Czy rzeczywiście są źli? Analiza portretu zbiorowości przedstawionej w filmie Grzegorza Packa "Jestem zły"

Danuta Górska

ETAP EDUKACYJNY

gimnazjalna, ponadgimnazjalna

PRZEDMIOT

godzina wychowawcza

CZAS

90 minut (w tym projekcja filmu)

Po zajęciach uczeń będzie umiał:

  • analizować i interpretować dzieło filmowe w poszukiwaniu odpowiedzi na interesujące go zagadnienia;
  • scharakteryzować bohaterów, wskazać możliwe przyczyny ich zachowań;
  • ocenić postawy bohaterów.

Metody pracy:

  • metaplan,
  • praca w grupach,
  • rozmowa nauczająca,
  • minidyskusja

Środki dydaktyczne:

  • film Grzegorza Packa „Jestem zły”,
  • materiał pomocniczy nr 1 - instrukcja dla uczniów dołączona do scenariusza (www.filmotekaszkolna.pl Nasze lekcje/17. Portret zbiorowości/Metodyka),
  • materiał pomocniczy nr 2 - schemat metaplanu dołączony do scenariusza (www.filmotekaszkolna.pl Nasze lekcje/17. Portret zbiorowości/Metodyka),
  • kolorowe kartki papieru (prostokątne: pomarańczowe i zielone, elipsowate: czerwone, owalne: niebieskie).

Pojęcia kluczowe:

  • autoportret
  • grupa
  • portret zbiorowości
  • subkultura

Przebieg zajęć:

1. Lekcję rozpocznij od wyświetlenia filmu. Po projekcji podaj uczniom podstawowe informacje o dokumencie „Jestem zły” dostępne na stronie internetowej www.filmotekaszkolna.pl (Nasze lekcje/17.Portrety zbiorowości/Broszura), a następnie zapytaj:

  • Jakie są wasze odczucia po obejrzeniu filmu „Jestem zły”?
  • Dzięki jakim zabiegom udało się reżyserowi zdobyć zaufanie dziecięcej społeczności?

Podsumowując wypowiedzi uczniów, zauważ, że bohaterowie filmu dzięki narzędziom (kamera, mikrofon) i instrukcjom (w jaki sposób mają się nimi posługiwać) otrzymanym od realizatorów stworzyli dość jednoznaczny obraz swojego środowiska. Wywiad przeprowadzony na początku z reżyserem pozwolił przełamać pierwsze lody, a bezpośredniość i szczerość wypowiedzi Grzegorza Packa zachęciły młodych mieszkańców warszawskiej Pragi do udziału w tym eksperymencie filmowym.

2. Podaj uczniom temat lekcji i wyjaśnij, że podczas tych zajęć będą próbowali odpowiedzieć na zadane w nim pytanie. Pomoże im w tym technika metaplanu. Jeśli uczniowie nie pracowali nigdy tą metodą, to wyjaśnij krótko jej zasady .

3. Podziel klasę na pięć lub sześć małych grup. Każdy zespół otrzymuje to samo zadanie do wykonania oraz materiały do sporządzenia metaplanu. Poproś uczniów o zapoznanie się z pierwszą częścią instrukcji zawartą w materiale pomocniczym nr 1. W grupach zastanawiają się oni nad dwoma pytaniami, a swoje spostrzeżenia zapisują na pomarańczowych i zielonych, prostokątnych kartkach:

  • Jacy są młodzi mieszkańcy warszawskiej Pragi w filmowym autoportrecie?
  • Jacy są naprawdę?

4. W tym czasie korzystając z materiału pomocniczego nr 2 narysuj na tablicy strukturę metaplanu (lub zawieś plakat z rozrysowanym metaplanem). Następnie sprawozdawca wybranego przez ciebie zespołu prezentuje wyniki pracy swojej grupy – zawiesza w odpowiednim miejscu na tablicy kolorowe, prostokątne karty z odpowiedziami na pytania postawione w instrukcji. Powinien komentować zapisy, odwołując się do filmu. Poproś pozostałe grupy, by uzupełniły metaplan, zgłaszając własne spostrzeżenia.
Podsumuj tę część zadania, odnosząc się do tego, co zostało umieszczone na tablicy. Zwróć uwagę na kontrowersyjność filmowego autoportretu bohaterów.

