„Ja też będę stary, ja też będę stara.” - lekcja wychowawcza na podstawie filmu Marcela Łozińskiego „Wszystko może się przytrafić”

Anna Twardowska

ETAP EDUKACYJNY

gimnazjalna, ponadgimnazjalna

PRZEDMIOT

godzina wychowawcza

CZAS

2-3 godziny lekcyjne (w tym projekcja filmu)

Cel główny:

  • psychoedukacja w zakresie empatii wobec ludzi starych i komunikacji międzypokoleniowej,
  • kształcenie umiejętności rozmawiania o śmierci i przemijaniu

Cele szczegółowe:

Uczniowie w trakcie zajęć mają okazję doświadczyć, rozwijać i doskonalić:

  • rozwijanie świadomości różnych etapów życia każdego człowieka - osobista i samodzielna refleksja na ten temat ( „ja też będę stary/stara”)
  • ułatwienie wchodzenia w relacje ze starymi ludźmi, zrozumienia zmian w aktywności życiowej ( kształtowanie postaw szacunku i współczucia wobec starszych),
  • wprowadzenie pojęcia „starszyzna”, przeformułowanie powszechnego postrzegania roli ludzi starych w społeczeństwie,
  • uznanie obecności starszyzny w społeczeństwie poprzez dokumentowanie historii, uczenie się od starszych i ciekawość ich doświadczeń
  • zwiększanie świadomości wokół zjawiska dyskryminacji ze względu na wiek (ageism), analiza przyczyn

Metody pracy:

  • ankieta
  • dyskusja
  • odgrywanie ról
  • wywiad
  • rysunek/grafika
  • przygotowanie wystawy pod hasłem „Ja też będę stary/stara”(zdjęcia, rysunki, opowieści, komiksy, plakaty)

Środki dydaktyczne:

  • film „Wszystko się może przytrafić” Marcela Łozińskiego, 40’(Filmoteka Szkolna, pakiet nr 8)
  • ankieta dotycząca stosunku do starości i osób starszych oraz śmierci (załącznik)
  • artykuły pomocne w dyskusji o starości (załącznik)
  • kartki, brystol, zdjęcia, kredki, mazaki
  • materiały potrzebne do podstawowej charakteryzacji na osobę starą

Pojęcia kluczowe:

starość, śmierć, przemijanie, starszyzna, ageism - dyskryminacja ze względu na wiek

Przebieg zajęć:

Pierwsza godzina lekcyjna Obejrzyjcie wspólnie film i zaproponuj uczniom wypełnienie poniższej ankiety:

ANKIETA 

(do przeprowadzenia tuż po projekcji)
Dokończ zdania:

A. Starość zaczyna się, gdy…
B. Być starym to znaczy dla mnie…
C. W starości najbardziej boję się…
D. Starość jest…
E. Stary człowiek jest …
F. Kiedy widzę starego człowieka, to czuję…
G. Kiedy sam/sama będę stara, to chciałbym/chciałabym…

Zebrane ankiety pozostają u nauczyciela jako materiał do dyskusji na następnej lekcji.

WYWIAD 

(praca domowa po projekcji)
Zrób krótki wywiad z dziadkami lub starszymi osobami, które znasz koncentrując się na ich obecnym życiu. Zadaj podobne pytania, jak mały Tomasz w filmie (max.3 pytania). Ewentualnie, jeśli nie znajdziesz takich osób w swoim otoczeniu, znajdź przedmiot – pamiątkę, zdjęcie, związane z kontaktem z osobą starszą i opisz krótko relację, która was łączyła.

Druga godzina lekcyjna 

Omówienie ankiet. Uczniowie dzielą się refleksjami na forum klasy. Nauczyciel podsumowuje te opowieści. Potem proponuje uczniom ćwiczenia.

ĆWICZENIE „Ja też będę stary” - ODGRYWANIE RÓL
Ćwiczenie to składa się z trzech części i służy praktyce empatii - wczuwania się w sytuację, emocje drugiej osoby.

