Dlaczego maszerujemy pod sztandarami konformizmu?

Luiza Podziewska

PRZEDMIOT

godzina wychowawcza

CZAS

1 godzina lekcyjna

Cel ogólny:

  • Inspirowanie ucznia do autorefleksji.

Cele szczegółowe:

Uczeń umie:

  • omówić film Sztandar;
  • tworzyć samodzielną wypowiedź argumentacyjną;
  • omówić wybrane eksperymenty psychologiczne.

Metody pracy:

dyskusja, wejście w tekst, burza mózgów, praca z tekstem, praca w grupie (puzzle – grupy eksperckie)

Materiały dydaktyczne:

film Mirosława Kijowicza Sztandar, karty pracy

Pojęcia kluczowe:

psychologia społeczna, konformizm, osobowość autorytarna, posłuszeństwo wobec autorytetów, ucieczka od wolności

Przebieg zajęć:

  1. Rozmowa wprowadzająca: pytamy uczniów o to, jak zmieniają się ich zachowania, kiedy towarzyszą im inne osoby, np. czy wbrew sobie poszli kiedyś na wagary; dlaczego w czasie przerwy są niezwykle rozmowni, a na lekcji boją się zabrać głos?; czy zastanawiali się, dlaczego podjęli taką a nie inną decyzję?
  2. Przedstawienie celu lekcji: poznanie wyników badań psychologii społecznej, analiza i interpretacja filmu Sztandar.
    Psychologia społeczna – dziedzina nauki, która stara się zrozumieć każdego człowieka – jego zachowania, myśli, uczucia; od innych dziedzin psychologii odróżnia ją rozpatrywanie tego, co robi, o czym myśli i co czuje człowiek w kontekście społecznym, czyli wtedy, gdy towarzyszą mu inni ludzie
  3. Wprowadzenie do projekcji filmu: przekazujemy uczniom najważniejsze informacje na temat autora i filmu (wykorzystujemy notatkę ze strony: http://filmotekaszkolna.pl/lekcja-film-opis,94,2580). Prosimy o uważne śledzenie przedstawionych w nim wydarzeń.
  4. Projekcja filmu.
  5. Prezentacja przeżyć uczniów związanych z obejrzanym dziełem.
    Teksty o charakterze alegorycznym, parabolicznym zwykle wywołują konsternację uczniów, przez co niechęć do wypowiadania własnych sądów na forum klasy jeszcze się powiększa (proponuję poruszyć tę kwestię w rozmowie wprowadzającej, być może dzięki temu w tym momencie lekcji uczniowie się przełamią), jeśli będzie bardzo duża – powinno pomóc ćwiczenie aktywizujące (polecenie pierwsze z karty pracy).
  6. Rozdanie karty pracy. Prosimy o wykonanie pierwszego polecenia.
    Ćwiczenie – wejście w tekst: prosimy uczniów, aby wcielili się w dowolną postać filmu i krótko opisali to, co właśnie przeżyli. Wybrani uczniowie prezentują swoje prace.
  7. Podsumowanie wypowiedzi uczniów i wprowadzenie do kolejnej części lekcji: poznaliśmy bohaterów filmu, wiemy, co zrobili, jednak nie wszystkie ich działania umiemy wytłumaczyć. Prosimy uczniów, żeby sformułowali pytania, które chcieliby zadać bohaterom filmu (polecenie drugie z karty pracy), np. Dlaczego jedenastu zmusza Spóźnionego do znalezienia sztandaru?
    Dlaczego Spóźniony defiluje razem z innymi? Dlaczego nie ucieka, nie buntuje się? Dlaczego inni defilują zamiast zająć się czymś przyjemniejszym?
    Aby zaktywizować uczniów, a jednocześnie naprowadzić ich na trop interpretacyjny dotyczący sytuacji przymusu, w której znajdują się filmowe postaci, możemy zapytać, co zwykle robią mężczyźni w czasie wolnym podczas wspólnych spotkań (rozmawiają, łowią ryby, oglądają mecz/telewizję, piją piwo, są na wieczorze kawalerskim), a co robią bohaterowie filmu?
    Proponujemy uczniom, aby odpowiedzi poszukali w badaniach psychologów.
  8. Przydzielenie zadań grupom (polecenia w załączniku).
    Dzielimy uczniów na grupy. Każda z nich otrzymuje tekst, który przedstawia ustalenia psychologów dotyczące przyczyn pewnych ludzkich zachowań. Uczniowie wykorzystują wnioski badaczy do odpowiedzi na ww. pytania (interpretacji filmu). Po ok. 12 minutach prosimy uczniów, aby stworzyli nowe grupy – w każdej z nich powinien znaleźć się ekspert od jednego tekstu. Uczniowie wymieniają się uwagami, przedstawiają innym swoje propozycje interpretacji zachowań bohaterów.
  9. Podsumowanie:
    Pytamy uczniów, czy badania psychologów pomogły im zrozumieć film Kijowicza (wyjaśniamy ewentualne wątpliwości, przypominamy kontekst historyczny), czy dzięki poznanym na lekcji eksperymentom dowiedzieli się czegoś o sobie, np. czy wiedzą już, dlaczego ulegają innym?

Zachęcamy do sięgnięcia po publikacje z dziedziny psychologii (warto wyposażyć w nie szkolną bibliotekę i zaprezentować uczniom – przykłady w bibliografii).

Załączniki: 

  • karta pracy, polecenia dla grup,
  • teksty opisujące badania psychologów (do pracy w grupach)

Bibliografia:

  • Dariusz Doliński, Ukryte sensy zachowania. Rozmowy o wywieraniu wpływu i reklamie, Kraków 2006.
  • Adrian Furnham, 50 teorii psychologii, które powinieneś znać, Warszawa 2012.
  • Wiesław Łukaszewski, Wielkie pytania psychologii, Gdańsk 2003.