu
  • formułuje pytania na podstawie filmu
  • interpretuje tytuł filmu
  • formułuje argumenty „za” i „przeciw”
  • wskazuje osoby i instytucje mogące pomóc dzieciom i ich rodzinom
  • wskazuje sposoby pomocy ludziom w trudnej sytuacji
  • ćwiczy umiejętność empatii
  • ćwiczy umiejętność udzielania słownego wsparcia
  • określa rolę mediów, zwłaszcza filmu dokumentalnego w życiu społecznym.

Metody pracy:

  • rozmowa kierowana
  • argumenty „za” i „przeciw”
  • tunel myśli
  • śnieżna kula

Środki dydaktyczne:

  • tekst kultury – film „Jestem zły”
  • informacje z zakładki „Zagadnienia do dyskusji”
  • kartki samoprzylepne
  • karton
  • pisaki

Przebieg zajęć:

1. Jakie pytania stawia film „Jestem zły” Grzegorza Packa?
Uczniowie pracują w grupach 4-osobowych. Każdy zespół formułuje co najmniej trzy różne pytania. (5 minut)
Oto pytania, jakie mogą się pojawić:

  • Jak należy obchodzić się z kamerą i z mikrofonem?
  • Jaką rolę mogą pełnić media, np. film w pokazywaniu prawdy o życiu?
  • Co czują bohaterowie filmu?
  • O czym myślą bohaterowie filmu?
  • Jak wygląda codzienne życie bohaterów?
  • Na czym polega poczucie wspólnoty w grupie koleżeńskiej?
  • Jakimi zasadami kierują się członkowie grupy?
  • Jakie są konsekwencje przynależności do grupy nieformalnej?
  • Jak funkcjonują subkultury młodzieżowe?
  • Jak bohaterowie sami siebie widzą? Jacy są we własnych oczach?
  • Jak można dotrzeć do prawdy o człowieku?
  • Czy bohaterowie są źli?
  • Dlaczego bohaterowie zachowują się tak, jakby byli źli?
  • Dlaczego bohaterowie są inni w domu niż na podwórku?
  • Dlaczego łatwiej jest przetrwać w grupie pod maską zła?
  • - Jaka jest granica między dobrem a złem?
  • Co jest prawdą o człowieku, a co jest tylko subiektywną opinią innych ludzi o nim?
  • Jaki obraz rodziny przedstawia film?
  • Kto mógłby pomóc dzieciom i ich rodzinom?
  • Jak można by pomóc bohaterom filmu?

Prezentacja pytań przez przedstawicieli grup. (5 minut)

2. Sformułowanie i zapisanie tematu zajęć. (2 minuty)

Wśród pytań zadanych przez uczniów powinno się pojawić pytanie o to, w jaki sposób można pomóc bohaterom z warszawskiej dzielnicy. To pytanie stanie się tematem lekcji.
Jeśli nie postawią go uczniowie, może je zasugerować nauczyciel.

3. Odniesienie się do tytułu filmu. Próba interpretacji. (13 minut)

Pytanie 5. z zakładki „Zagadnienia do dyskusji”: Jak należy interpretować tytuł filmu Grzegorza Packa?

  • Dlaczego czasownik w tytule filmu ma formę pierwszej osoby liczby pojedynczej?
  • Co to znaczy: być złym?
  • Co jest złem według współczesnego młodego człowieka?
  • Co jest złem według biblijnego „Dekalogu”?
  • Czy bohaterowie filmu są źli?

Argumenty „za”

 Argumenty „przeciw”

  • chodzą po wagonach
  • bezmyślnie narażają własne życie
  • zrywają nieswoje jabłka
  • chodzą po drzewach
  • przeskakują przez ogrodzenie
  • biorą udział w przepychankach
  • przeklinają
  • przezywają
  • kradną pieniądze z wózków przed hipermarketem
  • bawią się wózkami, które są cudzą własnością
  • kradną żywność w hipermarkecie
  • znęcają się nad żabą
  • zachowują się podobnie jak większość nastolatków, ich zachowanie nie jest przejawem zła, lecz
  • potrzebą zademonstrowania swojej siły, chęcią zwrócenia na siebie uwagi, zaimponowania kolegom z grupy
  • te dzieci nie są winne, one po prostu nie mają ciekawszych zajęć, nie mają alternatywy, dlatego w taki sposób spędzają wolny czas
  • te dzieci są z natury dobre, ale pozostawione same sobie
  • mają swoje marzenia, chcą być kimś, chcą żyć inaczej
  • w ich oczach nie ma zła, są roześmiani, tryskają energią
  • nie chcą nikogo świadomie krzywdzić
  • zło jest dla nich tylko maską – ułatwia przetrwanie w grupie