  1. Uczniowie będą potrzebowali kartki do notowania. Mają za zadanie „wejść w rolę” starego człowieka.
    „Wyobraź sobie siebie jako starą osobę, siedzącą na ławce w parku. Za Tobą całe życie, zbliżasz się do jego końca. Jak będziesz wyglądać? Jakie będzie Twoje zdrowie? Jak będziesz żyć? W jakich warunkach? Z czego? Jakie będą Twoje relacje rodzinne i społeczne? Jak będą traktować cię młodzi ludzie? Co będziesz robić? Co wpłynie na to, że będziesz zadowolony z życia ( lub nie)? Co chciałbyś, żeby po Tobie zostało? Co myślisz o śmierci? Czy się boisz? Zapisz wrażenia.”
  2. Uczniowie podzieleni na kilkuosobowe grupy, będą potrzebowali materiały do charakteryzacji.
    Ucharakteryzuj się na starą osobę. Odegraj scenkę na forum klasy jako staruszek/staruszka opowiadając o tym, kim jesteś teraz. Używaj czasu przeszłego, np. byłam kiedyś, kochane wnuczęta, w liceum… Przekaż słuchającym refleksje na temat życia, śmierci. Pozostałe osoby zadają pytania takie, jak te padające w filmie Marcela Łozińskiego.
  3. Uczniowie będą potrzebowali kredki, papier i prywatne zdjęcia do wykonania pracy pt. „Ja też będę stary.”
    Weź karton i pisakami zaznacz na nim symbolicznie linię swojego życia. Na jej początku wklej swoje zdjęcie z czasu niemowlęcego, potem wklej obecne a na końcu narysuj siebie jako staruszka/staruszkę.

Trzecia godzina lekcyjna

DYSKUSJA i refleksje na temat dotychczasowych prac i ćwiczeń. Uczniowie odpowiadają na pytanie: Czy i jak zmienił się ich stosunek do starych ludzi, do własnej starości?

Jako podsumowanie zajęć rozwijających empatię wobec osób starych, można zaproponować uczniom wykonanie wystawy szkolnej z wykorzystaniem materiałów uzyskanych podczas lekcji 

WYSTAWA ” Ja też będę stary/a.”
Omówienie scenariusza i wstępne przygotowywanie wystawy

Elementy wystawy:

  • zdjęcia z dziadkami - wywiady i opowieści na ich temat
  • zdjęcia znanych osób, które mimo podeszłego wieku cały czas są aktywne (aktorzy, pisarze, reżyserzy, naukowcy) plus informacje o nich
  • prace pt. „Ja też będę stary/stara.”
  • fotoreportaż z odgrywanych na zajęciach scenek
  • ankiety o starości i ich opracowanie
  • plakat/konkurs: hasło anty-dyskryminacyjne
  • artykuł o dyskryminacji ze względu na wiek
  • artykuł o starzeniu się społeczeństw i rozwijającej się dziedzinie nauki jaką jest gerontologia
  • inne

Bibliografia

  • Stephen Levine, 1997, „Kto umiera. Sztuka świadomego życia i świadomego umierania”, Wydawnictwo Szafa Stephen Levine, 1997, „Gdybyś miał przed sobą rok życia”, Wydawnictwo Szafa Elizabeth Kübler Ross, 1979, „Rozmowy o śmierci i umieraniu”, Media Rodzina Philip Zimbardo, Gerring R., „Psychologia i życie”, PWN
  • Katarzyna Janowska, 2004, „Piękni 80-letni”, Polityka, nr 52
  • http://wyborcza.pl/1,99149,7186040,Oswoic_starosc.html

Filmy do polecenia

  • „33 sceny z życia” (2008), reż. Małgorzata Szumowska
  • „Pora umierać” ( 2007), reż. Dorota Kędzierzawska

Ćwiczenie do drugiej godziny lekcyjnej

Wyobraź sobie siebie jako starą osobę, siedzącą na ławce w parku. Za Tobą całe życie, zbliżasz się do jego końca.

Jak będziesz wyglądać? Jakie będzie Twoje zdrowie? Jak będziesz żyć? W jakich warunkach? Z czego? Jakie będą Twoje relacje rodzinne i społeczne? Jak będą traktować cię młodzi ludzie? Co będziesz robić? Co wpłynie na to, że będziesz zadowolony z życia (lub nie)? Co chciałbyś, żeby po Tobie zostało? Co myślisz o śmierci? Czy się boisz? Zapisz wrażenia…