„A sen miałam, choć nie spałam”, czyli o polskich czarach w filmie „Wesele” Andrzeja Wajdy

Mariusz Widawski

PRZEDMIOT

język polski

CZAS

2 godziny lekcyjne (bez projekcji filmu)

Treści zgodne z podstawą programową:

IV etap edukacyjny: uczeń wykorzystuje w interpretacji elementy znaczące dla odczytania sensu utworu, odczytuje treści alegoryczne i symboliczne utworu.

Pytanie kluczowe:

Czy żyjemy w rzeczywistości zmitologizowanej?

Po zajęciach uczeń będzie umiał:

  • wykorzystać różne teksty kultury (w tym film) do przedstawienia własnego poglądu na temat mitologizacji i mityzacji rzeczywistości;
  • zinterpretować dzieło filmowe z uwzględnieniem konkretnych zagadnień;
  • krytycznie analizować i interpretować teksty kultury (literaturę, publicystykę, film);
  • wskazywać na powtarzalność, ponadczasowość i uniwersalizm mitów w literaturze i filmie;
  • wskazywać analogię w przedstawianiu mitów w różnych tekstach kultury.

Metody pracy:

 burza mózgów, dyskusja, miniwykład, rozmowa nauczająca, praca z tekstem literackim i publicystycznym, praca w grupach

Środki dydaktyczne:

  • film „Wesele” Andrzeja Wajdy;
  • materiały pomocnicze nr 1–4;
  • słowniki: adaptacji filmowych, wyrazów obcych, terminów literackich.

Słowa kluczowe: 

mit, mityzacja, mitologizacja, mityczność, oniryzm, adaptacja, archetyp, stereotyp, analogia

Uwagi:

Przed zajęciami uczniowie oglądają „Wesele” w reżyserii Andrzeja Wajdy i przygotowują informacje dotyczące filmu na podstawie wiadomości opublikowanych w internecie, np. na stronach: www.filmotekaszkolna.pl oraz www.filmpolski.pl.

Przebieg zajęć:

1. Wyjaśnij, że najbliższe dwie lekcje będą poświęcone rozważaniom na temat filmu „Wesele” Andrzeja Wajdy.

2. Poproś wybranego ucznia o zaprezentowanie podstawowych informacji o filmie Wajdy. Uzupełnij wypowiedź podopiecznego, rozwijając wątek ekranizacji dzieł literackich i ich roli w kulturze. Możesz posłużyć się informacją ze słownika adaptacji filmowych.

3. Poleć uczniom sporządzenie krótkiej notatki w formie artykułu hasłowego na temat „Wesela” Andrzeja Wajdy, byłby to tekst przeznaczony do encyklopedii poświęconej polskiemu filmowi. Chętni odczytują swoje prace na forum.

4. Rozdaj uczniom fragment artykułu Piotra Wojciechowskiego „Przyjdź, Chochole, na wesele” (materiał pomocniczy nr 1). Po lekturze zapytaj, o czym jest ten tekst, jak został opisany motyw przewodni.

5. Zapisz temat lekcji na tablicy, objaśniając pochodzenie zawartego w nim cytatu.

6. Zapytaj uczniów o ich rozumienie pojęć „mityzacja” i „mitologizacja”. Objaśnij znaczenia tych słów, wskaż podobieństwa i różnice semantyczne, możesz do tego wykorzystać definicje ze słownika wyrazów obcych.

7. Poproś wybranego ucznia o odczytanie ze słownika terminów literackich objaśnienia hasła „mit”. Uzupełnij wiedzę uczniów o micie, wzbogacając ją informacjami zawartymi w materiale filmoznawczym „Nowe szaty mitu”. W tym celu rozdaj uczniom fragment artykułu dr Justyny Czai (materiał pomocniczy nr 2) i poleć uważną lekturę tekstu, a następnie wypisanie z niego haseł definiujących mit. Zapisz te asocjacje na tablicy.

8. Zapytaj uczniów, co sądzą o filmie. Jak go odebrali? Zbierz ich swobodne spostrzeżenia i opinie, a następnie poproś ich o lekturę recenzji autorstwa Raymonda Lefévre’a (materiał pomocniczy nr 3). Zapytaj, czy zgadzają się z autorem tekstu.

9. Podziel klasę na cztery grupy. Każda z nich stara się przypomnieć sobie i opisać, jakimi środkami filmowymi reżyser ukazał:
Grupa I: OBRZĘD I RYTUAŁ
Grupa II: STEREOTYPY NARODOWOŚCIOWE
Grupa III: WYDARZENIA HISTORYCZNE
Grupa IV: ZBIOROWE EMOCJE
Zespoły prezentują wyniki swojej pracy, reszta uczniów uzupełnia wypowiedzi własnymi spostrzeżeniami. Wspólnie zastanówcie się, na czym polega mitologizacja rzeczywistości w filmie Wajdy.

10. Odnieś się do tematu lekcji i poproś uczniów o próbę syntetycznego objaśnienia naszej narodowej mitologii w kontekście przeanalizowanych tekstów kultury.

11. Przeczytaj fragment artykułu, który będzie stanowił podsumowanie omawianego na lekcjach zagadnienia (materiał pomocniczy nr 4).

Praca domowa:

Poleć uczniom napisanie wypracowania na temat: „My jesteśmy jak przeklęci (…). To, co było, może przyjść”. Archetyp, stereotyp, a może coś innego… Esej w kontekście mitologizacji rzeczywistości w „Weselu” Stanisława Wyspiańskiego i Andrzeja Wajdy.