5. Poleć uczniom, by przeczytali drugą część instrukcji (w tych samych zespołach). Tym razem uczniowie, zapisując swoje spostrzeżenia na czerwonych kartach w kształcie elipsy, zastanawiają się:

  • Dlaczego młodzi mieszkańcy Pragi stworzyli tak negatywny autoportret?

6. Poproś przedstawiciela jednego z zespołów o krótką prezentację wyników pracy jego grupy. Zawiesza on w odpowiednim miejscu na tablicy czerwone karty z odpowiedziami na pytanie postawione w instrukcji. Komentuje zapisy, odwołując się do filmu. Pozostałe grupy uzupełniają metaplan, zgłaszają własne uwagi, doklejają karty z nowymi spostrzeżeniami.

7. Podsumuj pracę uczniów w zespołach i poproś klasę o sformułowanie wniosków. Mogą w tym pomóc poniższe pytania:

  • Czy zgadzacie się z tezą wyrażoną w tytule filmu „Jestem zły”?
  • Jaki cel osiągnął reżyser filmu?

Wnioski sformułowane przez uczniów zapisz na owalnych, niebieskich kartach. Zawieszenie ich w odpowiednim miejscu zamyka pracę nad metaplanem.

Podsumowanie i praca domowa:

Analiza filmu powinna otworzyć dyskusję nad ważnymi problemami dotyczącymi np. konsekwencji wykluczenia społecznego, przyczyn tworzenia się gett społecznych, mechanizmów demoralizacji młodych ludzi, skutków kryzysu rodziny czy roli subkultur młodzieżowych. Tematów, które warto omawiać w związku z tym filmem, jest wiele i na pewno wzbudzą one zainteresowanie klasy. Przedstaw uczniom propozycje pracy domowej – poproś, by wybrali jedną z nich i przygotowali ustną wypowiedź na następne zajęcia:

  • Wyjaśnij, jaką funkcję pełni w filmie piosenka hiphopowa „Jestem zły”.
  • Subkultury młodzieżowe – zagrożenie czy oparcie dla młodych ludzi? Zastanów się nad ich rolą w życiu młodzieży.
  • Przedstaw portret środowiska, z którym czujesz się związany (klasy, grupy przyjaciół).
  • Zastanów się, jakie marzenia mają współcześni młodzi ludzie. Jaką rolę odgrywają one w ich życiu?

Materiał pomocniczy nr 1

Instrukcja dla uczniów

Część I

Zastanówcie się nad następującymi pytaniami:

  • Jacy są młodzi mieszkańcy warszawskiej Pragi w filmowym autoportrecie?
  • (Co im imponuje? W jaki sposób spędzają wolny czas? Z kim się identyfikują? Co myślą o osobach spoza swojego środowiska? O czym rozmawiają? Jakim językiem mówią?)
  • Jacy są naprawdę?
  • (W jaki sposób zachowują się w domowej przestrzeni? O czym marzą? Co chcieliby zmienić?)

Przedyskutujcie te tematy, zapiszcie swoje spostrzeżenia dotyczące pytania A – na pomarańczowych prostokątnych kartkach; pytania B – na zielonych prostokątnych kartkach.

Na wykonanie tego zadania macie 20 minut.

Część II

Zastanówcie się nad następującym problemem: Dlaczego młodzi mieszkańcy Pragi stworzyli tak negatywny autoportret? Dlaczego mówią o sobie, że są źli?

Przedyskutujcie to zagadnienie w zespole, odwołując się do filmu. Swoje spostrzeżenia zapiszcie na czerwonych kartach (w kształcie elipsy). Możecie przeznaczyć na to 15 minut.