Pytania dodatkowe:

  • Gdzie odbiorca filmu dostrzega dobro?
  • Co budzi niepokój odbiorcy filmu?
  • Co może się stać, jeśli dzieci przywykną do maski zła, za którą kryją się, wychodząc na podwórko, jeśli nikt nie pomoże im w porę tej maski zdjąć?

4. Stworzenie listy pt. „Grupa wsparcia”. Wskazanie sposobów udzielenia pomocy bohaterom filmu i ich rodzinom. ( 10 minut )

  • Kto mógłby pomóc dzieciom i ich rodzinom?

Uczniowie wskazują następujące osoby i instytucje:

  • ośrodek pomocy społecznej
  • radni gminy
  • miejscowy ksiądz
  • szkoła – nauczyciele
  • poradnia pedagogiczno – psychologiczna
  • policja
  • wolontariusze
  • media, np. filmowcy
  • my sami ( jako ich koledzy )

Podział na grupy. Każdy zespół otrzymuje zadanie:

Grupa I Co powinien zrobić ksiądz z miejscowej parafii?

Grupa II Co powinna zrobić szkoła, do której chodzą dzieci i poradnia pedagogiczno – psychologiczna, z którą szkoła współpracuje?

Grupa III Co powinni zrobić radni gminy i pracownicy ośrodka pomocy społecznej?

Grupa IV Co powinna zrobić miejscowa policja?

Grupa V Co mogliby zrobić wolontariusze z instytucji pozarządowej znajdującej się w regionie?

Grupa VI Co mogą zrobić media, np. filmowcy, dziennikarze?

Zespoły proponują konkretne inicjatywy.

Śnieżna kula: Po prezentacji pomysłów uczniowie wskazują najlepsze rozwiązania – naklejają karteczki w kole.

5. Co w tej chwili mógłbym zrobić ja, gdybym był kolegą Grześka / koleżanką Oli z klasy. ( 5 minut )

Tunel myśli: Chętny uczeń / uczennica wciela się w sytuację wybranej postaci. Pozostali uczniowie ustawiają się w dwóch rzędach, twarzami do siebie. „Bohater filmu” powoli przechodzi między rzędami.
W tym czasie wskazana przez nauczyciela osoba zwraca się do bohatera ( np. do Oli Gibowskiej ) ze słowami wsparcia, np.:

  • Podziwiam cię za twoje osiągnięcia sportowe.
  • Podoba mi się to, że sama chcesz coś w życiu osiągnąć, bez niczyjej pomocy.
  • Twoja mama jest dumna z twoich osiągnięć.
  • Chciałabym / chciałbym się z tobą zaprzyjaźnić.
  • Masz miły wyraz twarzy i ciepłe spojrzenie.
  • Masz konkretne plany na przyszłość.
  • Dobrze radzisz sobie w grupie chłopców.

Podsumowanie: 

(5 minut)

  • Jakie są sposoby pomocy ludziom w trudnej sytuacji?

pomoc materialna wsparcie dobrym słowem okazanie zainteresowania ich problemami cierpliwe wysłuchanie i okazanie zrozumienia zaproponowanie ciekawych zajęć pokazanie im nowych możliwości, perspektyw pomoc w odkryciu ich dobrych cech, umiejętności znalezienie dla nich pracy …

  • Jaką rolę może tu spełnić film dokumentalny, taki jak film Grzegorza Packa?

Demaskuje stereotypy i odkrywa prawdę. Zwraca uwagę odbiorców na ważne problemy społeczne. Pobudza do działania, inspiruje inicjatywy społeczne. Budzi poczucie odpowiedzialności i solidarności społecznej.

Bibliografia:

  • Jestem zły / reż. Grzegorz Pacek. Polskie Wydawnictwo Audiowizualne. ( Filmoteka szkolna. Portrety zbiorowości; 17 ). – Płyta z broszurą. – Tekst dr Kamila Żyto.
  • http://www.filmotekaszkolna.pl/tresc.php?plyta_id=19&id=0761d3b823ef5f0